Кіріспе

Америкалық бағытталған қарсы адам минасы

Клеймор минасы – Америка Құрама Штаттарының Қарулі Күштері үшін әзірленген бағытталған қарсы адам минасы. Оның авторы Норман МакЛеод, минаға ортағасырлық шотландтың үлкен қылышының атын берген. Құрастырылған минадан өзгешелігі, Клеймор қашықтан басқару арқылы (командалық жарылыс) детонирленуі мүмкін, сондай-ақ бағытталған, ол металл шарларының кең спектрін нысана аймағына атып жібереді. Клейморды аймақты бақылау операцияларында қолдану үшін тұзақ сым арқылы да іске қосуға болады. Клеймор құрылғының алдындағы 60 градустық доға шегінде болат шарларды шамамен атып шығарады. Ол негізінен жасақталған шабуылдарда және жаудың жаяу әскеріне қарсы инфильтрация құрылғысы ретінде қолданылады. Бронекапсы жоқ көліктерге қарсы да қолданылады. Көптеген елдер Клеймор сияқты миналарды жасап, пайдаланған. Мысалдарға Кеңес Одағы енгізген және оның жалғасы Ресей қолданған MON 50, MON 90, MON 100 және MON 200 модельдерін, сондай-ақ MRUD (Сербия), MAPED F1 (Франция) және Mini MS 803 (Оңтүстік Африка) модельдерін жатқызуға болады.

Даму

M18A1 минасының жасалу тарихы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалған жұмыстарға қайнар көз. Мисней-Шардин эффектісін сол соғыста венгр ғалымы Йозеф Мисней және неміс ғалымы Хуберт Шардин тәуелсіз түрде ашты. Жарылғыш заттың қабаты ауыр тіреу бетіне (мысалы, металл пластинаға) жанасқанда жарылғанда, жарылыс күші негізінен бір бағытта, беттен алысқа бағытталады. Шардин бұл жаңалықты бүйінен шабуылдайтын танкке қарсы қару ретінде дамытуға көп уақыт жұмсады, бірақ соғыс аяқталғанда дамыту толыққанды болған жоқ. Шардин сондай-ақ, бағытталған сынықтар әсерін пайдаланатын «оқшау минаны» зерттеумен айналысты. Онда кейінірек шыққан нұсқадағы «ДҰШПАНҒА ҚАРАП ОРНАЛДЫРЫҢЫЗ» деген белгі болған жоқ. Мина үш өткір аяғымен жерге орнатылып, жаудың шабуыл бағытына бағытталды; содан кейін ол электрлік детонатормен жабдықталды. Мина қауіпсіз жерден, мүмкіндігінше жанынан және артынан іске қосылды. Мина тек прототип болды және «сенімді зиян келтіруші» деп есептелмеді; «Феникс» сияқты, оның тиімді қашықтығы 90 фут (27 м) құрады. Патент кейіннен МакЛеод, Армия және Аэроджет арасындағы азаматтық сот ісінің нысаны болды, олар Claymore дизайнын одан әрі жетілдірді. МакЛеодтың ісі неміс оқшау минасының прототипінің суреттері бұрыннан бар екенін дәлелдеген кезде күшін жоғалтты. Салмақ және сынықтардың тығыздығы талаптарын ескере отырып, шамамен 700 сынық қажет болды, олар минаны нысана аймағының ортасына шамамен 2 фут (1 м) дәлдікпен бағыттауға мүмкіндік берді. Aerojet командасына бұрынғы барлық бағытталған миналар туралы зерттеулерге, соның ішінде M18 және Phoenix, сондай-ақ неміс зерттеулеріне қол жеткізілді. Алғашқы жобаны доктор Джон Бледсо басқарды. Бастапқы M18 минасы Пикатиннидің талаптарына толыққанды сай келмеді. Бірінші жақсартулардың бірі болат текшелерді 52100 қорытпасынан жасалған шарлы подшипниктерге ауыстыру болды. Олар екі себептен нашар өнім көрсетті. Біріншіден, қатты болат шарлар жарылыстың күшінен сынып, сынықтарға айналды; бұл сынықтар тиімді жұмыс істеу үшін жеткілікті аэродинамикалық емес және жеткілікті үлкен емес еді. Екіншіден, жарылыс шарлардың арасынан «сүзіліп өтіп», олардың жылдамдығын төмендетті.

Халықаралық бағыттағы бөлшектеу АП миналары

PADMINE – Ұлыбританияда өндірілген, екі иілгіш аяғы бар, жұмсақ топыраққа орнатылатын, сыртқы пішіні Claymore-ға ұқсас, адамдарға қарсы бағытталған сынық минасы. Оның 50 метрге дейінгі зиянды әсері 650 болат шардан тұрады және ол қашықтан басқару немесе ілгіш сым арқылы іске қосылады. Чилидің Cardoen компаниясы жасаған M18 бағытталған сынық минасы 626 грамм жарылғыш затты қамтиды, ал айналасында 607 дана жеке құрамға қарсы сынық бөлігі орналасқан, бұл 60 градус бұрышпен ату мүмкіндігін береді, ал зиянды әсер ететін қашықтығы 50-ден 250 метрге дейін жетеді. Италия DAF M6 және DAF M7 бағытталған сынық миналарын шығарады, олардың салмағы сәйкесінше 18 және 10 килограммды құрайды, олар ілгіш сым немесе қашықтан басқару арқылы жарылады. Олардың сыртқы түрі Claymore минасына ұқсас.