Кіріспе

Магниттік диполдың электрлік аналогы

Электромагнетизмде магниттік дипол – магниттік моменті тұрақты сақталып, көзінің мөлшері нөлге дейін азайтылған жабық электр тогы контурының немесе екі полюстің лимиті. Бұл электрлік диполдың магниттік аналогы, бірақ бұл аналогия толық емес. Атап айтқанда, электр зарядының магниттік аналогы – нағыз магниттік монополь табиғатта ешқашан байқалған емес. Дегенмен, магниттік монополь квазибөлшектері белгілі бір конденсирленген жүйелердің туындаған қасиеттері ретінде анықталды. Сонымен қатар, магниттік диполь моментінің бір түрі элементар бөлшектердің спині сияқты фундаменталды кванттық қасиетке байланысты. Магниттік монопольдердің жоқтығына байланысты, кез келген стационарлық магниттік көзден алыс қашықтықтағы магнит өрісі, сол диполь моментіне ие диполдің өрісіне ұқсайды. Диполь моменті жоқ жоғары реттік көздердің (мысалы, квадрупольдердің) өрісі, диполь өрісіне қарағанда қашықтықпен бірге тезірек нөлге қарай азаяды.

Шекті көздерден диполярлы өрістер

Магниттік скалярлық потенциал ψ, шекті көзден, бірақ оған сыртқы жағынан, көп полюстік қатар түрінде көрсетілуі мүмкін. Қатардағы әрбір мүшеге сәйкес момент және көзден r қашықтығымен төмендеудің ерекше жылдамдығына ие потенциал жатады. Монополь моменттері 1/r жылдамдығымен кемиді, диполь моменттері 1/r^(2) жылдамдығымен, квадруполь моменттері 1/r^(3) жылдамдығымен кемиді, және т.с.с. Реті жоғарылаған сайын, потенциалдың төмендеуі жылдамырақ болады. Магниттік көздерде байқалатын ең төменгі реттік мүше – дипольдық мүше болғандықтан, ол үлкен қашықтықтарда басымдық танытады. Сондықтан, үлкен қашықтықтан қарағанда кез келген магниттік көз сол магниттік моментіне тең диполь сияқты көрінеді.