Кіріспе

Тарихи лингвистикада трансфонологизация (рефонологизация немесе чеширизация деп те аталады, төмендегідей қараңыз) - белгілі бір ерекшелік X-ге қатысы бар фонемиялық қарама-қайшылықтың өзгеруі, осылайша қарама-қайшылық сақталады, бірақ басқа ерекшелік Y-мен байланысты болады. Мысалы, * және * екі сөзді қарама-қарсылайтын тіл тарихи дамуы нәтижесінде соңғы ырғақтар жоғалуы мүмкін, бірақ қазіргі тіл дауыстының табиғаты арқылы қарама-қарсылықты сақтайды, мысалы, жұп және. Мұндай жағдайды ауызша және мұрындық дауыссыздардың арасындағы бұрынғы қарама-қайшылық ауызша және мұрындық дауыстылардың арасындағы қарама-қайшылыққа айналдырды деп сипаттауға болады. Трансфонологизация терминін Андре Жорж Ходрикорт енгізді. Бұл ұғымды Хагеж және Ходрикорт анықтады және кеңінен суреттеді; оны панхроникалық фонологияның бірнеше ізбасарлары және одан да көптері атап өтті.

Өлеңдерді ырғақтастыру

Француз тілінде соңғы дыбыс жоғалып кетті, бірақ оның ізін алдыңғы дауыстының назализациясында қалдырды, мысалы vin blanc vɛ̃ blɑ̃, тарихи көптеген тілдерде (сино-тибет, австроазиялық, мұхиттық, кельт тілі) дауысты алдыңғы мұрындық дауыссызмен назализацияланды: бұл "созықтық басталу мен дауысты арасында мұрындықтың тарихи көшірілуі" трансофонологизация жағдайы.

Компенсациялық ұзарту

Американдық ағылшын тілінде rider және writer сөздері a орнына және флэпинг нәтижесінде айтылады. Алайда, екі сөздің арасындағы айырмашылық дауыстының ұзындығымен (немесе осы жағдайда дифтонгпен) сақталуы мүмкін, өйткені дауыстылар дауысты ырғақтардан бұрын дауысты ырғақтардан бұрын ұзағырақ айтылады. Жоғалып кетуден бұрын дыбыс өз айналасында фонетикалық өзгерістерді бастауы немесе алдын алуы мүмкін, әйтпесе ол пайда болмас еді, және ол ұзақ уақыттан кейін де сақталуы мүмкін. Мысалы: ағылшын тіліндегі түн сөзінде дыбыс (жетілдірілуі gh) жоғалып кетті, бірақ бұрын, немесе мүмкін ол солай болған кезде ("компенсациялық ұзартуды" қараңыз), ол дауыстыны ұзартты, сондықтан сөз жабық сөздік үшін күтілетін "/ n / aɪ / t / "nit" емес, "/ n / ɪ / t / "nit" деп айтылады. Хиджази араб тіліндегі тікелей зат есімде сөздердің соңында -ух дыбысы жоғалып кетті, сондықтан классикалық араб тіліндегі қарама-қайшылық قالوه (олар айтты) және قالوا (олар айтты) тек қана дауыстылар арасында қарама-қайшылыққа айналды.

Тоналды тілдер

Қазіргі тілдерде қарама-қайшылықты тонның болуы көбінесе ырғақтар арасындағы ертедегі қарама-қайшылықтарды транфонологизациялаудан пайда болады: мысалы, ырғақ дыбысының бұрынғы контрасты (* қарсы *) тондық контрастына транфонологизацияланады (* қарсы *) қытай тілінің тондық бөлінісі, онда орта қытай тілінде бар дауыссыз ырғақтар буындардың тонын төмендетіп, кейіннен көптеген сорттарда өздерінің дыбысын жоғалтты. Айналып тұрған дыбыстар әдетте жоғалған толық иілгіштердің қалдықтары болып табылады.

Нәтижесінде ырғақтарда жаңа қарама-қайшылық пайда болды

Кельт тілдеріндегі ым дыбыс түрленуі (жоғалған дауыстылар бастапқы ым дыбысының азаюын, ал жоғалған мұрындықтар мұрындықты пайда етеді). Санскрит тілінде * Vžd ретрофлексияға ұшырап, V̄ḍ болды, мысалы, Proto Indo European * nizdós ("құй") → Proto Indo Iranian * niždás → Санскрит nīḍáḥ. Макассари тілінде Proto Malayo Polynesian schwa фонемасы *ə келесі ым дыбысты қостайды, бірақ a-ға қосылады (*bəli → *bəlli → balli "сатып алу, баға", индонезиялық beli-мен салыстырыңыз).

Басқа атаулары

Рефонологизация - Роман Якобсон (1931 [1972]) негізінен бірдей процесті білдіру үшін қолданған термин, бірақ оның түсініксіздігіне байланысты ол қолға алынбады. 1994 жылы Норман (1994) оны тағы да ескі қытай тілінде дыбыс өзгеру аясында қолданды. Бұл өзгеру бұрын сөздің бастапқы ырғағының фарингелизациясы арқылы айтылған айырмашылықты сөздің негізгі дауыстысының алдындағы латындық жылжудың болуы немесе болмауы арқылы айтылған айырмашылыққа көшірді. Алайда рефонологизация кейде басқа мағынада қолданылады, мысалы, германдық дыбыс ауысуы немесе славяндық дыбыс ауысуы, онда дыбыстар арасындағы фонологиялық қатынастар өзгеріске ұшырайды, бірақ фонемалардың саны бірдей қалады. Бұл жерде сипатталған кеңінен процестің ерекше жағдайы ретінде қарастыруға болады. Джеймс Матисофф (1991:443) шеширизацияны трансфонологизацияның синонимі ретінде енгізді. Бұл термин әзіл-сықақпен "Алиса ғажайыптар елінде" кітабындағы кейіпкер Чешир мысығына қатысты, ол "құйрығының соңынан бастап, күлкімен аяқталып, біраз уақыттан кейін қалғаннан кейін жоғалып кетті". Чеширизацияны басқа авторлар да қолданған (мысалы, Джон Маквортер Маквортерде 2005 жылы және Хилари Чаппелл Чаппелде 2006 жылы).