Кіріспе

Американдық рок-н-роллдың пионері (1938–1960)

Рей Эдвард Кокран (3 қазан 1938 – 17 сәуір 1960) – американдық рок-н-ролл музыканты. Кокранның "Twenty Flight Rock", "Summertime Blues", "C'mon Everybody" және "Somethin' Else" сияқты әндері 1950 жылдардың ортасы мен 1960 жылдардың басында жасөспірімдердің көңілін жаулады. Кокран гитара, фортепиано, бас-гитара және барабан ойнады. Ол музыкамен ерте жасынан айналысып, мектеп оркестрінде ойнады және өзіне блюз гитарасын үйренді. Американдық Легион залында көптеген орындаушылар қатысқан кеште Кокран ән жазушы Хэнк Кокранмен танысты. Олар туыс болмаса да, "Cochran Brothers" тобын құрып, бірге өнер көрсете бастады. "Ekko Records" лейблынан бірнеше сингл шығарды, олар сәл сәттілікке жетіп, оларды орындаушылар ретінде таныстырды. Эдди Кокран сессиялық музыкант ретінде де жұмыс істеді және әндер жаза бастады, болашақ менеджері Джерри Кейпхартпен бірге демо жазды. 1956 жылдың шілдесінде "Crest Records" Кокранның алғашқы "жеке әртіс" синглын шығарды. Онда "Skinny Jim" әні болды, ол қазір рок-н-ролл және роккабилли классикасы саналады. 1956 жылдың көктемінде Борис Петрофф Кокраннан "The Girl Can't Help It" музыкалық комедиялық фильмінде түсуге шақырды. Кокран келісіп, фильмде "Twenty Flight Rock" әнін орындады. 1957 жылы Кокран "Untamed Youth" екінші фильмінде ойнады және тағы бір хиті "Sittin' in the Balcony" әні шықты, бұл оның басқа авторлар жазған сирек әндерінің бірі (Джон Д. Лаудермилк). "Twenty Flight Rock" әнін "AMI" компаниясының авторы Нед Фэйрчайлд (псевдоним, нағыз аты Нельда Фэйрчайлд) жазды. Рок-н-ролл орындаушысы болмаған Фэйрчайлд әннің бастапқы нұсқасын ғана ұсынды, ал авторлық құқық Кокранның соңғы өнімге енгізген маңызды өзгерістерін көрсетеді. 1957 жылдың жазында "Liberty Records" Кокранның өмірінде шыққан жалғыз студиялық альбомын – "Singin' to My Baby" шығарды. Альбомға "Sittin' in the Balcony" әні де енді. Альбомда көптеген рок-н-ролл әндері болмады, ал "Liberty" Кокранды осы жанрдан алшақтатуға тырысқандай болды. 1958 жылы Кокран "Summertime Blues" (Джерри Кейпхартпен бірлесіп жазылған) әнімен өзінің ең танымал жасөспірімдер әнұранына қол жеткізді. Осы әнмен Кокран 1950 жылдардағы рок-н-роллға лирикалық және музыкалық тұрғыдан ең маңызды ықпал еткен тұлғалардың бірі ретінде танылды. "Liberty" компаниясы шығарған әннің нөмірі 55144, 1958 жылы 8-орынға ие болды. Кокранның шағын мансабында "C'mon, Everybody", "Somethin' Else", "Teenage Heaven" және "Three Steps to Heaven" сияқты тағы бірнеше хиттер болды, олар 1960 жылы Ирландия және Ұлыбританияда хит-парадтардың көшбасшылары болды. Ол 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында АҚШ пен Ұлыбританияда танымал болды, ал оның көптеген жазбалары "My Way", "Weekend" және "Nervous Breakdown" сияқты өлімнен кейін хиттерге айналды. Кокранның қысқа, бірақ жарқын мансабының тағы бір жағы – ол сессиялық музыкант және продюсер ретінде атқарған жұмысы. 1959 жылдың басында Кокранның екі досы – Бадди Холли мен Ричи Валенс, Биг Боппермен бірге гастрольдік сапарда ұшақ апатында қаза тапты. Достары мен туыстары кейіннен олардың өлімінен қатты күйзелгенін және өзі де жасқа келмей қайтысады деген сезімге ие болғанын айтты. Олардың өлімінен кейін Кокран олардың құрметіне "Three Stars" әнін жазды (диск-жокей Томми Ди жазған). Ол жолға шығудан шаршап, студияда музыка жасауға көшкісі келді, осылайша гастрольдер кезінде осындай қайғылы оқиғаға ұшырау қаупін азайтуға тырысты. Алайда, қаржылық жағдай Кокранды тікелей эфирде өнер көрсетуін жалғастыруға мәжбүр етті, соның нәтижесінде ол 1960 жылы Ұлыбританияда гастрольдік сапарға шығу туралы ұсынысты қабылдады.

Өлім

Кокран 1960 жылдың қаңтар айынан сәуір айына дейін Ұлыбританияда гастрольде болды. Ол және оның досы және өнердегі әріптесі Джин Винсент 16 сәуірде, сенбі күні кешке Бристоль ипподромында өткен соңғы концерттерін аяқтады. Олар Бристольден Лондонға қарай Бэт-роуд арқылы таксиде (крем түсті 1960 жылғы Ford Consul Mark II седаны) жүрді. Кокран мен Винсенттен басқа көліктегі жолаушылар Шарон Шили (20 жастағы әнші-жазушы және Кокранның сүйіктісі), Патрик Томпкинс (тур менеджері, 29 жас) және Джордж Мартин (такси жүргізушісі, 19 жас) болды. Сол түні сағат 23:50-де Мартин көлікті басқаруды жоғалтып, Чиппенхемдегі Роуден Хилл қаласында бетон шам бағанасына соқты. Соқтығыс кезінде Кокран (артқы орындықтың ортасында отырған) Шилиді қорғау үшін оған қаптады. Соққының күшінен сол жақ артқы есік ашылып, Кокран көліктен шығып кетті. Ол бас сүйегіне соққы алды немесе миын сызады, нәтижесінде миына ауыр жарақат алды. Жол құрғақ, ауа райы жақсы болғанмен, көлік шамадан тыс жылдамдықпен келе жатқаны анықталды. Оқиғаға басқа көлік қатысы жоқ. Шилидің арқасы мен жамбасында жарақаттар болды, Винсенттің жағалау сүйегі сынды, аяқтары ауыр жарақат алды, Томпкинс бет жарақаттары мен бас сүйегінің негізінің сынуы мүмкін. Мартин ауыр жарақат алған жоқ. Винсент пен Шили апаттан кейін АҚШ-қа оралды. Кокранның денесі елге жеткізіліп, жерлеу рәсімінен кейін 25 сәуірде Калифорния штатының Сайпрестегі Форст Лон мемориалдық саябағында жерленді. 1968 жылы 7 мамырда Бристольдегі сот Мартиннің "қаржылық қиындыққа тап болғанын" анықтағаннан кейін оның жүргізушіліктен айырылу шешімі күштен шығарылды. Көлік пен апаттан қалған басқа да заттар тергеу аяқталғанша жергілікті полиция бөлімшесінде сақталды. Кейіннен Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich тобының мүшесі болған Дэвид Харман, сол кездегі полиция курсанты, Кокранның Gretsch 6120 гитарасында ойнаған екен. Роуден-Хиллдегі жол апаты болған жерді белгілейтін тақташа орнатылған. Сондай-ақ, Баттағы Сент-Мартин ауруханасының аумағында Кокранның өліміне арналған ескерткіш тасы бар. Тас 2010 жылы оның өлімінің 50 жылдығына байланысты қалпына келтірілді және аурухананың ескі шіркеуінің аумағында орналасқан. Ескі шіркеудің артқы жағындағы күн сағатының жанына ескерткіш тақта орнатылды. Эдди Кокранның естелік жобасы 2018 жылы тақтаны қалпына келтіру және Чиппенхемдегі апат орнында "Жұмаққа үш қадам" негізін орнату үшін қаржы жинау науқанын бастады. Олар таксиге отыруға дайындалып жатқанда, Винсент пен Кокран музыкант Тони Шериданның олармен бірге жүру туралы ұсынысын қабылдамады, нәтижесінде Шеридан апатқа қатыспады.

Өлімнен кейін босатылғандар және марапатталғандар

1964 жылы "My Way" атты посмерттік альбом жарық көрді. Кокран өнімді орындаушы болған, ал британдық Rockstar Records лейблі оның өмірінде жарық көргеннен гөрі, оның қайтысынан кейін көбірек музыкасын шығарды. Компания әлі де жарияланбаған әндерді іздеуде. Оның посмерттік шығарылымдарының бірі – J. P. Ричардсонға, Big Bopper ретінде танымал болған, сондай-ақ Кокранның достары Бадди Холли мен Ричи Валенске арналған "Үш жұлдыз" әні. Олардың барлығы бір жыл бұрын ұшақ апатында қаза тапқан еді. Бұл ән трагедия болғаннан кейін бірнеше сағаттың ішінде диско-жокей Томми Ди тарапынан жазылды, ал Кокран оны екі күннен кейін жазды (Ди өзінің нұсқасын бірнеше аптадан кейін жазды). Валенс және Холли туралы айтылған сөздерді оқығанда дауысы дірілдеді. 1987 жылы Кокран Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілді.

Стиль және әсері

Кокран өзінің әндерін жазып, тректерді үстемелеген алғашқы рок-н-ролл әртістерінің бірі болды. Ол сондай-ақ үшінші ішекті бұрамай, ноталарды толық тонға "иілуге" қолданғандардың бірі деп есептеледі – бұл жаңалық (осы арқылы көптеген студиялық жұмыстарды алған британ гитарисі Джо Браунға жеткен), ол қазір стандартты рок-гитара терминологиясының маңызды бөлігіне айналды. Джоан Джетт пен Блэкхартс, Роллинг Стоунз, Брюс Спрингстин, UFO, Ван Хален, Том Петти, Род Стюарт, T. Rex, Клифф Ричард, The Who, Stray Cats, Beach Boys, The Beatles, Blue Cheer, Led Zeppelin, The White Stripes, Sex Pistols, Сид Вишес, Rush, Simple Minds, Джордж Торогуд, Guitar Wolf, Пол Маккартни, Алан Джексон, Терри Мэннинг, The Move, Дэвид Боуи, Джими Хендрикс, Джонни Холлидей және U2 оның әндерін орындады. Пол Маккартни "Twenty Flight Rock" әнінің аккордаларын және сөздерін білгендіктен "The Beatles" тобына қосылды. Джон Леннон оған настолько әсерленді ki, Маккартниді өзінің "The Quarrymen" тобымен ойнауға шақырды. Джими Хендрикс мансабының басында "Summertime Blues" әнін орындады, ал The Who тобының гитарисі Пит Таунсенд Кокранның гитара стиліне қатты әсер етті ("Summertime Blues" әні The Who тобының көп жылдар бойы концерттік бағдарламасының тұрақты бөлігі болды, 2002 жылы бассист және вокалист Джон Энтвистлдің қайтысына дейін, және олардың "Live at Leeds" альбомында жарияланды). Сан-Франциско тобы Blue Cheer-дің "Summertime Blues" әні олардың жалғыз хиті және визиттік карточкасы болды, және ол алғашқы хеви-метал ән ретінде танылды. Терри Мэннинг "Somethin' Else" әнінің тікелей орындалуын Элвис Преслидің Мемфистегі алғашқы үйіндегі концертте жазды. Глэм-рок әртісі Марк Болан өзінің негізгі Gibson Les Paul гитарасын Кокранның ойнаған Gretsch 6120-ға ұқсас, мөлдір қызғылт сары түске бояды, өйткені ол Кокранды өзінің музыкалық құдайы ретінде қабылдады. Ол сондай-ақ Stray Cats тобының гитарисі Брайан Сетцерге де әсер етті, ол Кокран сияқты 6120 гитарасын тартады, және оны "La Bamba" фильмінде бейнеледі.