Кіріспе

HMCS CH 14 - Канаданың HMCS CH 14 - бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз флотына H14 ретінде тапсырылған H класының субмаринасы. АҚШ-та бейтараптық кезінде салынған, АҚШ соғысқа кіргенге дейін Корольдік әскери-теңіз флотынан ұстап қалды. Соғыстың соңында қызметте болған су асты кемесі ешбір іс-әрекетке қатыспады және жаулық әрекеттердің тоқтатылуынан кейін Бермудада орналасты. Су асты кемесі 1919 жылы Канадаға сыйлық ретінде берілді. 1921-1922 жылдары Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотында CH 14 ретінде қызмет етті. Су асты кемесі 1927 жылы бөлшектеніп, қоқысқа сатылған.

Дизайн және сипаттама

АҚШ-тың Бетлехем болат комбинатынан соғыстың төтенше бағдарламасының бір бөлігі ретінде тапсырыс берілген H класы екі кемежайда, Монреальдегі Канадалық Викерс және Куинсидегі Фор Ривер Ярдта, Массачусетс штатында АҚШ H класының жобасына негізделген. Қайықтар су бетінде және су астында болған кезде орыннан ауысты. Су асты кемелері екі ауысыммен, Викерс дизельді және екі электрлі қозғалтқыштармен жұмыс істеді. Бұл қайықтар үшін ең жоғары жылдамдықты және су астында жылдамдықты қамтамасыз етті. Бұл оларға 10 түйінге дейін жылдамдықты қамтамасыз етті. Су асты кемелері төрт 18 дюймдік (450 мм) құбырлармен қаруланды. Сол кездегі АҚШ-тың бейтараптығына байланысты, су асты кемелері жасырын түрде жасалды және кемелердің іске қосылу күні тіркелмеді. Бұл мақсат - су асты кемелерін жасау және қарусыз Канадаға жеткізу, онда олардың қару-жарағы орнатылатын. Олардың тұтқындалуы кезінде он толыққанды су асты кемелерінің алтауы Чилиге берілді, ал төртеуі Фор өзенінің кеме жасақтауында қалдырылды. АҚШ соғысқа кіргеннен кейін қалған төрт су асты кемесі Бермуда арқылы 1918 жылдың наурызына дейін Ұлыбританияға келуге тиіс болды. 15 сәуірде H14 Бермудадан Азорға Салем бастаған 40 одақтас кемелерден тұратын топпен кетті. Порттан шыққаннан кейін көп ұзамай H14 "Аретуза" мұнай кемесімен соқтығысып, Бермудаға қайта оралды. H14 кемесі 18 сәуірде Бермудаға кері сүйретілді. Кеме Бостонға үлкен ақаулармен оралды. Соғыс транзитте болған кезде аяқталды және екі субмарина Бермудаға жіберілді, онда олар орналастырылды. Екі субмарина 1918 жылдың желтоқсанына дейін резервте тұрды, содан кейін Канада оларды Корольдік теңіз флотынан ауыстыруға келісті.

Канаданың Корольдік әскери-теңіз флоты қызметі

H14 және H15 кемелері 1919 жылы 7 ақпанда Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотына тапсырылды. 1919 жылы мамыр айында Новая Шотландияның Галифакс қаласына жеткізілген H14 1920 жылдың сәуіріне дейін жөндеуден өткен, содан кейін Канаданың Корольдік теңіз флоты оны қайтадан жөндеуге және пайдалануға беруге шешім қабылдады. H класы S-ны алмастырды. Екі су асты кемесі 1922 жылы 21 сәуірде Галифакста пайдалануға берілді. Бюджет қысқартулары салдарынан H класты су асты кемелерін жою жоспарланды және CH 14 1922 жылы 30 маусымда төленді. 1923 жылы Канаданың Корольдік әскери-теңіз флоты субмариналарды қайта іске қосуды жоспарлай бастады. Алайда бұл өте қымбат болып шықты, сондықтан 1927 жылы су асты кемесі сыныққа сатылды.