Кіріспе

1966 жылы Сан-Францискода трансгендерлік құқықтарды қорғау үшін болған наразылық 1966 жылы тамызда Сан-Францисконың Тендерлойн ауданында Комптонның кафетериясында болған тәртіпсіздіктер болды. Көтеріліс полицияның транссексуалдар мен транссексуалдарды, әсіресе транс әйелдерді үнемі зорлап, қудалауына жауап ретінде болды. Бұл оқиға АҚШ тарихындағы ЛГБТ-мен байланысты алғашқы тонаулардың бірі болды, ол Нью-Йорктегі 1969 жылғы әйгілі Стоунволл тонауларына дейін болды. Бұл Сан-Францискодағы трансгендерлік белсенділіктің басталуы болды. 1960 жылдар жыныстық, гендерлік және этникалық азшылықтар үшін шешуші кезең болды, өйткені азаматтық құқықтар мен жыныстық бостандықты қорғаған әлеуметтік қозғалыстар жемісті болды. Сонымен қатар, 1950 жылдары ертедегі гомофильдік қозғалысымен транс құқықтар мен гей бостандық қозғалыстарының негізін қалады. Stonewall жиі транс құқық қозғалысының басталуы ретінде жарияланады, бірақ Compton's Cafeteria Riots және оның алдында пайда болған гомофильдік қозғалыстың маңыздылығын атап өткен жөн. Әлеуметтік топтар жұмылдыруға көмектесті, тіпті шіркеулер, мысалы, Сан-Францискодағы Глайд Мемориал Методист шіркеуі трансгендерлік қауымға қол ұшын бере бастады. Дегенмен, көптеген полиция қызметкерлері бұл қозғалыстарға және осы топтардың көрінуіне қарсылық көрсетті, трансгендерлерді қинауды және қорлауды жалғастырды. Бір жағынан трансгендерлік құқықтарды қолдаудың бір мезгілде көтерілуі, екінші жағынан жаңа идеяларды қабылдауға деген еріксіздігі 1966 жылдың жазында Комптон кафетериясындағы төңкеріске себепші болған шиеленісті тудырды. Оқиға трансгендер әйелдің полиция қызметкеріне кофе лақтырып, тұтқындауға қарсылық көрсеткенімен басталды. Сосын, трагиктер мен трансгендер әйелдер көшеге шығып, биік үккелі аяқ киімдерімен және ауыр сөмкелерімен күресті.

Трансгендерлік болмысқа деген сананың артуы

Жалпы жұртшылық трансгендерлік жеке тұлғаларға алғаш рет Даниядағы Кристин Йоргенсеннің 1952 жылы әйгілі медициналық ауысуы мен жынысын ауыстыру операциясынан кейін хабардар болды. 1960 жылдары Йоргенсеннің операциясынан кейін гендерлік және трансгендерлік адамдар туралы идеялар мен түсініктер өзгеріске ұшырай бастады. Гендерлік нормалар мен сөз тіркестері бұзылып кетті. Көптеген феминисттер бюстгальтер мен макияжды тастады, хиппилер мен Битлз тобының мүшелері шаштарын ұзартты, ал гүл үлгілері сияқты гендерлік бейтарап мода кеңінен танылды. "Транссексуалдық құбылыс" атты кітабын шығарды. Бенджаминнің "Транссексуалдық құбылыс" кітабы трансгендерлік болу тұжырымдамасын тек қоғамға ғана емес, сонымен қатар медициналық қауымдастыққа да заңды етті. Қарапайым сөзбен айтқанда, "тэндэрлойн ауданы" дегеніміз - ақшаға қарсы заңсыз әрекеттерді хабарламайтын жемқор полициямен сипатталатын аудан. Сан-Францисконың Тендерлойн ауданында әрқашанда маргиналды халықтар өмір сүрген. Жұмысшы таптағы адамдар, түрлі-түстілер және т.б. 1960 жылдардың басында, "қалалық жаңарту" үшін су жағалауындағы Солтүстік жағажай және Оңтүстік базар маңындағы көршілес аудандар болды, олар көрнекті гейлер, жұмысшы таптық аймақтар болды. Полицияның қатаң бақылауы мен аудандарды қайта дамыту арқылы тұрғындар сыртқа шығарылып, басқа жерге көшірілді. Көптеген адамдар Тендерлойн ауданына көшіп барды, ол тікелей Оңтүстік базарға жанасып, Солтүстік жағажайдан бірнеше блокқа қашықтықта орналасқан. Бұл көшіру Тендерлойнды көбінесе гейлер мен транссексуалдардан тұратын аймаққа айналдырды. Ауданның ішінде бірнеше гей-барлар бар еді, бірақ ЛГБТК халқының өсуімен көптеген басқалар құрылды.

Тендерлойндағы секс-жұмыс

Көптеген транс-әйелдер мен транс-деректер өмір сүру үшін секс-жұмысқа кірісті, олардың көбі оны "жұмысқа тарту" деп атады. Сьюзан Стрикер 2005 жылғы "Күйіріңкілік: Комптонның асханасындағы тәртіпсіздік" атты деректі фильм үшін сұхбат алған әйелдердің көпшілігі, олардың барлығы Комптонның асханасындағы тәртіпсіздік кезінде Тендерлойн ауданындағы трансгендерлік қауымның мүшелері болды.

Комптонның асханасы

Compton's Cafeteria - 1940-1970 жылдары Сан-Францискодағы Джин Комптонның кафетерийлер желісі. Комптонның Тендерлойн орналасқан жері Тайлор көшесі, 101 (Түрк) 1954 жылдан 1972 жылға дейін ашылған. Бұл трансгендерлер, әсіресе транс әйелдер үшін қалада көпшілікке жиналатын танымал кездесу орны болды. Қасханада тамақтануға қарағанда, адамдармен араласуға көбірек орын болатын. Полиция да шақырылмаған Комптонның үйіне кіретін, себебі олар онда адамдар бар екенін білетін, оларды қудалап, тұтқындауға болады. Полиция транссексуалдарды әйелдердің киімін кигені үшін немесе макияж кигені үшін ұстап алады. Screaming Queens-тегі транс әйелдердің бірі транс әйелдерді түймешіктерін "қате" жағында (яғни аяқ киімнің сол жағында, түймешіктер әйелдердің киімдеріне орналастырылатын) ұстап алуы мүмкін екенін атап өтті. Көтеріліске дейін жиі клиенттер арасында түнгі сағат 2:00-ден 3:00-ге дейін жанжал болған, бұл да полицияның рейд жасап, мейрамхананы жабудың тағы бір себебі болған. Қақтығыс болғанға дейін асхана жұмыс істеген. Көтерілістен кейін Комптонның асханасы түн ортасында жабыла бастады. 1972 жылы асхана мәңгіге жабылып қалды.

Авангардтық белсенділік

1965 жылы квир жастардың тобы - көптеген трансгендерлер, көбі өмір сүру үшін жыныстық жұмыспен айналысады және тұрақты баспанасыз - Америка Құрама Штаттарында алғашқы белгілі гей жастар ұйымы - Вангард деген әлеуметтік және саяси топ құрды. Бастапқыда "Авангард" Глайд Мемориал шіркеуімен, Біріккен методист шіркеуінің радикалды тармағы және көптеген жылдар бойы Тендерлойндағы прогрессивті әлеуметтік белсенділік орталығымен байланысты. Көтеріліске қатысқан көптеген шабуылшы-ашушылар мен көше әйелдері "Авангардтың" мүшелері болды. Олар жиі Комптонның кафесінде кездескенде ештеңе сатып алмайтындықтан, кафес ақырында Авангард мүшелерін қуып жіберді және оларға қайта оралуға рұқсат бермеді. Сьюзан Страйкер "Кілекелейтін ханызалар" кітабында бұл оқиғаның "қақтығысқа тікелей әкелген тұтқаны" ақтағанын түсіндірді. Жергілікті газетте "Комптонның жас гомосексуалистерінің пикети" атты демонстрация туралы мақала жарық көрді.

Көтеріліс

1960 жылдары Комптонның асхана қызметкерлері трансгендерлік клиенттер туралы полицияға жиі хабарлайтын. Комптонның кафетериясындағы тәртіпсіздік 1966 жылдың тамыз айының бір түнінде, шілдедегі авангардтық пикетке тікелей бір ай өткенде басталды. Нақты күні белгісіз, өйткені сол кезде бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланбаған және Сан-Францисконың 1960 жылдардағы полиция жазбалары енді жоқ. Көтеріліске қатысушылардың бірі көтерілістің "қызу" демалыс күні болғанын айтты. Полиция шақыруды қабыл алып, Комптонның үйіне келді. Полиция қызметкерлерінің бірі транссексуалды әйелді тұтқындауға тырысқанда, ол оның бетіне кофе құйып жіберді. NTCU әлемдегі тұңғыш әріптестермен кеңес беруді қолдайтын ресурс деп аталады. NTCU-ның табысы ішінара Эриксон білім беру қорының қаржылық қолдауымен байланысты, ол кеңсе орнын жалға алуды және екі толық уақытты кеңесшілерді жалдауға қаржы бөлді. Сьюзан Стрикердің айтуынша, Комптон кафетерийіндегі тәртіпсіздік "АҚШ-та полицияның қысымшылығына қарсы күрес жүргізген алғашқы белсенді гомосексуалистік оқиға болды. тарихқа айналды". Транссексуалдар ақыры полиция қызметкерлерінің қорлауына және кемсітуіне қарсы шықты. 2016 жылдың тамызында тәртіпсіздіктің 50 жылдығын атап өту үшін бірқатар іс-шаралар өткізілді, оның ішінде Тендерлойндағы Боддекер паркіне жиналу болды. Felicia "Flames" Elizondo, көтеріліске қатысқан және кейін жынысын ауыстыру операциясына ұшырайды, 2020 жылдың наурыз айында оның атауы Трансгендерлік ауданға өзгерді.

Көркем әдебиет пен өнерде

2019 жылғы Netflix мини-сериалының бірінші эпизодында Таэльс оф Ситиде Анна Мадригал (Олимпия Дукакис) Сан-Францискоға келгеннен кейін көп ұзамай Compton's алдындағы суретті алады. Үшінші эпизодта оның жалға алушысы және досы Шоуна Хокинс (Эллиот Пейдж) жаңа досы Клэр Дунканнан (Зосия Мамет) көтеріліс туралы біледі. Олар сол жерге барып, тарихи ескерткіштің жанында бірге жатып қалады. Көтеріліс серияның сегізінші сериясында суреттелген, оның ішінде полицейдің бетіне кофе тастау сияқты тарихи түйіндер бар. 2022 жылы оқиғаларды драмаға айналдыратын жас ересектер романы жарық көрді, ол "Білудің шеті" деп аталды. Кітап оқиғасы тонаулар мен содан кейінгі наразылық кезінде өтеді. The Red Shades - "Транс супергерой рок операсы" (англ. Trans Superhero Rock Opera) - Сан-Францискодағы Project Artaud кешеніндегі Z Space Steindler сахнасында өтеді. "Қызыл көлеңкелер" романында жасөспірім трансфильм Ида Невададағы қорлық үйінен қашып кетіп, Сан-Францискодағы хиппи пәтерінде, 1960 жылдардағы Тендерлойн өміріне ұқсас, растаулар мен қақтығыстарды алады. "Қызыл көлеңкелер" романын Адриен Прайс жазды, режиссері - Ротими Агбабиака және Эдрис Купер Анифовоше. Спектакльде Сан-Францискодағы нақты жерлер, өткеннің фотосуреттері және есімдер пайдаланылады. "Screaming Queens: The Riot at Compton's Cafeteria" - Сьюзан Стрикер және Виктор Сильверман режиссерлік еткен, Сан-Францисконың Тендерлойн ауданындағы трансгендерлік белсенділік пен қарсылық тарихын зерттейтін деректі фильм. Активистермен сұхбаттар, архивтік кадрлар және жеке оқиғалар арқылы фильм Комптон кафетериясындағы тәртіпсіздіктің тарихи маңыздылығын және ЛГБТК+ құқықтары үшін күресте трансгендерлердің үлесін көрсетеді. Бұл теңдік үшін жүргізіліп жатқан күрестің және трансгендерлік және гендерлік бейімделуші адамдардың дауыстары мен тәжірибесін тану және көтеру қажеттілігінің ескерткіші болып табылады.