Кіріспе
Оңтүстік Корея мен АҚШ арасындағы дипломатиялық қатынастар 1949 жылы басталды. Америка Құрама Штаттары Оңтүстік Кореяның қазіргі заманғы мемлекетін, ресми түрде Корея Республикасының құрылуына көмектесті және Корея соғысында (1950-1953 жж.) БҰҰ-ның қолдауымен күресті. Кейінгі онжылдықтарда Оңтүстік Корея экономикалық, саяси және әскери жағынан орасан зор өсімге қол жеткізді. Оңтүстік Корея АҚШ-пен ұзақ уақыттан бері әскери одақтас, АҚШ-қа Вьетнам соғысынан бастап, соның ішінде Ирак соғысынан бері барлық соғыстарда көмек көрсетті. 2009 жылы Лондонда өткен "Жигіттер тобының 20" саммитіне қатысқанда АҚШ президенті Барак Обама Оңтүстік Кореяны "Американың ең жақын одақтастарының бірі және ең жақсы досы" деп атады. 1987 жылы Оңтүстік Корея НАТО-ға мүше емес елдердің алғашқы қатарына кірді. 2023 жылдың маусым айында Оңтүстік Корея президенті Юн Сук Йол Солтүстік Кореяның әскери қатерінің артуына байланысты елдің АҚШ-пен одағын "ядролық негіздегі" деп жаңартқандығын айтты. 2023 жылы Президент Юн: "Корея тәжірибесі демократия үшін ынтымақты сақтаудың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Корея еркін әлеммен ынтымақтас болады. Біз Украина халқының бостандығын қорғау үшін белсенді жұмыс істейміз және олардың қалпына келтірудегі күш-жігерін қолдаймыз". АҚШ Конгресінде сөйлеген сөзінде. 2024 жылға қарай одақты бірнеше қауіпсіздік факторлары қалыптастырды: Ресейдің Украинаға қарсы соғысы Израиль Хамас қақтығысы Азия-Тынық мұхит аймағына Қытайдың ықпалы артуы Қытай Тайвань шиеленісі Солтүстік Корея Оңтүстік Корея қазіргі уақытта әлемдегі ең проамерикандық елдердің бірі. 2018 жылғы Pew зерттеуінің қорытындысы бойынша, Оңтүстік Кореялықтардың 77%-ы АҚШ-қа оң көзқарас танытса, 21%-ы теріс көзқарас танытты. 2018 жылғы Gallup сауалнамасына сәйкес, америкалықтардың 77% -ы оңтүстік кореялықтарға оң көзқарас танытса, 22% -ы теріс көзқарас танытты.
Russia's war on Ukraine
Israel Hamas conflict
China's growing influence on Asia Pacific region
China Taiwan tension
North Korea
South Korea is currently one of the most pro American countries in the world. According to a 2018 Pew survey, 77% of South Koreans had a favorable view of the United States, while 21% had a negative view. According to a 2018 Gallup poll, 77% of Americans had a favorable view of South Koreans, while 22% had a negative view.
Тарихи негіздер
1871 жылы АҚШ-тың Кореяға экспедициясынан кейін, АҚШ пен Жосон 1882 жылы бейбітшілік, достық, сауда және навигация туралы келісімге сәйкес дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан. 1883 жылы Жосон Корейдің алғашқы арнайы миссиясын АҚШ-қа жіберді, ол корей тілінде Бобингса (hangul=보빙사) деп аталады. Алайда, 1905 жылы Жапония Кореяның сыртқы істерін басқаруды өз мойнына алды және 1910 жылы Кореяда 35 жылдық отаршылдық билік басталды. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда Жапония одақтастарға бағынды. АҚШ КСРО-ға Корея түбегіндегі жауапкершілікті бөлісуді ұсынды, Корея түбегін 38-ші параллель бойынша екі басқыншылық аймаққа бөліп, Оңтүстік Америка Құрама Штаттары мен Солтүстік Совет Одағы. Бұл уақытша шара болып табылады. 1948 жылы екі бөлек мемлекет құрылды: оңтүстікте Корея Республикасы (КРК) және солтүстікте Корея Халық Демократиялық Республикасы (КХДР). 1949 жылы 1 қаңтарда АҚШ Корея Республикасын Кореяның жалғыз заңды үкіметі ретінде ресми түрде таныды және сол жылдың 25 наурызында дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.
Корея соғысы (6.25 соғысы)
1950 жылы 25 маусымда Солтүстік Корея әскерлері Оңтүстік Кореяға шабуыл жасаған кезде шекарадан тыс жанжалдар мен шабуылдар ашық соғысқа айналды. Соған жауап ретінде БҰҰ-ның 16 мүшесі, соның ішінде АҚШ-та Оңтүстік Кореяны қорғауға шықты. Бұл АҚШ және басқа да әскерлердің кең көлемде орналасуымен суық соғыстың алғашқы маңызды қарулы қақтығысы болды.
Оңтүстік Корея мен АҚШ одағының пайда болуы
1953 жылы Корея соғысы аяқталғаннан кейін АҚШ Оңтүстік Кореямен екіжақты одақ келісімін жасады. Сонымен қатар, "АҚШ-тың Оңтүстік Кореямен одақтастығының үш функциясы болады. Біріншіден, ол Тынық мұхиттағы кеңестердің қауіп-қатерін жою үшін жасақталған одақтар мен әскери қондырғылар желісінің бөлігі ретінде қызмет етеді. Екіншіден, бұл Солтүстік Кореяның екінші шабуыл жасауын болдырмақ, АҚШ-тың әскерилері "трипвайр" ретінде қызмет етіп, АҚШ-тың қатысуына кепілдік береді. Үшіншіден, бұл оңтүстікке авантюристтік әрекеттерден аулақ болуға көмектеседі". 1953 жылы жасалған өзара қорғаныс туралы келісім бойынша АҚШ пен Оңтүстік Корея одақтас ел. Келісімге сәйкес АҚШ әскери қызметшілері Корея түбегінде тұрақты түрде болады.
АҚШ әскері Кореяда
1953 жылы Оңтүстік Корея мен АҚШ әскери одақ құруға келісті. Олар оны "қанмен жасақталған қарым-қатынас" деп атады. Бұдан басқа, Оңтүстік Кореяда шамамен 29,000 Корей әскерлері орналасқан. 2009 жылы Оңтүстік Корея мен АҚШ болашақ қорғаныс ынтымақтастығы үшін одақтың көзқарасын дамытуға уәде берді. Қазіргі уақытта, егер соғыс қайта басталса, Оңтүстік Корея әскерлері АҚШ-тың бақылауына түседі. 2023 жылдың қыркүйегінен бастап осы соғыс уақытын басқаруды Оңтүстік Кореяға беру "шарт негізінде" белгісіз мерзімге беріледі. АҚШ-тың өтініші бойынша президент Пак Чунг Хи Вьетнам соғысы кезінде американдық әскерлерге көмек көрсету үшін Вьетнамға әскер жіберді, бұл АҚШ-тан кейін шетелдік әскерлердің екінші үлкен контингентін ұстап тұруды білдірді. Алғашында АҚШ Оңтүстік Кореяға әскери және экономикалық көмек көрсетті. 2004 жылы президент Ро Му Хён АҚШ президенті Джордж Буштың өтініші бойынша Иракқа шағын әскер контингентін жіберуді мақұлдады. 2018 жылдың 10 шілдесінде Сеулде өткен Үкімет отырысында үкімет 2018 жылдың маусым айына жоспарланған сол жылғы "Ульчи" жаттығуларын өткізуден бас тартуға шешім қабылдады. Үкімет бұл шешім жарым аралдағы саяси және қауіпсіздік жағдайларының жақсаруына және Оңтүстік Корея мен АҚШ-тың бірлескен әскери оқу-жаттығуларын тоқтатуға байланысты қабылданғанын айтты. Оңтүстік Кореяның 2017 жылы мамыр айында сайланған бұрынғы президенті Мун Чжэ Ин Солтүстік Кореяға қарсы санкцияларды жалғастыруды қолдайтынын айтты, егер ол Солтүстік Кореяны оқшаулаудан алып шығып, келіссөз үстеліне әкелуді көздесе. Сонымен қатар ол Солтүстік Кореяға "тек санкцияларды" қолдауға қарсы екенін айтты. Оның Солтүстік Кореяға деген көзқарасы Ким Дэ Чжунның "Күн сәулесі саясатына" ұқсас, ол Ро Му Хённың әкімшілігіне дейін жалғасты. 2018 жылы Оңтүстік Кореядағы АҚШ әскерлерінің шығындарын бөлісу туралы бірнеше рет келіссөздер жүргізілді. Бұл Вашингтонның Оңтүстік Кореяға әскери жұмыстың шығынын "көптеп" бөлісуге деген тілегін көрсетеді. 2018 жылдың 12 маусымында Трамп-Ким саммиті кезінде АҚШ президенті Дональд Трамп пен Ким Чен Ын Панмунжом декларациясын растайтын бірлескен мәлімдемеге қол қойды. АҚШ-тың Оңтүстік Кореядағы елшісі Гарри Харрис 2018 жылдың 7 шілдесінде Сеулге келді. Бұл лауазым 2017 жылдың қаңтар айында президент Дональд Трамп билікке келгеннен бері бос тұрды. АҚШ-тың Тынық мұхит аймағындағы әскери командалығының бұрынғы басшысы Харрис АҚШ пен Оңтүстік Корея арасындағы одақты нығайту үшін елші ретінде жұмыс істеуге бел буғанын білдірді. 2019 жылдың 10 ақпанында Оңтүстік Корея мен АҚШ Оңтүстік Кореяда 28 500 американдық әскерді ұстау туралы бір жылдық келісімге қол қойғандарын растады. Бұл Оңтүстік Кореяның АҚШ-қа 925 миллион доллар төлеуі үшін жасалды. Американың көшбасшылығы жағынан Билл Клинтон мен Джордж Буш екеуі де Солтүстік Кореяға қарағанда Таяу Шығысқа басымдық берді. Клинтонның Израильмен қарым-қатынасы тығыз болған, бірақ Солтүстік Корея мәселесін елемеген және Оңтүстік Корея басшыларымен жеке қарым-қатынасын ешқашан дамытқан емес. Бұш, оның діни фундаментализмі әлемді жақсылық пен жамандыққа бөлуге итермелеген, Солтүстік Кореяның көшбасшысы Ким Чен Ырға жеке жеккөрушілік танытты, бірақ ол Оңтүстік Корея басшыларымен де суық қарым-қатынаста болды. 18 қаңтарда 2021 жылғы жаңа жылдық баспасөз конференциясында президент Мун Чжэ Ин екі Кореяның бірлескен кореялық әскери комитет арқылы АҚШ пен Оңтүстік Кореяның әскери жаттығуларын талқылай алатынын мәлімдеді. Алайда АҚШ өкілдері бұл мәселе Пхеньянның шешімі емес екенін және оқу-жаттығуларды қысқартудың дұрыс еместігін айтты. 2022 жылдың мамыр айында президент Джо Байден мен президент Юн Сук Йол Корея түбегіндегі және оның айналасындағы бірлескен әскери жаттығуларды қайта бастау және әлеуетті кеңейту туралы талқылауды бастауға келісті. Бұл қадам Байденнің бұрынғы президент Дональд Трамптың Азиядағы ұстанымынан ауысып бара жатқанын білдірді. 2023 жылдың сәуірінде Юнның Вашингтонға сапары Солтүстік Кореяға бағытталған ядролық қорқыту жоспарын шығарды. Джо Байден келісімнің арқасында ядролық су асты кемелері Оңтүстік Кореяға тоқтауға мүмкіндік берілгенін айтты. Бұл мүмкіндік 1991 жылдан бері болмаған. Байден: "Солтүстік Кореяның АҚШ-қа немесе оның одақтастары мен серіктестеріне қарсы ядролық шабуыл жасауы - бұл мүлдем қабылдауға болмайтын нәрсе және осындай әрекет жасайтын кез келген режимнің жойылуына әкеледі" деді. Вашингтон де�...
Biden was changing course from former President Donald Trump's positions in Asia. In April 2023 a visit by Yoon to Washington produced a nuclear deterrence plan aimed at North Korea. Joe Biden said the deal allowed nuclear submarines to dock in South Korea. This capability had not been seen since 1991. Biden said: "A nuclear attack by North Korea against the United States or its allies and partners is unacceptable, and will result in the end of whatever regime were to take such an action." The so called Washington Declaration came after nearly 50 years had passed since Korea signed the Nuclear Non Proliferation Treaty and gave up its nuclear ambitions.
Ядролық және зымырандық дипломатия
1958-1991 жылдар аралығында АҚШ Оңтүстік Кореяда түрлі ядролық қарулар орналастырды. 1967 жылы олардың саны 950-ге жетті. 1991 жылдан бастап, президент Джордж Буш барлық тактикалық ядролық қаруды шет елден шығару туралы мәлімдегеннен бері, Корея түбегінде АҚШ-тың Солтүстік Кореяның ядролық және зымырандық дамуын тоқтату туралы келіссөздер жүргізу үшін күш-жігері жалғасып келеді. Бұл әрекеттер "бұзылып қалған жағдайлармен, дағдарыстармен және күдікті ілгерілеумен" сипатталады. Соңғы кездегі қысымға қарамастан, АҚШ ядролық қаруды қайта орналастырмады, бірақ бір жаңа баспасөз ақпараты Оңтүстік Кореяның көпшілігі өздерінің ядролық қаруын әзірлеуді қолдайды деп болжайды. Оңтүстік Корея 2017 жылдың соңында баллистикалық зымыраннан қорғаныс жүйесін жоғар биіктіктегі аймақты қорғаныс жүйесіне орналастыру туралы мәлімдеді.
Пікірсауалдар
Pew Research Center зерттеу орталығының мәліметінше, Оңтүстік Кореялықтардың 84% АҚШ пен американдықтарға оң көзқараспен қарайды (олар әлемдегі ең үздік 4 ел қатарында). Сонымен қатар, Gallup Korea сауалнамасына сәйкес Оңтүстік Корея АҚШ-ты әлемдегі ең қолайлы ел деп санайды. Саяси жағынан, АҚШ 1945 жылдан кейін Оңтүстік Кореяны "коммунизмге қарсы берік бекініс" ретінде қолдады, тіпті Кореяның өзі АҚШ қолдаған диктатурамен басқарылған кезде де. 2011 жылдың наурыз айында Gallup Poll-тің қорытындысы бойынша 74% Оңтүстік кореялықтар АҚШ-тың әлемдегі ықпалы жағымды деп санайды, ал 2011 жылдың қараша айында Gallup Poll-тің қорытындысы бойынша 57% Оңтүстік кореялықтар АҚШ-тың басшылығын мақұлдады, ал 22% мақұлдамады. 2011 жылғы Gallup сауалнамасында 65% -ға қолжетімділік, бұл бүгінгі күнге дейін ең жоғары рейтинг. Президент Дональд Трамптың басқаруы кезінде Кореямен қарым-қатынас қызу және суық болғандықтан, Солтүстік Кореяға қатысты американдық қоғамдық пікір де күрт өзгерді, ал нақты сурет пайда бола алмады.
АҚШ әскері мен секс саудасы
1953 жылы, Корея соғысының соңында, Оңтүстік Кореяда 350,000-ға жуық жезөкшелер бар екені анықталды, олардың шамамен 60 пайызы АҚШ әскери лагерьлерінің жанында жұмыс істеді. Корея соғысынан кейінгі кезеңде АҚШ әскері Оңтүстік Корея экономикасына елеулі үлес қосуды жалғастырды, 1991 жылы Оңтүстік Кореяның ЖҰӨ-нің шамамен 1 пайызын, соның ішінде секс индустриясын қамтамасыз етті. 1990 жылдан бері әйелдердің адам құқықтарын қорғаудың дүниежүзілік өсуіне және АҚШ әскерлеріне (әсіресе Филиппин мен бұрынғы Кеңес Одағынан саудаға шығарылған әйелдерге) жыныстық қызмет көрсететін шетелдік жұмысшыларға ауысуына қарамастан, "сулы барлар" арқылы жезөкшелік Оңтүстік Кореядағы АҚШ базаларының жанында мәселе болып қала береді.
1992 жылы Юн Гем-и қазасы
1992 жылы 26 жасар Юн Гем-И-ді АҚШ әскери қызметшісі Кеннет Л. Маркл Донгдучхон қаласында қатыгездікпен өлтірді. 1993 жылдың тамызында АҚШ үкіметі зардап шеккен адамның отбасына шамамен 72 000 АҚШ долларын өтемақы ретінде берді. Оңтүстік Корея соты Марклді өмір бойы түрмеде отыруға үкім шығарды, бірақ содан кейін жазасы 15 жылға қысқартылды. Профессор Кэтрин Мунның айтуынша, бұл кісі өлтіру бірегей оқиға емес, және АҚШ әскерлерінің болуы туралы ұлттық пікірталас туғызған жоқ. Алайда, ол кейбір корейлер үшін "іс-қимылға шақыру" болды және "АҚШ-тың қылмыстарды жою жөніндегі ұлттық науқанын" құруға әкелді. әскерлері".
Қоршаған ортаның нашарлауы
2000 жылдың шілдесінде АҚШ-тың Сегізінші армиясы сол жылдың ақпан айында Хан өзеніне formaldehyde, улы сұйықтық жіберілген оқиға үшін кешірім сұрады. 2017 жылы шығарылған баяндамада 1995 жылдан 2015 жылға дейін АҚШ-тың Йонгсан қаласындағы гарнизонында болған төгілу оқиғалары туралы баяндалғанда, Оңтүстік Кореяның экологиялық топтары ашықтықтың жоқтығына және судың ластануы жалғасу мүмкін екендігіне, сондай-ақ сайтты тазарту үшін кім жауапты болатынына алаңдаушылық білдірді.
Янчжу тас жолындағы оқиға
2002 жылдың 13 маусымында Оңтүстік Кореяның 14 жасар екі оқушы қызын 50 тонналық АҚШ армиясының көлігі Янджуда басып өлтірді. Америкаға қарсылық жүргізуші мен көлік құралының навигаторы АҚШ әскери сотында абайсызда адам өлтірген деген айыптан ақталғаннан кейін кең таралды. Демонстранттар АҚШ-Тыңтүстік Корея арасындағы әскери келісімге наразылық білдірді, ол Оңтүстік Кореяға американдық сарбаздар ресми қызметте болған кезде орын алған қылмыстар туралы заң шығару құқығынан бас тартты. Оңтүстік Кореяның президенттікке үміткері Ли Хойчан АҚШ президенті Джордж Бушты "корей халқының азабын жеңілдету үшін және америкалықтарға қарсы сезімнің артуына жол бермеу үшін кешірім сұрауға" шақырды. Оңтүстік Кореядағы АҚШ елшісі Томас Хаббард Буш атынан кешірім сұрады.
Оңтүстік Кореядағы 2008 жылғы сиыр еті наразылықтары
Оңтүстік Корея үкіметі 2003 жылы Вашингтон штатында ақылсыз сиыр ауруына қарсы әрекет ретінде АҚШ сиыр етін импорттауға тыйым салды. 2008 жылы АҚШ-тың сиыр етін қолдамайтын наразылық акциялары 1980-ші жылдардағы студенттік "демократияны қолдау" қозғалыстарын еске түсірді. Соған қарамастан, 2010 жылы Оңтүстік Корея АҚШ-тан ірі қара ет импорттау бойынша әлемдегі үшінші елге айналды. Оңтүстік Корея өзінің импорттың қарқынды өсуімен алғаш рет Жапонияны басып өтіп, Азиядағы АҚШ сиыр етінің ең ірі нарығына айналды. 2016 жылы Кореяға АҚШ сиыр етінің импорты 1 миллиард долларға жетті.
2015 жылы АҚШ елшісіне жасалған шабуыл
2015 жылдың 5 наурызында таңғы 7:40 шамасында АҚШ-тың Оңтүстік Кореядағы елшісі Марк Липпертке Сеулдің орталығында Седжонг орталығына қарасты мейрамханада пышақ ұстаған адам шабуыл жасады. Ол Сеулде Кореяның келісім және ынтымақтастық жөніндегі кеңесінің отырысында сөйлеуі тиіс еді. Қылмыскер Ким Ки Чон Корея соғысына қарсы шыққан прогрессивті мәдени ұйым Ури Маданның мүшесі. Ол Липперттің сол қолына жара салды, сондай-ақ елшінің оң жағындағы бетіне төрт дюймдік кесу салды, оған 80 тігіс қажет болды. ABC News шабуылдан кейін болған жағдайды былайша қорытындылады: "Ирак соғысының ардагері, елші Липперт шабуылдан өзін қорғады. Липперт ауруханаға жеткізіліп, бет-әлпетіне, қолына және қолына терең жаралар түскен. Ол барлық уақытта сабырлы болды". Шабуыл кезінде және қауіпсіздік органдарымен ұсталғанда Ким қарсыластағы Кореяның бірігуі керек деп айқайлап, журналистерге Липпертке АҚШ-тың Оңтүстік Кореямен жыл сайынғы бірлескен әскери жаттығуларына наразылық білдіру үшін шабуыл жасағанын айтты. 2015 жылдың 11 қыркүйегінде Ким шабуыл үшін он екі жылға бас бостандығынан айырылды.
ТААД-қа қарсылық
Терминалдық биік биіктіктегі аймақты қорғаныс (THAAD) іске қосылуы Оңтүстік Кореяда ішкі қарсылыққа ұшырады. Қарсылық Солтүстік Кореяның қауіп-қатерінен арылғаны және қоршаған ортаны қорғау себептерімен негізделген. THAAD-ты Оңтүстік Корея президенті Пак Кын Хе басқаруымен орналастырды. Оның қарсыластары оны "Американың сұрақтарына тым тез мойынсұнады" деп айыптады. Оңтүстік Кореяның экспортқа бағытталған экономикасы және кейбір өнім салаларындағы АҚШ-тың отандық өндірушілерімен бәсекелесуі АҚШ-пен саудадағы кейбір тартыстарға әкелді. Мысалы, кейбір болат және болаттан басқа өнімдердің импорты АҚШ-тың демпингке қарсы және теңгермелі салық тексерулеріне жатады. Оңтүстік Кореядан АҚШ-қа әкелінген 29 тауардың бағасы қаралды.
Сауда көлемі
БҰҰ-ның халықаралық сауда жөніндегі COMTRADE дерекқорына сәйкес, 2022 жылы Оңтүстік Кореяның АҚШ-қа экспорты 110,17 миллиард АҚШ долларын құрады. 2022 жылы Оңтүстік Корея негізінен темір жол мен трамвайдан басқа көлік құралдарын АҚШ-қа экспорттады.
Тікелей инвестициялар
Кореяның ТШИ-нің ең көп орын алған елдері АҚШ-та (8,73 млрд АҚШ доллары).
Мәдени алмасу
Оңтүстік Корея үкіметі Кореяның мәдени білім беру орталықтарын: Уилинг, Иллинойс (Чикаго маңы), Хьюстон, Нью-Йорк, Лос-Анджелес, Сан-Франциско және Вашингтон, округ. АҚШ-та әр түрлі аймақтарда тұрақты түрде Кпоп және корей мәдениет фестивалдері өткізіледі. KCON LA 2023 байқауына танымал Kpop топтары қатысты. KCON - әлемдегі ең ірі Hallyu (корей толқыны) фестивалі, оны CJ ENM ұйымдастырып отыр. Бұл жетістік 2012 жылы Калифорния штатының Ирвин қаласында өткен алғашқы іс-шарадан кейін 11 жыл өткен соң және 2019 жылы 1 миллион қатысушыға жеткеннен кейін 4 жыл өткен соң жасалды.