Кіріспе

Адамға қарсы қолдануға арналған жер минасының түрі Адамға қарсы мина немесе адамға қарсы жер минасы (АПЛ) - көліктерді нысанаға алатын танкіге қарсы минаға қарағанда, адамға қарсы қолдануға арналған минаның түрі. АЖҚ-ны: жарылыс миналары және бөлшектеу миналары деп жіктейді; соңғысы шекаралық мина болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. АЖҚ-лар құрбандарын өлтіру үшін емес, жарақаттауға және майып етуге, қарсылас күштердің логистикалық (негізінен медициналық) қолдау жүйесін басып тастауға арналған. АЖҚ-ның кейбір түрлері бронетранспорт құралдарының рельстеріне немесе дөңгелекті көлік құралдарының дөңгелектеріне зақым келтіреді. Халықаралық миналарға тыйым салу науқаны миналарға тыйым салуға және олардың қорын жоюға тырысты. Осы мақсатта 1997 жылы Оттава келісімін енгізді, оны әлі 30 мемлекет қабылдамады және азаматтарды мемлекеттік емес қарулы топтар отырғызған қарулы қарулардан қорғауды қамтамасыз етпеді.

Жару миналары

Әдетте, жеке құрамға қарсы миналар құрбан оларға аяқ басқан кезде іске қосылады. Олардың негізгі мақсаты - құрбанның аяғын немесе аяғын ұрып, оларды мүгедек ету. Жәбірленушіні өлтірудің орнына жарақаттау қарсы күштердің логистикалық (эвакуациялау, медициналық) ауыртпалығын арттыру үшін артық деп саналады.

Тиімділігі

Адам жарылыс минасына аяқ басқанда және оны іске қосқанда, минаның негізгі заряды жарылып, өте жоғары жылдамдықпен қозғалатын ыстық газдардан тұратын жарылыс соққы толқыны пайда болады. Тоққылау толқыны жоғары қарай үлкен қысым күшін жібереді, шахтаның қабығын және онымен бірге шахтаны жауып тұрған кез келген топырақты лақтырады. Жарылыс толқыны жер бетіне түскенде, күшті тез арада адамның аяқ киіміне және аяғына жібереді. Бұл үлкен қысым күшін тигізеді. Көп жағдайда жарылыс толқынынан адамның аяғы ұшып кетеді. Адамның денесіндегі зақымданулар минаның негізгі зарядының көлеміне, тереңдігіне, топырақтың түріне және құрбанның оған қалай жанасқанына байланысты, мысалы, минаға аяқ басып, аяғының барлық бөлігін немесе бөлігін пайдаланып. Топырақтың әртүрлі түрлері әртүрлі энергияның жоғарыға көтерілуіне әкеледі, ал топыраққа ұқсас топырақ көбірек энергияны көтереді. Үлкен негізгі зарядтар айтарлықтай көп энергияны босатуға әкеледі, жарылыс толқынын нысананың аяғы мен аяғына қарай жылжытады және үлкен жарақат әкеледі, кей жағдайларда тіпті аяқтың тізеден төменгі жарақатты ампутациясы сияқты ауыр сипатталады. Кен орнында болған жарылыстан кейінгі жарақаттар көбінесе кен орнының жарылысынан жарылған материалдан пайда болады. Бұл шахтаның үстіне түскен топырақ пен тастар, құрбанның аяқ киімінің бөлшектері және аяғындағы кішкентай сүйектер. Бұл қалдықтар ұқсас екінші жарылыс әсерлеріне немесе бөлшектенулерге тән жараларды тудырады. Арнайы аяқ киім, соның ішінде жауынгерлік аяқ киім немесе "жарылыс аяқ киімдері" жарылыс миналарының бүлдіруші әсерінен орташа қорғаныс береді, ал аяқтың жоғалуы - бұл әдеттегі нәтиже. Жарылғыш миналар броньды көліктерге әсері аз, бірақ дөңгелекті көлік тікелей минаның үстінен өткен жағдайда зақымдалуы мүмкін. Шағын жарылыс миналары дөңгелекке қатты зақым келтіреді, оны қалпына келтіре алмайды, ал кейбір түрлері көршілес жүгіру құралдарын зақымдауы мүмкін.

Кен орнының корпусы

Шахтаның қоршауында шахтаның құрамдас бөліктері орналасады және оны қоршаған ортадан қорғайды. Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылғандай, ертедегі шахталардың корпустары болаттан немесе алюминийден жасалған. Алайда, қақтығыстың ортасында британдық армия алғашқы, практикалық, портативті металл детекторын - поляк мина детекторын қолданды. Немістер оларды табуды қиындату үшін ағаш немесе шыны қабықшасы бар миналармен жауап берді. Ағаш кен орындарын 1939 жылы, металл детекторлары пайда болғанға дейін, болаттан құтқару үшін пайдалана бастады. PP Mi D шахтасы сияқты кейбір шахталар 1980 жылдары қолданыла берді, өйткені оларды жасау оңай және анықтау қиын болды. Ағаштың шіріп, бөлініп кетудің кемшілігі бар, ол шахтаны салыстырмалы түрде қысқа уақыт ішінде жұмыс істемейтін етіп көрсетеді (немесе шахта өзін-өзі жарамсыз деп санауға болады және жылдар өткеннен кейін қаламаған жарақаттар әкелуі мүмкін). 1950 жылдан кейін жасалған миналар, әдетте, электронды мина детекторларының анықтауына кедергі жасау үшін пластикалық корпустарды қолданады. Кейбір, минималды металл шахталары деп аталатын, мүмкіндігінше аз металлдан құралған, оларды табу қиын. Металлдан мүлдем құралмаған кендер өндірілген, бірақ олар сирек кездеседі. Өз табиғаты бойынша, металл компоненттері жоқ кен орнын металл детекторымен табу мүмкін емес.

Қысымды тақта/фиуза механизмі

Фьюж механизмі детонаторды іске қосу үшін, оны пружинамен зарядталған отқару шынайымен соғу арқылы, сүргілеуге сезімтал пиротехникалық композицияны қысу арқылы немесе ол арқылы электр зарядын өткізу арқылы жасалады. Көптеген миналар серпімді зарядталған шабуылшыны қолданады, ол құрбанның белсенділігі кезінде пышақ детонаторына соқтырады. Әдетте, детонаторда кішкентай қорғасын азотты түйіршік болады. Фузель - кез-келген шахтадағы ең күрделі компонент, бірақ қарапайым фузель механизмін жобалау мен өндіру үшін қажетті күш-жігер мөлшері өте аз, бұл шаршамалы қаламдағы кері қайтару механизміне ұқсас. Италияның SB 33 минасы сияқты күрделі үлгілерде шахтаны біртіндеп, тұрақты қысымға ұшыраған кезде жарылатын, бірақ кенеттен соққы берген кезде тұйықталатын оқшаулау механизмі бар. Бұл мина өрісі арқылы жолды тазартудың негізгі әдістерінің бірі - миналарды жарылғыш құрылғылармен, мысалы минаны тазарту желісі зарядтарымен жарытуды жеңеді.

Көтергіш

Бустер заряды - өте сезімтал жарылғыш зат, ол детонатордың соққысына ұшырағанда оңай іске қосылады. Әдетте, RDX-тің бұршақ мөлшеріндегі түйіршігі қолданылады. Бустердің мақсаты - детонатордың соққысын күшейту және негізгі жарылғыш зарядты іске қосу.

Негізгі айыппұл

Негізгі заряд тұрақты жарылғыштан тұрады, оны қосалқы заряд жарылады. Бұл қажет, өйткені минаны өте сезімтал детонатордан немесе бустер жарылғыштан жасау қымбатқа түседі, және құрылғыны сезімтал етеді, сондықтан кездейсоқ жарылысқа ұшырайды. Көптеген АП жарылыс миналарында ТНТ, B құрамы немесе флегматизацияланған РДХ қолданылады. АҚШ-тың M14 шахтасында 29 грамм тетрил, ал ресейлік ПМН шахтасында 240 грамм ТНТ қолданылады.

Қатысу

Адамдарға қарсы миналар - ең кең таралған тип, олар әдетте жер бетіне орналастырылады (жапырақтармен немесе тастармен жасырылады) немесе топырақ астында 10-15 см тереңдікте көміледі. Олар қысыммен, яғни құрбан оларға аяқ басқан кезде іске қосылады, бірақ бұл олардың үстінен жүретін көлік құралы болуы мүмкін. Олар аймақты жою қарулары ретінде қолданылуы тиіс. Мұндай қару қарсылас әскери күштердің белгілі бір аймаққа кіруіне кедергі келтіреді.

Фрагментациялық миналар

Жарылыс миналары бір адамға ауыр жарақаттар әкелуі үшін жасалған болса, бөлшектеу миналары (мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріне жататын неміс S минасы) бөлшектерді кең аумаққа шығарып, жақын маңдағы адамдарға бөлшектеу жарақатын тигізуге арналған. Фрагментациялық миналар, әдетте, жарылыс миналарына қарағанда әлдеқайда үлкен және ауыр, және құрамында үлкен мөлшерде (көбінесе бірнеше килограмм) темірлі металл бар. Олар қоршаған ортаны темірмен қатты ластамаған жағдайда оңай байқайды.

Тиімділігі

Бұл миналар "жарылыс әсері" бар миналарға қарағанда тиімдірек деп саналады, өйткені шрапнел үлкен аумақты алып, жауынгерлерді көбірек жарақаттауы мүмкін. Бұл миналардан шыққан ошақтар кейбір бронетранспорттық құралдарды да зақымдай алады, олардың дөңгелектерін тесіп, сондай-ақ - жұмсақ терілі көліктерде - теріге еніп, ішкі бөлшектерді зақымдайды немесе қызметкерлерді жарақаттайды. Фрагментациялық миналар, әдетте, жарылыс миналарына қарағанда әлдеқайда үлкен зарядты қамтиды, сондықтан олар тікелей үстінен өтетін бронекадрсыз көлікке ауыр зақым келтіруі мүмкін.

Қазық

Бұл миналар (мысалы, ресейлік ПОМЗ) толығымен жер бетінде, фрагменттелетін оқ-дәрісі бар, олар өсімдіктермен немесе қоқыстармен жасырылған және бір немесе бірнеше тұйық сымдармен іске қосылады.

Шектеу

Шектейтін миналарда кішкентай көтергіш заряд бар, ол іске қосылған кезде, минаның негізгі денесі көкжиегі биіктігінде жарылғанға дейін жерден шығарылады. Бұл үлкен аумаққа шрапнелдің аса қауіпті шашырауы пайда болады. Осындай миналардың бірі - АҚШ-тың M16 минасы - адам жарақаттарын алысқа дейін жеткізе алады. Болат шрапнелдің арқасында шекарадағы миналарды оңай байқайды, сондықтан оларды миналарды тазалауды қиындату үшін минималды металл миналармен қоршауға болады.

Бағытты

Бағытты бөлшектеу қарулары (мысалы, M18 Claymore) басқа типтерден ерекшеленеді, өйткені олар фрагменттерін тек шектеулі доғада бағыттауға арналған. Олар жарылыс нысанаға бағытталған және достас күштерден алыс орналасады. Бұл құрылым сондай-ақ күштерге осы миналарды өздерінің позицияларына жақын, бірақ жаумен бетпе-бет орналастырып, өздерін қорғауға мүмкіндік береді. Олар кәдімгі тәсілмен немесе қаптал сыммен немесе командалық жарылыспен іске қосылады. Олар жалпы алғанда АҚШ-тың осы типтегі минасынан алынған клейморлы миналар деп аталады.

Жасалма жарылғыш құрылғылар

ХХІ ғасырдағы қақтығыстарда қарапайым немесе әскери миналардың орнына жеке адамға қарсы қолдан жасалған жарылғыш құрылғылар (ЖЭҚ) жарақат алған (теңізшілер) жауынгерлер мен азаматтарды жарақаттандырады. Жақында BMJ Open журналында аталған жарақаттар жер минасынан да жаман екені айтылды, нәтижесінде аяқ-қолдың көп бөлігі қирады және дене төменгі бөлігі қирады. Бұл жарақаттардың жиынтығын "Жынылған күрделі жарылыс жарақаттары" деп атаған және ол соғыста болған ең ауыр жарақат деп саналады.

Басқа шахта түрлері

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жалын фугасы деп аталатын жалын миналарын 1940 жылғы шабуыл дағдарысы кезінде британдықтар өндірді. Кейіннен Кеңес Одағы FOG 1 деп аталатын жалынды мина шығарды. Бұл әдісті немістер Abwehrflammenwerfer 42 атқылау үшін қолданған. Бұл құрылғылар бір рет қолданылған, сыммен іске қосылған жалын шашушы болды. Химиялық миналар да жасалды. Олар Ұлыбритания, АҚШ және Кеңес Одағы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасады, бірақ ешқашан қолданылған жоқ. Салқын соғыс кезінде АҚШ VX құрамында M23 химиялық минасын өндірді. Шағын жарылғыш заряд кен орнын жарылып, химиялық затты шашыратып жіберді.

Патенттеуге қабілеттілік

Адамдарға қарсы миналар Еуропалық патенттік конвенция бойынша патенттеуден шығарылған тақырыптардың үлгісі болып табылады, өйткені мұндай өнертабыстарды жариялау немесе пайдалану "қоғамдық тәртіпке" және / немесе моральға қайшы келеді.

Атауын сынға алу

Автор Роб Никсон миналарды сипаттау үшін "антиперсонал" деген қосымша сөзді қолдануды сынға алды, "персонал" сөзі белгілі бір ұйыммен айналысатын адамдарды білдіретінін, ал шын мәнінде "мина құрбандарының төрттен бес бөлігі азаматтық тұрғындар", әсіресе балалар екенін атап өтті. Осылайша, ол бұл атау "олардың әскери немесе басқа да ұйымды нысанаға алуын білдіре отырып, олардың дәлдігін жояды" деп дәлелдейді.