Кіріспе

Кеңес әскери басшысы Иван Иванович Федунинский (30 шілде 1900 жыл - 17 қазан 1977 жыл) - Кеңес әскери басшысы және Кеңес Одағының Батыры (1939 жыл).

Ерте өмір

Федунинский Оралдың Тугулым ауданында шаруа отбасында дүниеге келген. 1913 жылы ауыл мектебін бітіріп, суретші мен сәнгердің шәкірті болды. 1919 жылы Қызыл Армия қатарына кірді.

Әскери мансап

Ресейдің Азамат соғысында Батыс майданда соғысып, екі рет жараланды. 1921 жылы 29 шілдеде Омск қаласындағы 33-резерв полкіне ауыстырылды. Ол Омсктегі Қызыл Армияның командалық штаб мектебінде оқыды және 1923 жылы Владивостокқа ауыстырылды, онда ол 1923-1924 жылдары жаяу әскер мектебінде оқыды. Оқу бітірген соң, 107-ші атқыштар полкінің взвод командирі болып тағайындалды. 1929 жылы Қиыр Шығыс әскери округінің 36-шы атқыштар дивизиясының 6-шы ротасының командирі ретінде 1929 жылы Қытай Шығыс темір жолындағы Қытай-Кеңес арасындағы қақтығысқа қатысты. Бұл шайқастарда көрсеткен жеке батылдығы мен шеберлігі үшін ол Қызыл Ту орденімен және жеке қарумен марапатталды. 1930 жылы қазанда Вистрель курсына оқуға түседі. Мектепті үздік бітіргеннен кейін Қиыр Шығысқа оралып, батальон командирі, ал 1936 жылы полк командирі көмекшісі болып тағайындалды.

Халхин-Гол шайқастары

Федунинский Халхин-Гол шайқасында 24-ші моторежименттің қолбасшысы болып қызмет етті, сол жерде өзінің ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атағын жеңіп алды. 1940 жылы дивизия командирі болып тағайындалды, 82-ші атқыштар дивизиясын, кейіннен мотоатқыштар дивизиясын басқарды. Байн-Цаган шайқасында Федунинскийдің полкі танктермен бірге жапон әскерлерінің артқы жағына қарай бұзып, жауларға үлкен залал келтірді. Жапондықтарды көпірден тез шегінуге итермелеген логистикалық байланыстарды бұзғаннан кейін, олар Халхин Гол өзенінің батыс жағалауындағы Байн Цаган тауының маңында басып алды. Федунинский полкі көп құрал-жабдықтар мен ауыр артиллерияны жапон әскерлері қалдырып кеткен, олар көпір басын тазалауға мәжбүр болғаннан кейін. Соғыста көрсеткен ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атағын алды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылы Барбаросса операциясы басталғаннан кейін Федунинский Белоруссия Кеңестік Социалистік Республикасындағы Брест және Ковель облыстарында орналасқан 15-ші атқыштар корпусының командирі болды. Корпус үш дивизиядан тұратын, соғыс басталғанда көптеген басқа құралымдардан айырмашылығы, қорғаныс шайқастарында табысты болды және алға қарай келе жатқан неміс әскерлеріне бірнеше нақты қарсы шабуыл жасады. Осы шайқаста жараланғаннан кейін, майдан командирінің нұсқауы бойынша, оны ұшақпен Мәскеудегі ауруханаға алып барды. 1941 жылдың қыркүйегінде Ленинград шайқасының ең маңызды кезеңдерінің бірінде маршал Георгий Жуков оны Ленинград майданының қолбасшысының орынбасары етіп тағайындады, сонымен бірге 42 А-ның қолбасшысы болып тағайындалды. 1941 жылдың қазан айында Жуков кеткеннен кейін ол уақытша майданға басшылық етті, содан кейін 27 қазанда 54 А-ның қолбасшысы болып тағайындалды. 1942 жылы армия Любан шайқасына қатысып, жеңіліс тапты және ауыр зардап шекті. 1942 жылдың сәуірінде ол Батыс майданда 5 А-ның қолбасшысы болды және Мәскеу шайқасына қатысты. 1942 жылдың қазан айында Маршал Кирилл Мерецков оны Волхов майданының қолбасшысының орынбасары етіп тағайындады. Жоғарғы қолбасшылықтың штабы Федунинскийге Ленинград блокадасын бұзу үшін жеке жауапкершілікті жүктеді. Шлиссельбург Синявинский шығыршығын бұзып өту үшін жүргізілген "Искра" операциясындағы табыстары үшін 1-дәрежелі Кутузов орденімен марапатталды. Операция кезінде ол ауыр жарақат алды. 1943 жылы мамыр айында Брянск майданының қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды. 1943 жылы 14 шілдеде 11-ші армияның қолбасшылығын қолға алып, Брянск және Гомель Речица операцияларына қатысты. 1943 жылдың желтоқсанында ол Ленинград маңында Ораниенбаум көпірінен шабуыл жасап жатқан 2-ші шок армиясының командирі болып тағайындалды. Әскерлер мен техниканы оң жақ қанатына жалған шоғырландыру арқылы ол жауды адастыруға қол жеткізді, ал қаңтар айының ортасында шоғырланған күштердің негізгі соққысы Ропшадан негізгі бағытқа тиді, бұл 42 А әскерлерімен байланысқа және осы аймақтағы неміс бөлімшелерінің жеңілісіне әкелді. Осылайша Ленинград блокадасын жою операциясына шешуші үлес қосылды. Кейін 1944 жылдың ақпан айының бірінші жартысында 2-ші шок армиясы Нарва үшін ауыр шайқастар өткізді, бірақ қаланы басып алуды жүзеге асыра алмады. Нарва 1944 жылы 26 шілдеде Нарва шабуыл кезінде азат етілді. Шабуыл кейіннен "Федунинский көпір басы" деген атау алған көпір басынан жүргізілді. Таллин шабуылдарының соңында оның бөлімшесі Курланд қалтасында және Шығыс Пруссия операциясында тұтқындалған Солтүстік армиялар тобымен шайқастарға қатысты. Кейін ол 1945 жылы Берлин шайқасында өзінің бөлімшесін басқарды. Өзінің басшылығымен атқарған операциялар үшін ол 25 рет Жоғарғы Бас қолбасшының бұйрықтарына ие болды. Федунинский 1945 жылы 11 шілдеде генерал-лейтенант болып тағайындалды және ол Ред-Сквердегі Жеңіс парадына қатысты. 1946 жылдан 1951 жылға дейін 7-ші гвардиялық армияға қолбасшылық етті.

Кейінгі мансап

Соғыстан кейін Федунинский Германиядағы Кеңес әскерлері тобының (1951-1954), Закавказье (1954-1957) және Түркістан (1957-1965) әскери округтерінің қолбасшысының орынбасары болды. 1955 жылы армия генералы дәрежесіне көтерілді және 1965 жылдан қайтыс болғанға дейін Кеңес қорғаныс министрлігінің инспекторы және кеңесшісі болды. Сонымен қатар Жоғарғы Кеңестің депутаты болды. 1977 жылы 17 қазанда Мәскеуде қайтыс болды. Новодевичье зиратында толық құрметпен жерленді.

Құрметтер мен марапаттар

Федунинский төрт Ленин орденімен, бес Қызыл Ту орденімен, екі Суворов (1-ші және 2-ші сыныптар), екі Кутузов, Қызыл Жұлдыз ордендерімен, КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін ордендерімен (3-ші сынып), көптеген медальдармен және бірнеше шетелдік ордендер мен медальдармен марапатталған.

Ақпарат көздері мен сілтемелері

Джон Эриксон (тарихшы), Сталинградқа жол (1975), Берлинге жол (1982). орыс тіліндегі "Соғыс батырлары" атты бетті. ру