Кіріспе
Испаниядағы 1868 жылғы төңкеріс патшайым Исабелла II-ді биліктен құлатқан Даңқты төңкеріс (lang es немесе la Septembrina) Испанияда 1868 жылы болды, нәтижесінде патшайым Исабелла II биліктен құлдыратылды. Революцияның сәттілігі уақытша үкіметті орнату арқылы Демократиялық Сексеноның басталуын белгіледі.
The Glorious Revolution (lang es or la Septembrina) took place in Spain in 1868, resulting in the deposition of Queen Isabella II. The success of the revolution marked the beginning of the Sexenio Democrático with the installment of a provisional government.
Өмірбаян
Даңқты революцияға дейін, танымал емес королева Изабелланы құлатуға көптеген сәтсіз әрекеттер болды, әсіресе 1854 және 1861 жылдары. 1866 жылы генерал Хуан Прим бастаған көтеріліс пен Мадридтегі Сан-Гил казармасындағы сержанттардың көтерілісі испан либералдары мен республикашыларына дұрыс басқарса, пайдаға алына алатын маңызды тәртіпсіздіктің бар екендігі туралы сигнал жіберді. Шетелде тұтқынға алынған либералдар мен республикашылар 1866 жылы Остенде және 1867 жылы Брюсселде келісімдер жасады. Бұл келісімдер ірі көтеріліске негіз болды, бұл жолы премьер-министрді либералмен ауыстыру үшін ғана емес, испан либералдары мен республикашылдары Испанияның қиындықтарының көзі ретінде көретін королева Изабелланы құлату үшін. Оның либералды және консервативті тоқсандар арасындағы үздіксіз ауытқуы 1868 жылы орташа, прогрессивті және Unión Liberal мүшелерін ашуға ұшыратты. Оның үкіметінің қарсыласы партиялық бағыттан тыс болды. 1867 жылы Леопольдо О'Доннеллдің қайтыс болуы Либералдық Одақтың ыдырауына себеп болды; бастапқыда партияны құру үшін партиялық желілерді кесіп өткен көптеген жақтастары, тиімді режим пайдасына Изабелланы құлату үшін өсіп келе жатқан қозғалысқа қосылды.
Революция
1868 жылдың қыркүйегінде адмирал Хуан Баутиста Топете басқарған әскери-теңіз күштері Кадис қаласында көтеріліс жасады. Бұл қала жарты ғасыр бұрын Рафаэль дель Риегоның Изабелланың әкесі Фердинанд VII-ге қарсы төңкерісін бастаған қала еді. Генералдар Прим мен Франсиско Серрано үкіметті айыптап, Испанияға келген кезде армияның көп бөлігі революциялық генералдарға қосылды. Королева Алколеа шайқасында күшін қысқаша көрсетті, онда оның адалдығы Мануэль Павияның басшылығымен генерал Серраномен жеңілді. 1868 жылы королева Изабелла Францияға өтіп, Испания саясатынан кетеді. Ол 1904 жылы қайтыс болғанға дейін Париждегі Кастилья сарайында өмір сүрді.
Салдары
Испания үкіметін құлатып жіберген революциялық рухтың бағыты жоқ еді; либералды, орташа және республикашылдар коалициясы оларға Исабелладан гөрі жақсы сәйкес келетін үкімет құрудың керемет міндетіне тап болды. Үкіметті басқару Бальдомеро Эспартероның диктатурасына қарсы революцияның сәулетшісі Франсиско Серраноға өтті. Кортес бастапқыда республика идеясын қабылдамады; Серрано регент болып тағайындалды, ал елді басқару үшін қолайлы монарх іздеу басталды. 1869 жылы Кортес либералды конституцияны жазды және жариялады, бұл Испанияда 1812 жылдан бері алғашқы конституция болды. Кортестің өзіне сай патшаны табуы қиынға соқты. Республикашылдар, егер монарх қабілетті болса және конституцияға бағынса, монархты қабылдауға дайын болды. 1869 жылы Изабеллина үкіметтеріне қарсы бүлік шығарып келген Прим регент болып тағайындалды. Қарт Эспареро опция ретінде шығарылды, ол әлі де прогрессивтілердің арасында айтарлықтай ықпал етті; ол патша аталу идеясын қабылдамаса да, соңғы есепте оның таққа отырғызуы үшін сегіз дауыс алды. Көптегендер Исабелланың жас ұлы Альфонсоны (болашақта Испанияның Альфонсо XII) ұсынды, бірақ басқалары оны анасының билігі мен кемшіліктерімен алмастырады деп ойлады. Кейде көршілес Португалияның бұрынғы регенті Саксен-Кобургтің Фердинандын да бұл мүмкіндік ретінде атаған. Саясаткерлер Хогенцоллерн Зигмарингеннің принсі Леопольдқа ұсынылған кандидатура Франко-Пруссия соғысын туғызады деп қорқытты. 1870 жылы тамыз айында олар итальяндық принц Савойяның Амадеосын таңдады. Италияның Виктор Эммануэль II-нің кіші ұлы Амадеода неміс немесе француз талапкерлері әкелетін қиын саяси жүктің аз болуы және оның либералды сенімхаттары күшті болды. 1870 жылы 3 қарашада Испанияның королі болып сайланды. Ол Картахенаға 27 қарашада, Хуан Прим Кортестен кетіп бара жатқанда өлтірілген күні келді. Амедео генералдың өлі денесі алдында Испания конституциясын сақтауға ант берді. Ол екі жыл билік жүргізді, содан кейін партиялар бірінші испан республикасын құрды. Бұл екі жылға созылды. Ешбір саяси күш Изабелланы қайта қалпына келтіруге дайын болмады; Керісінше, 1875 жылы Кортес Изабелланың ұлын король Альфонсо XII деп жариялады.