Кіріспе

Америкалық жазушы

Кейт Дуглас Виггин (28 қыркүйек 1856 – 24 тамыз 1923) – американдық педагог, автор және композитор. Ол балаларға арналған әңгімелер жазды, ең белгілісі – «Күннөлді ферманың Ребеккасы» атты классикалық балалар романы, сонымен қатар балалар әндерінің жинақтарын да жазды. 1878 жылы Сан-Францискода алғашқы тегін балабақшаны (Силвер-стрит тегін балабақшасы) ашты. 1880 жылдары әпкесімен бірге балабақша мұғалімдерін даярлайтын мектеп құрды. Кейт Виггин өмірін балалардың әл-ауқатын жақсартуға арнады, сол кезде балалар көбінесе арзан еңбек күші ретінде қарастырылатын. Виггин балабақша әдістерін оқу үшін Калифорнияға барды. Ол Сан-Францискода апасы Нораның көмегімен сабақ берді, екеуі де Сан-Франциско мен Оклендте кедей балалар үшін 60-тан астам балабақша ашуға мұрындық болды. Ол Калифорниядан Нью-Йоркке көшіп, балабақшада жұмыс таппағандықтан, өзін әдебиетке арнады. «Пэтси туралы әңгіме» және «Құстың Рождество әні» атты туындыларын «Хаутон, Миффлин және компания» баспасына жіберді, олар оларды бірден қабылдады. Ол әңгіме айту талантына ие болғанмен, музыкант, жақсы әнші және өлеңдеріне әуен шығаратын. Сонымен қатар, ол шешен сөйлейтін де еді. Оның алғашқы әдеби жұмысы – «Жарты дюжина үй шаруашылықтары» – ол оны «Санкт-Николасқа» жіберген сериалды туынды. 1889 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін, ол балабақшадағы жұмысын жалғастыру үшін Калифорнияға оралды, содан кейін Балабақша нормалық мектебінің директоры болып қызмет етті. Оның басқа да еңбектеріне «Собордағы махаббат», «Каньондағы жаз», «Тимотидің ізденісі», «Әңгіме сағаты», «Балабақша қоңыраулары», «Полли Оливердің қиындығы» және «Балалардың құқықтары» кіретін еді.

Ерте өмір

Кейт Дуглас Смит Виггин Филадельфияда, заңгер Роберт Н. Смиттің қызы болып дүниеге келді және оның ата-тегі Уэльске дейін жетеді. Кейт Америка Азамат соғысы мен әкесінің қайтысымен байланысты болғанына қарамастан, бақытты балалық шағын бастан кешірді. Кейт пен оның әпкесі Нора анасы күйеуінен айырылып, кішкентай отбасын Филадельфиядан Мэн штатының Портленд қаласына, содан кейін үш жылдан соң, қайтадан үйленгеннен кейін Холлис деген шағын ауылға көшірген кезде әлі өте жас еді. Кейт ауылдық ортада, әпкесі және жаңа туған інісі Филиппен бірге бой жеткізді. Бір кезде ол романымен танымал Чарльз Диккенспен кездескен. Оның анасы мен туысы Портлендте Диккенстің оқығанын тыңдауға барған, бірақ 11 жасар Виггинге қымбат билет алуға рұқсат етілмеді. Бірақ келесі күні ол Диккенспен бір пойызға мініп, саяхат бойында оныңмен сұхбаттасып, кейіннен «Диккенспен балалық саяхат» (1912) атты қысқаша естеліктерінде баяндады. Оның білімі толық болмады, ол қыздар мектебінде аз ғана уақыт оқыды, Альбион Брэдберидің (оның әкесі) «қабілетті, сәл шыдамсыз, кейде үзіліспен» берген үй оқуынан өтті, аудандық мектепте қысқа мерзім оқыды, Горам әйелдер семинариясында бір жыл пансионда оқыды, Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Морисон академиясында қысқы семестр оқыды және Массачусетс штатының Андовер қаласындағы Эббот академиясында бірнеше ай оқып, 1873 жылғы түлектер қатарына кірді. Бұл білім алу жолы аяқталмағанмен, сол кездегі көптеген әйелдерге қарағанда артық білім алды.

Ерте мансап

1873 жылы Альбион Брэдберидің өкпе ауруын жеңілдету ниетімен Кейттің отбасы Санта-Барбараға, Калифорнияға көшті, онда Кейттің әкесі үш жылдан кейін қайтыс болды. Лос-Анджелесте Эмма Марведелдің (1818–1893) басшылығымен балабақша тәрбиешілерін даярлау класы ашылды, және Кейт оған қатысты. 1878 жылы бітірген соң, ол Сан-Францисконың кедей ауданындағы Silver Street көшесінде Калифорниядағы алғашқы тегін балабақшаны басқарды. Балалар "ең жабайы көше балалары" еді, бірақ Кейттің мейірімді мінезі мен актерлық шеберлігі болды. 1880 жылы ол Silver Street балабақшасымен бірге мұғалімдерді даярлау мектебін ашты. 1881 жылы Кейт Сан-Францисколық заңгер Сэмюэл Брэдли Виггинге тұрмысқа шықты. Мектебіне деген құлшынысы сақталған күйінде, ол жазу арқылы мектебіне қаржы жинауды бастады, бірінші болып "Пэтсидің хикаясы" (1883), содан кейін "Құстардың Рождество әні" (1887) жарық көрді. Екі жеке басылған кітап та 1889 жылы Houghton Mifflin компаниясымен коммерциялық түрде шығарылып, үлкен сәттілікке ие болды. Кейт Виггиннің балалары болмады. 1888 жылы ол Нью-Йорк қаласына көшті. 1892 жылғы сапардың бор журналында Виггин өзінің кәсібін "Әйел" деп сипаттады, бұл оның бұрынғы күйеуі үш жыл бұрын қайтыс болғанына қарамастан жасалды. 1893 және 1894 жылдары ол өзін "Жазушы" деп атады. Виггин 1894 жылы Англияға жол тартқанда құрғақ тауарлар (әсіресе, зығыр) импорттаушы Джордж Кристофер Риггспен танысты. Олар бір-біріне ұнасып, кеме Англияға жеткенге дейін үйленуге келісіп алғандары айтылады. Виггиннің 1894 жылы Ливерпульден Нью-Йоркке жасаған сапары туралы Эллис аралындағы тізімдерде екеуі де қолдарымен жанындағы бос орынға қол қойған, бұл олардың жақындығын көрсетеді. Олар 1895 жылдың 30 наурызында Нью-Йорк қаласындағы All Souls Church шіркеуінде үйленді. Джордж Риггс Виггиннің үлкен қолдаушысы болды, оның табысы арта түскенде. Ол некеден кейін де Виггин атымен жазуын жалғастырды. Оның әдеби шығармаларына ересектерге арналған танымал кітаптар кірді; ол әпкесі Нора А. Смитпен бірге Фридрих Фребельдің білім беру принциптері туралы ғылыми еңбектер жариялады: «Фребельдің сыйлықтары» (1895), «Фребельдің кәсіптері» (1896) және «Балабақша қағидалары мен тәжірибесі» (1896); Виггин 1897 жылы Мейн штатындағы Холлис және Бакстон қалаларында Доркас қоғамын құрды. Мейн штатының Букстон қаласындағы Тори Хилл жиналыс үйі оның «Ескі Пибоди Пью» (1907) кітабына (кейін пьесасы) шабыттандырды.

Кейінгі өмір және өлім

Виггин Нью-Йоркте және Шотландияның Верхний Ларго қауымдастығында белсенді және танымал үй иесі болды, онда ол жазғы үйінде тұрды және көптеген жылдар бойы пьесалар қойды, бұл туралы ол өзінің "Менің естелік бағым" атты естеліктерінде баяндаған. 1921 жылы Виггин мен оның қарындасы Нора Арчибальд Смит Джейн Портердің 1809 жылғы Уильям Уоллес туралы "Шотландия басшылары" романының басылымын редакциялады, бұл роман Scribner's Illustrated Classics сериясы үшін N. C. Wyeth суреттерімен жарық көрді. 1923 жылдың көктемінде Кейт Виггин Диккенс қоғамының Нью-Йорк делегаты ретінде Англияға сапар шекті. Сол жерде ол ауырып, 66 жасында бронхиальды пневмониядан қайтыс болды. Оның өтініші бойынша оның күлі туған жеріне, Мэн штатына әкеліп, Сако өзеніне шашылды. Оның "Менің естелік бағым" атты автобиографиясы оның қайтысынан кейін жарық көрді. Өзінің өмірбаянына материалдарды жинағанда, ол көптеген заттарды өзі мен әпкесі "кейін жарияланатын" деп белгілеген қорапқа салды. Кейіннен оның қарындасы Нора А. Смит осы материалдар негізінде "Менің қарындасым білгендей Кейт Дуглас Виггин" атты естеліктер жинағын жариялады. Виггин сонымен қатар әнші-күйші және композитор болды. "Балабақша қоңыраулары" (1885) және басқа балалар жинақтары үшін ол кейбір ән сөздерін, музыкасын және аранжировкаларын жазды. "Тоғыз махаббат әні мен күй" (1896) үшін ол барлық музыканы өзі жазды.

Мұра

1980 және 1990 жылдары Уиггиннің бірінші күйеуінің қашық туысы Эрик Э. Уиггин Кейт Дуглас Уиггиннің «Саннибрук фермасының Ребекка» сериясындағы кейбір кітаптардың жаңартылған нұсқаларын жариялады. Одан кейін ол серияға өзінің қосымшасын жариялады, ол «Ребекка Саннибрукқа қайта оралады» деп аталды. Эрик Э. Уиггин көп жыл бойы христиан әдебиетін, газет мақалаларын және басқа балалар кітаптарын жазғаннан кейін Кейт Дуглас Уиггиннің сериясын кеңейтті. Эрик Э. Уиггиннің кітаптары үйде оқытылатын балалардың арасында ең жақсы сатылды; олардың көмегімен оның жаңартылған романдары мен серияға жаңа қосымшасы 50 000-нан астам дана сатылды. Кейт Дуглас Уиггиннің көптеген романдары фильмге түсірілді. Оның кітаптарының ең танымал киноадаптациясы – Ширли Темплдің басты рөлде ойнаған 1938 жылғы фильм.