Кіріспе

Америкалық академик және белсенді АҚШ конгрессмені Грегори Х. Стэнтон - АҚШ-тың Вирджиния штатының Фэрфакс округіне қарасты Джордж Мейсон университетінің геноцид зерттеулері және алдын алу бойынша бұрынғы ғылыми профессор. Ол геноцид зерттеулеріндегі еңбегімен танымал. Ол Genocide Watch ұйымының негізін қалаушы және президенті, Камбоджалық геноцид жобасының негізін қалаушы және директоры, сондай-ақ Геноцидке қарсы одақтың төрағасы. 2007-2009 жылдары Халықаралық геноцид зерттеушілері қауымдастығының президенті болды.

Ерте өмір және білім

Стентон әйелдер сайлау құқығы белсендісі Элизабет Кейди Стентонның және елеулі аболиционист Генри Брюстер Стентонның ұрпағынан шыққан. Ол Миссисипиде дауыс беру құқығы жөніндегі қызметкер, Пил Сүйеті жағалауында Бейбітшілік Корпусының еріктісі және 1980 жылы Камбоджада Church World Service / CARE Field Director болып жұмыс істеді. Стэнтон 2019 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Джордж Мейсон университетінің Конфликттерді талдау және шешу мектебінде геноцид зерттеулері және алдын алу бойынша ғылыми профессор болды. 2003 жылдан 2009 жылға дейін Вирджиния штатының Фредериксбург қаласындағы Мэри Вашингтон университетінде Адам құқықтары жөніндегі Джеймс Фармер профессоры болды. Ол Вашингтон және Ли университетінде, Америка университетінде және Свазиленд университетінде заң профессоры болды. Ол Оберлин колледжінің, Гарвард діни мектебінің, Йель заң мектебінің және Чикаго университетінің мәдени антропология докторы. Ол Вудро Вильсонның халықаралық зерттеу орталығының мүшесі болды (2001-2002). "Интеллектуалды батылдықты көрсететін дипломатия практикасына ерекше үлес қосқан" үшін, оның Руандадағы геноцидке қатысты АҚШ саясатына қарсылық білдіргені үшін. Стентон Мемлекеттік департаментінде "Кызыл кхмерлерді Камбоджада сотқа тартудың жолдары туралы" құжатты жазды. Стентон Камбоджа үкіметімен БҰҰ-да жүргізілген келіссөздерге белсене араласты. Бұл келіссөздер Қызыл кхмерлер трибуналын құруға әкелді, ол үшін ол ішкі тәртіп ережелерін жасады. Стэнтон "Геноцидтің он кезеңі" атты еңбегінің авторы ретінде танымал. Бұл - АҚШ Мемлекеттік департаменті мен БҰҰ геноцидті алдын алу үшін қолданған геноцидтік үрдістің үлгісі. Оның он кезеңді моделі бүкіл әлемдегі мектептер мен колледждерде геноцид туралы курстарда қолданылады. 1999 жылы Стэнтон "Геноцидті бақылау" ұйымын құрды. 1999-2000 жылдары ол Халықаралық қылмыстық соттың Вашингтон жұмыс тобының тең төрағасы болды. 2004 жылы Стэнтон БҰҰ-да геноцидтің алдын алу жөніндегі кеңсе құру туралы ұсыныс жариялады. Ол басқа мүшелерімен бірге Халықаралық кампанияны тоқтату геноцид, ол кездесті, БҰҰ-ның лауазымды тұлғаларымен лобби үшін ұсынысты. 2004 жылы Стокгольмде Бас хатшы Кофи Аннан БҰҰ-ның геноцидті болдырмау жөніндегі арнайы кеңесшісі кеңсесін құру туралы мәлімдеді. 2007 жылы Стэнтон Халықаралық геноцид зерттеушілері қауымдастығының президенті болып сайланды. 2005-2007 жылдары қауымдастықтың бірінші вице-президенті болды. 2013 жылы ұйым Стэнтонға ерекше қызмет көрсету сыйлығын берді және оны өмірлік мүше етті.

Руанда

1989 жылы Руанда мен көршілес елдердің лауазымды адамдарына геноцидтің алдын алу бойынша оқу бағдарламасын жүргізгеннен кейін Стэнтон президент Ювеналь Хабиариманамен кездесіп, руандалық ұлттық сәйкестендіру карталарынан этникалық сәйкестендірулерді алып тастауды өтінді, өйткені жеке куәліктер геноцидте өлтірілетін адамдарды анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. 1994 жылы Руандада тутсилердің геноциді болды.

Қазақстан

2010 жылы Стэнтон Роберт Мугабеге геноцид қылмысы үшін жауап беруді талап етті. Ол "Кызыл кхмерлер трибуналынан" шыдамдылық алған "БҰҰ-ның Зимбабве қылмыстық трибуналын" құруды ұсынды, "Мұгабедің террорлық билігі аяқталуы керек" деп қосты. 2012 жылы Стэнтон АҚШ-ты Зимбабведегі "Гукурахунд қазаларына қатысты барлық дипломатиялық және барлау жеделхаттарын" жариялауға және "өміріне адал болу үшін" АҚШ-тың "сұмсалдану" туралы шешімін түсіндіруге шақырды.

Иран

Стентон Иранды, әсіресе Махмуд Ахмадинежадты, геноцидке итермелеуде айыптап, Иран режимі Израильді жоюға үнемі шақырып, геноцидті тікелей қолдағанын түсіндірді. Стентон Ахмадинежадтың Израильді жоюға шақырып, Израиль еврейлерін Германия мен Австрияға көшіруді жақтаған баяндамаларына сілтеме жасады. Ол бұл ұсынысты геноцидке итермелеу және халықтың мәжбүрлі түрде көшірілуін қолдау деп сипаттады. Стантон:Иран - нацистік Германиядан бері ядролық қару жасау бағдарламасын жүзеге асырып жатқанда, басқа бір ұлтты картадан алып тастау туралы өзінің геноцидтік ниеті туралы ашық айтқан жалғыз ел. Нацистер Холокостты жүзеге асырғанға дейін Гитлер өзінің геноцидтік ниеттері туралы шын мәнінде ойлаған. Иран президенті Холокосттың болғанын жоққа шығарады. Стэнтон Ангела Меркельді Иранның ядролық бағдарламасына қарсылық білдіргені үшін құттықтады, сондай-ақ Канаданың Иран елшісін шақыртқаны үшін Канаданың Сыртқы істер министрлігін мақтады. Стэнтон Иранның ядролық бағдарламасын айыптап, НАТО Израильді ядролық зымыраннан қорғау үшін қорғауы керек деп мәлімдеді.

Геноцидті бақылау

1999 жылы Стэнтон Genocide Watch-ты құрды, Genocide Watch - 24 елдегі 100 ұйымды қамтитын, соның ішінде азшылықтардың құқықтарын қорғау тобы, Халықаралық дағдарыс тобы, Aegis Trust және Survival International. Оның кеңесшілері құрамында Руандадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік күштерінің бұрынғы қолбасшысы Ромео Даллер, Нюрнбергтің бұрынғы прокуроры Бенджамин Ференц, Біріккен Ұлттар Ұйымында АҚШ-тың бұрынғы елшісі және қазіргі АҚШ Халықаралық Даму Агенттігінің (USAID) әкімшісі Саманта Пауэр және БҰҰ-ның Геноцидті болдырмау жөніндегі арнайы кеңесшісі Адам Диенг бар. 2010 жылы Genocide Watch ұйымы 1980 жылдары Гүкурахундиде Зимбабведе болған қырғынның геноцидтің анықтамасымен сәйкес келетінін мәлімдеген алғашқы ұйым болды. Genocide Watch көптеген рет әрмендердің геноцид қаупі бар екенін көрсетті, себебі Әзербайжанның Арменияға қарсы себепсіз шабуыл жасауы (2022) және Арцахты блокадалау мен шабуылдауы (2022-2023). Стэнтон оншақты адам құқықтары лидерлерімен одақ құрды, мысалы, Баронша Кеннеди және Геноцидке қарсы әрекет коалициясының Эвелина Очаб. 2020 жылы Genocide Watch басқа адам құқықтары жөніндегі топтарға қосылып, БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесін (БҰАҚК) Синьцзян аймағындағы ұйғырлар мен басқа да түркі мұсылман азшылықтарына қатысты Қытай үкіметінің әрекеттерін тексеруге және геноцид актілеріне тең келетін бұзушылықтарды тоқтату үшін "стратегиялар әзірлеуге" шақырды. Боско Нтаганданың Демократиялық Конго Республикасындағы Халықаралық Қылмыстық Соттың тергеуі аясында Genocide Watch антиквариаттық коалиция мен Blue Shield International-пен бірге Рим статутындағы мәдени мүлікке шабуыл жасау туралы түсініктеме беру туралы amicus curiae ескертулерін ұсынды. Стентон "этникалық тазалау" терминін сынға алып, оны Слободан Милошевичтің геноцидті жоққа шығару және жабу үшін қолданған термині деп атады.