Кіріспе

HMCS CH 15 - алғашқыда Корольдік флот үшін тапсырылған H-класс субмаринасы. АҚШ-та бейтараптық кезінде салынған, АҚШ соғысқа кіргенге дейін Корольдік әскери-теңіз флотынан ұстап қалды. Соғыстың соңында қызметте болған су асты кемесі ешбір іс-әрекетке қатыспады және жаулық әрекеттердің тоқтатылуынан кейін Бермудада орналасты. 1919 жылы британ үкіметі Канадаға су асты кемесін берді. Ол 1921 жылдан 1922 жылға дейін Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотында CH 15 ретінде қызмет етті. Су асты кемесі 1927 жылы бөлшектеніп, қоқысқа сатылған.

Дизайн және сипаттама

АҚШ-тың Бетлехем Steel компаниясынан Корольдік флот үшін соғыстың төтенше бағдарламасының бөлігі ретінде тапсырыс берілген H класы екі кемежайда, Канаданың Монреаль қаласындағы Канаданың Викерс және АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Куинси қаласындағы Фор Ривер Ярдта, АҚШ H класының жобасына негізделген. Қайықтар су бетінде және су астында болған кезде орыннан ауысты. Олардың жалпы ұзындығы - 4 офицер, 18 офицер. Су асты кемелері екі ауысыммен, Викерс дизельді және екі электрлі қозғалтқыштармен жұмыс істеді. Бұл қайықтар үшін ең жоғары жер бетіндегі жылдамдықты және су астында жүргенде жылдамдықты қамтамасыз етті. Бұл оларға 10 ұзындықта ұшуға мүмкіндік берді. Су асты кемелері төрт торпеда түтігімен қаруланған.

Корольдік теңіз флоты

1914 жылы қарашада Корольдік әскери-теңіз флоты Бетлехем Стилмен келісімшарт жасасып, Массачусетс штатының Куинси қаласындағы Фор-Ривер кеме жасақтауында H класты су асты кемелерін жасақтады. Бұл кемелер Монреальда ғана қарулануы тиіс еді. Бұл екінші топты америкалық үкімет тұтқындады, себебі олар сол кезде бейтарап болды және тек Америка Құрама Штаттары соғысқа 1917 жылы кіргеннен кейін ғана босатылды. H15 осындай қайықтың бірі болды және 1917 жылы желтоқсанда құрылыс кезінде кеме кемесі 9 метр тереңдікте суға батып кетті. Бұл оның аяқталуын алты айға кешіктірді, H15 ақыры 1918 жылдың 14 тамызында аяқталды деп жарияланды. 1918 жылы 9 қарашада Н15 Нью-Йорк қаласынан Бермуд аралдарына жөнелтілді. Алайда, бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, Бермудаға жеткенде, H15 резервте қалды. 1918 жылдың желтоқсан айының ортасында оның экипажы Ұлыбританияға қайту үшін кемелерге отырды.

Канаданың Корольдік әскери-теңіз флоты

1919 жылы 7 ақпанда Корольдік флот H15 және оның бауырласы H14-ті Канаданың Корольдік флот құрамына ресми түрде тапсырды. Екі қайық та желтоқсаннан бері Бермудада пайдаланылмай тұрды. Алайда, Ұлыбритания үкіметі екі су асты кемесін Канадаға беру туралы шешім қабылдаса да, олар оны Бермудадан қайықтарды жылжыту үшін экипаждарды табуға қалдырды. Канаданың Корольдік әскери-теңіз флоты оларды қаламай, Адмиралтействоны оларды қайтарып алуға мәжбүрледі. Канаданың Корольдік әскери-теңіз флоты, өз кезегінде, барлық төрт қайықты жабдықтауға мүмкіндіктері болмағандықтан, субмариналарды пайдалануды тоқтатуға мәжбүр болды. 1919 жылдың маусым айында Н15 кемесі Новая Шотландияның Галифакс қаласына келіп жетті. Бұрынғы CC класы сияқты, "С" кемесі Канадаға тиесілі екенін көрсету үшін кеме атауының алдына қойылды. 1921 жылы 1 сәуірде Галифакста Корольдік Канада әскери-теңіз флотына жіберілді. CH 15 және оның бауырлары екі ай бойы жұмыс істеді. 1921 жылдың шілдесіне қарай екі қайық та жұмыс істеп, Канаданың қарулы күштерінің қалған бөлігімен портты қорғауға жаттықты. Қызметте болған кезде су асты кемесі негізінен су асты кемелеріне қарсы соғыс жүргізу үшін жаттығулар үшін пайдаланылды. Қысқы айларда Галифакста қалу кемелердің мәртебесіне зиян келтіреді деп дәлелдегеннен кейін, CH 15 және оның қарындасы , Бермудада қыстады. Екі су асты кемесі 1922 жылдың сәуірінде Галифаксқа оралды. Маккензи Кинг үкіметінің сайлануынан кейін, Әскери-теңіз қызметі шығындарды қысқартуы керек болды. Қайтып оралғаннан кейін үкімет теңіз асты кемелерін жөндеуге ақы төлеуден бас тартқаны анықталды. Олардың қызметінен шығарылғаннан кейін, су асты кемелерін ұстау мен қайта іске қосу шығындарын зерттейтін есеп тапсырылды. Бұл тым қымбат болып табылды және жоспардан бас тартылды. 1925 жылы ақпанда Адмиралтейство екі әскери кеменің жағдайы туралы сұрастырды және жауап теріс болды, екі қайықтың қызметке қайта оралу мүмкіндігіне күмән келтірді. 1926 жылы екі су асты кемесі сатылымға шығарылды, сатудан түскен ақша Корольдік флотқа берілді. CH 15 1927 жылы 9 наурызда ұсақтауға сатылып, бөлшектенді.