Кіріспе

Американдық романист (1849–1909)

Теодора Сара Орн Джуетт (3 қыркүйек 1849 – 24 маусым 1909) – американдық романист, әңгімеші және ақын, ең белгілісі Мэн штатының оңтүстік жағалауында немесе оның аймағындағы жергілікті өмірді бейнелейтін шығармаларымен танымал. Джуетт американдық әдебиеттегі аймақтық ерекшеліктерді көркем бейнелеудің маңызды шебері ретінде танылады.

Ерте өмір

Сара Орн Джуетт 1849 жылдың 3 қыркүйегінде Мэн штатының Оңтүстік Бервик қаласында дүниеге келген. Оның отбасы көп буын бойы Жаңа Англияда тұрған. Джуетттің әкесі, Теодор Герман Джуетт, «акушерлік және әйелдер мен балалар аурулары» саласында маманданған дәрігер болған. Сара әкесімен бірге жиі сапарлап, туған жерінің көрікті жерлерімен және оның халқымен танысқан. Оның анасы Каролина Фрэнсис (Перри) болған. Ревматоидты артритке емделу үшін, ол бала кезінде дамыған ауру, Сара жиі серуендеуге жіберілді, соның арқасында табиғатқа деген сүйіспеншілік сезімі пайда болды. Кейінірек Сара Бостонға жиі барып, сол заманның белгілі әдеби тұлғаларымен танысты; бірақ ол әрқашан Оңтүстік Бервикке, оның жанындағы шағын теңіз порттарына оралып отырды, олар оның «Дипхейвен» және «Даннет Лэндинг» әңгімелеріндегі қалаларға шабыт берген. Джуетт Мисс Олив Рейннің мектебінде, содан кейін Бервик академиясында оқып, 1866 жылы бітірді. Ол өз білімін отбасылық кітапханадағы кітаптарды оқып толықтырды. Джуетт «ешқашан дінге ашық түрде мойын бұрған жоқ», бірақ 1871 жылы епископтық шіркеуге қосылғаннан кейін, ол дәстүрлі емес діни идеяларды зерттеді. Мысалы, Гарвард университетінің құқық профессоры Теофилус Парсонспен достығының арқасында, ол XVIII ғасыр швед ғалымы және теологы Эммануэль Шведенборгтың ілімдеріне қызығушылық танытты, ол Құдайдың «көптеген біріккен формаларда болуына» сенді – бұл Джуетттің жеке жауапкершілікке сенуіне негіз болған ұғым.

Мансап

1868 жылы 18 жасында Джуетт өзінің алғашқы маңызды әңгімесін "Дженни Гарроудың ғашықтары" деп "Біздің одақтың туы" басылымында жариялады, және оның беделі 1870 және 1880 жылдары артып, дамыды. Джуетт өзінің алғашқы әңгімелері үшін "Элис Элиот" немесе "А. С. Элиот" аттарын псевдоним ретінде қолданды. Джуетт өте жақсы сипаттама беру қабілетіне ие болды, оны Уильям Дин Хауэллс "сөйлеуге ерекше сезімталдық – Мен сіздің халқыңызды естіп тұрам" деп бағалады. Джуетт "Шыңқыр шыршалар елі" (1896) повесімен танымал болды. "Ауыл дәрігері" (1884) романы оның әкесінің бейнесін және медициналық мансапқа деген ертедегі ұмтылысын көрсетеді, ал "Ақ құйрық" (1886) – оның ең үздік туындыларының бірі саналатын әңгімелер жинағы. Джуетттің поэзиясының бір бөлігі "Әндер" (1916) жинағында топтастырылған, сонымен қатар ол үш балалар кітабын жазды. Уилла Кэтэр Джуеттті жазушы ретінде қалыптасуына зор ықпал еткен тұлға деп сипаттады, ал феминистік сыншылар оның жазуларын әйелдердің өмірі мен дауысы туралы толымды мәліметтер бергендігі үшін жоғары бағалады. 1901 жылы Боудин колледжі Джуеттке әдебиет саласының құрметті докторлық дәрежесін берді, бұл дәреже Боудин тарихында әйелге алғаш рет берілді. 1909 жылы "Бостон глобусы" газетінде Джуетттің қайтысы туралы жарияланған хабарламада оның жұмысының егжей-тегжейлілігі, нәзіктігі және қарапайымдылығына баса назар аударылды. Джуетттің хаттары мен күнделіктері оның жас кезінде Грейс Гордон, Кейт Бёркхед, Джорджи Хэллибертон, Элла Уолворт және Эллен Мейсон сияқты бірнеше әйелдермен тығыз қарым-қатынаста болғанын көрсетеді. Мысалы, оның күнделігіндегі жазбаларға сүйенсек, Джуетт Кейт Бёркхедке қатты ғашық болған. Кейін Джуетт жазушы Энни Адамс Филдс (1834-1915) және оның күйеуі, "Atlantic Monthly" журналының редакторы Джеймс Т. Филдспен жақын достық қарым-қатынас орнатты. 1881 жылы Джеймс Филдстің күрт қайтысынан кейін Джуетт Энни Филдске көңіл айту үшін барды. Филдс Джуетттің келуінен жұбаныш алды, және олардың қарым-қатынасы одан әрі дамыды. Джуетт пен Филдс сол кезде "Бостон некесі" деп аталатын Филдстің Манчестер-бай-зе-Сидегі және Бостондағы Чарльз көшесі, 148 нөмірдегі үйлерінде бірге тұруға көшті. Джуетттің көптеген жарияланбаған өлеңдері, оның ішінде әйелдерге арналған тридцятьқа жуық махаббат өлеңдері немесе өлең үзінділері оның оларға деген сезімдерінің тереңдігін көрсетеді. 1902 жылдың 3 қыркүйегінде Джуетт көлік апатына ұшырап, осы оқиға оның жазушылық мансабын дерлік аяқтады. 1909 жылдың наурыз айында инсульттан соң паралич болып, 1909 жылдың 24 маусымында Солтүстік Бервик үйінде тағы бір инсульттан қайтыс болды. Энни Адамс Филдс Джуеттпен болған хат алмасуларын 1911 жылы жариялады. Джуетт пен оның қарындасы Мэри 1887 жылы үйді мұраға алды.

Шығарма емес

Норман тарихы, көбінесе Англияны басып алуымен байланысты, Г. П. Путнам ұлдары, 1887 ж.

Халықтық мәдениеттегі сілтеме

2019 жылғы "Маяк" фильмі Томас Уэйк (Уиллем Дафо ойнаған) кейіпкерінің төменгі жағалау акцентін Оңтүстік Мэндегі сол кезеңдегі сөйлеудің фонетикалық транскрипциясын жасаған Джуеттке негізделген. Американдық британдық жазушы Генри Джеймс 1866 жылы "Бостондықтар" романын жазғанда Энни Филдс пен Сара Орн Джуетт арасындағы қарым-қатынастан шабыттанды.