Кіріспе

Верхотурье - Ресейдің Свердловск облысы Верхотурский ауданының әкімшілік орталығы. Екатеринбургтен солтүстікке қарай Тура өзенінің сол жағалауындағы Орта Урал тауларында орналасқан. Тұрғыны: 7,815 (2002 жылғы санақ бойынша; 10,900 (1967).

Тарих

Верхотурье қаласына 1598 жылы Василий Головин мен Иван Войков Неромкардың вогул қонысы орнында негізін қалады. 1674 және 1738 жылдары үлкен өрттер болды. Темір жол 1906 жылы пайда болды. 1926 жылы қала мәртебесін жоғалтып, 1947 жылы қайта алды. Осы аймақтан екі мұнай құбыры өтеді және мұнай өңдеу зауытын салу жоспарлануда. Қоршаған тау-кен қалаларынан айырмашылығы, Верхотурье салыстырмалы түрде индустрияландыруға ұшыраған жоқ және оның тарихи көрінісінің көп бөлігі сақталған. Верхотурье - Ораль тауларының шығысындағы ең көне орыс қоныстарының бірі, ал бұл аймақта қырық шіркеу бар, ол Ресей христиандық орталықтарының бірі болып саналады. Танымал шіркеулерге Троица шіркеуі (17031712), Николай монастыры (1604 жылы құрылған) Қасиетті Кресттің өрлеу соборымен (19051913) және Трансфигурация шіркеуі (1821) жатады. Сонымен қатар, қалада Оралдан тыс ең көне әйелдер монастыры бар (1621 жылы құрылған).

Сібірге кіретін қақпа

Верхотурье тауларының ендікте орналасқан салыстырмалы төменгі ортаңғы Орал таулары батыстан Сібірге табиғи қақпаны құрайды. Ресейдің Сібірді жаулап алуы мен 1586 жылы Тюмен мен 1587 жылы Тобольск қалаларының негізін қалауымен Еуропалық Ресейден оларға ең жақсы жол табу мәселесі туындады. 1580 жылы Ермек Тимофеевич Верхотурьеден оңтүстікке қарай Чусовая өзенінен шығып, Тагил өзенінің саласы Баранчаға дейін өтті. Бұл жолға көшуге болмайды, өйткені Тагил өзені тым ылғалды. 1590 жылы солтүстікке қарай жол ашылды. Ол Чердиннен солтүстікке қарай Соликамскке дейін Вишера өзеніне дейін және Лозова өзенінен төмен қарай жалғасты. 1597 жылы Артемий Бабинов стандартты жолға көш бастады. Бұл Бабинский жолы жер арқылы Уралдың батыс беткейіндегі Соликамсктен Верхотурьеге дейін созылып жатыр. 1598 жылы Верхотурьеде острог (көпір) және 1600 немесе 1601 жылы кеден үйі салынған. 1763 жылға дейін Бабиновтың жолы Сібірге апаратын негізгі жол болды. Қысқы саналар Соликамсктен Верхотурьеге жүктерді таситын, онда олар көктемгі тоңға дейін сақталатын. Сибірдің жасак ретінде жиналған терілері Верхотурье арқылы Мәскеудегі Сабыр қазынасына бара жатқанда өтті. Егер саудагер салықтың Сібірде төленгенін дәлелдей алмаса, Сибірден шыққан жеке меншік терілерге 10% салық төленеді. Сібірге әкелінген тауарларға 4% салық төленеді (тауарлар сатылып кеткен кезде төленетін 10%-ға қосымша). Контрабандалық жолмен әкелінетін тауарлар тексеріліп, түгендеуден өткізілді. Халықты кеден үйіне кіргізбеу үшін аймақта күзет орындары орнатылды. 1600 жылы Туринск өзеннің төменгі жағына салынған және екі елді мекенді жалғау үшін қысқы мұз жолы салынды. Бір кездері Ирбит жәрмеңкесі өзеннің төменгі жағында ірі сауда орнына айналды. 1695 жылы Верхотурьеден басқа Кама алабынан барлық жолдар заң бойынша жабылды. Верхотурье 1763 жылы Екатеринбург арқылы оңтүстікке қарай Сібір жолы салынғаннан кейін құлдырап кетті. 1770 жылдары Сібірге өту үшін жол ақысын алып тастады немесе азайтты.

Басқа да Орал арқылы өтетін жолдар

Солтүстікке қарай үш өткел нүктесі Солтүстік Мұзды мұхит, Уса өзені және Солтүстік Сосьва өзені болды. Бұлардың барлығы төменгі Об өзенін Печора өзеніне және Архангельск экспорттық портына жалғастырды. Верхотурье айналасындағы жолдар Тобольскті Кама өзенінің Волгаға жанама өзеніне және Мәскеудегі Саблы қазынасына байланыстырды. Верхотурьеден төменгі жерде Уфа даласына және Волга өзеніне апаратын ескі керуен жолы болған. Бұл Волга халқының саны өскен сайын маңызды болды, бірақ ол Мәскеуге немесе Архангельскке әкелмейтіндіктен кішігірім болды.