Кіріспе

Белгілі бір уақыт кезеңдерін қолайлырақ деп қарастыру Хроноцентризм - белгілі бір уақыт кезеңдері (әдетте қазіргі) өткен немесе болашақтағы басқа уақыт кезеңдеріне қарағанда жақсы, маңызды немесе маңызды анықтамалық жүйе. Адамның өз уақытына мораль, технология және күрделілік сияқты оң қасиеттерді қабылдау жеке адамды ұжымның мүшесі ретінде өз уақытының формаларын басқаларға таңу және біртекті уақытша ортақ нәрселерге деген күш-жігерге кедергі келтіруі мүмкін.

Тарих

Хроноцентризмді (грекше хронодан "уақыт" деген мағынаны білдіреді) 1974 жылы ақпанда Futures журналында жазған мақаласында әлеуметтанушы Джиб Фаулз енгізді. Фоллз хроноцентризмді "өз уақытың ең маңызды, басқа кезеңдер оған салыстырғанда түк емес деген сенім" деп сипаттады. Бір сыншы көзқарас оны тек қазіргі уақыт қана маңызды және өткен уақытқа қатысты бірнеше негізгі болжамдарға сілтеме жасау үшін ғана маңызды емес деген сенім ретінде сипаттады. Соңғы кездері бұл "өз ұрпағымыздың тарихтың ең соңғы кезеңінде өмір сүріп жатқанына деген менмендік" деп түсіндірілді. Бұл термин жұмыс орнында қартаюға деген көзқарасты зерттеу барысында қолданылған болатын. Хроноцентризм: "жас менеджерлер өз жасындағы қызметкерлердің ғана құндылығын көріп, олардың ескі қызметкерлердің қабілеттері мен басқа да жұмыспен байланысты құзыреттерін теріс бағалайтындығын сипаттады". Бұл кемсітушілік - жас ерекшелігі.

Этноцентризм

Хроноцентризм этноцентризм ретінде мәдениеттің тарихи құндылықтарын өз уақытының стандарттары бойынша қабылдау және бағалау.

Антихроноцентризм

The Long Now Foundation - 5 цифрлы жылды пайдалануды ынталандыратын ұйым, мысалы, "02016" "2016" орнына, қазіргі уақыт адамзат тақтасы туралы көзқараста қаншалықты ерте екенін баса көрсетуге көмектеседі. Y2K-ден бұрын екі цифрлы жылдарды қолдану хроноцентризмнің мысалы болды (компьютерлік есептеудің алғашқы жылдарында 2000 және 1899 жылдар болашақта немесе өткенде тым алыс деп саналды, сондықтан екі цифрды компьютерлеу мен жазу жылдарында сақтаудан гөрі маңызды емес).

Қолданбалар

"Коперниктің уақыт принципі" - бұл Коперниктің кеңістік принципіне уақытша аналог, онда кеңістіктегі жердің басқа кеңістіктегі жерлерге қарағанда ерекшеліктері аз немесе көп емес (яғни біздің физикалық ғаламның орталығы жоқ) деп айтылады. Кейбір авторлар мұны уақыттың кез-келген нүктесінен артық немесе кем ерекше емес деп кеңейтті (мысалы, ескірген тұрақты күй теорияларында), бірақ бұл жалпыға бірдей қолданыла алмайды (мысалы, Үлкен жарылыс сингулярлығы - бұл кейінірек болған оқиғаларды анықтау үшін негіз ретінде логикалық түрде пайдаланылатын уақыттың ерекше нүктесі). Хроноцентризм музыкада ХХ ғасырға дейін норма болып саналады, онда музыканттар өз музыкасының билік пен ортодоксальдықтың үзілмейтін тізбесін құрайтын түсіндіру стилін сақтады деп санайды. Мысалы, романтик музыканттар бұрынғы репертуарды орындағанда стилін әдейі өзгертті.