Кіріспе

HMCS Iroquois - Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотының екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде қызмет еткен эсминец. Ол Ирокездер тұңғыш ұлысының атынан аталған. Ирокез - бұл атаумен аталған алғашқы кеме және Канада Корольдік теңіз флотында қызмет еткен бірінші кеме.

Дизайн және сипаттама

Трибальдар басқа әскери-теңіз флоттарының қатты қаруланған эсминстеріне қарсы күресу үшін жасалды, мысалы, жапондық Канада өз қару-жарағына негізделген дизайнды таңдады, Трибаль класының көлемі мен күші оларға флот эсминстеріне қарағанда кішкентай крейсерлерге ұқсауға мүмкіндік берді. Ирокез 1940-1941 жылдары РКК тапсырған Tribal класты жойғыштардың алғашқы партиясының бірі болды. Олар Солтүстік Атлантикада қысқы қызмет үшін желдету және жылыту жүйелерін өзгертіп тапсырыс берді. Канадалық тайпалардың жетекші кемесі Ирокезде кемшіліктер байқалғаннан кейін жобаға өзгерістер енгізілді. Iroquois, британдықтар салған Tribal класты эсминцтердің бірі, ұзындығы 335 фут (102 м) және жалпы ұзындығы 377 фут (115 м) болды. Құрылысы бойынша, жойғыш стандартты және терең жүктемеде ығысты. Ирокездер 14 офицер мен 245 рейтингті құрайтын. Мұнаралар ашық қалқандары бар 40°-дық тіректерге орнатылған. 1940 жылы 19 қыркүйекте Ұлыбританиядағы High Walker кемесімен Vickers Armstrongs кемесі арқылы суға қойылып, келесі жылдың 23 қыркүйегінде іске қосылды. 1942 жылы 30 қарашада Ньюкасл-он-Тайн қаласында Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотына жіберілді. Жоңғар 30 қаңтар 1943 жылы ғана аяқталды. Сол жерден деструктор Гибралтардағы конвойларды сүйрейтін деструктор ретінде пайдаланылды. 11 шілдеде 40-шы Кампфгведдерден Focke Wulf Fw 200 кондорлары Бискай шығанағындағы Опортоның батысында әскер тасымалдау конвойына шабуыл жасады. Ирокездер ұшақпен шабуылға түсіп, жойғышпен бомбалар артқы жағында болды. Неміс ұшақтары соққыға ұшырап, тастап кетті. Ирокездер 628 тірі қалғанды Йорк герцогинясынан құтқарып алды. Ирокез 1943 жылдың 12 маусымынан 2 тамызына дейін Бискай шығанағында U- қайықтарына шабуыл жасаған эскорт күштерін жабуға орналастырылған эсминстердің бірі болды.

Солтүстік операциялар

Ұлыбританияға оралғаннан кейін, Ирокез келесі айларда Кеңес Одағына баратын конвойларды алып жүруге тағайындалды. 1-11 қазан аралығында "Ирокез" және эсминецтер жаз бойы сол жерде қалған эскорттар үшін Мурманскке керек-жарақтар тасымалдайтын болды. Қарашадан бастап ирокездер орыс конвойына қолдау көрсетті, 18-24 қарашада Лох-Эведен JW 54A конвойымен және 28 қарашада Молотовсктен RA 54B конвойымен басталды. Желтоқсанның соңында ирокездер JW 55B конвойын алып барды. 23 желтоқсанда әуе шабуылына ұшырады, бірақ зардап шекпеді. Конвой 26 желтоқсанда британдықтар батып кеткен Scharnhorst неміс шайқас кемесі үшін жем ретінде жүзіп кетті. 31 желтоқсанда соғыс кемесі RA 55B-ге еріп жүрді, ол 31 желтоқсанда Кола шығанағынан шығып, 8 қаңтарда Лох-Эвеге жетті. Ол Ұлыбританияға оралып, Нормандияға шабуылға дайындалу үшін 10-шы эсминец флотилиясына тағайындалды. D-ден кейін ол Ла-Манш пен Бискай шығанағында патрульдік бақылау жүргізді. Ирокездер екі кеменің батуына себепші болды. 14 тамызда Ирокез эсминецке және крейсерге қосылып, Les Sables d'Olonne маңында неміс күштеріне шабуыл жасады және Sperrbrecher 157 кемесін батты. Олар сондай-ақ M 275 кемесіне қатты зақым келтіріп, M 385 кемесін суға батты. 22-23 тамызда Маврикий, Урса және Ирокез сулары Аудиерннің V 702, V 717, V 720, V 729 және V 730 кемелерін батты. Ирокездер 1945 жылдың наурыз айында Скапа-Флоуда Отандық флотқа қосылды. Содан кейін ол тағы бір конвойды Кеңес Одағына алып барды. 29 сәуір мен 2 мамыр аралығында "Ирокез" конвойы RA 66-ны сүйемелдеуші ретінде соғыстың соңғы конвойлық шайқасына қатысты. Ирокездер мен Хайда тек торпедалардың әсерінен U 427 кемесімен шабуылға түсіп, олар өз кезегінде су асты кемесін қуып кетті, ал ұрыс соңында 678 тереңдіктегі жарылыс болды. Ирокездер Германияның берілуіне дейін британдық суларда қалды. Капитуляциядан кейін Ирокез Норвегияны азат еткеннен кейін Олавтың Норвегияға оралуына қатысты. Содан кейін ол Копенгагенге жөнелтілді, онда ол неміс крейсерлеріне, неміс крейсері Принц Югенге және неміс крейсері Нюрнбергке, олардың ресми берілуіне дейін ертіп жүрді. Жоқшы Канадаға оралып, жаңбырлы аймаққа айналуды бастады, бірақ Жапонияның берілуінен кейін тоқтатылды. Кейін 1946 жылы 22 ақпанда Ирокездің ақшасы төленді. Басқа өзгерістерге жаңа радармен алюминий тор кірді. Ирокез 275, SPS 10, SPS 6, 293 және 262 типті радарлармен, 140 және 174 типті сонарлармен жабдықталған. Ирокез Halifax-тен 1952 жылы 21 сәуірде кетіп, 12 маусымда Cayuga орнына театрға келді. Оның алғашқы тапсырмасы - Кореяның батыс жағалауында әуе кемелерін тексеру болды. 1952 жылдың басым бөлігінде ирокездер батыс жағалаудағы аралдарға қарсы науқанды қолдады. 2 қазанда "Ирокез" Маршпен бірге "Сонжин" қаласының оңтүстік-батысындағы шығыс жағалаудағы темір жолды бомбалады. Екі адам қаза тауып, он бір адам жарақат алды, бір адам жарақаттан кейін қайтыс болды. Жоқшы екі апта бойы станциясында қалып, Сасебоға оралды. Бұл соғыста Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотының жалғыз құрбандары болды. Ирокездер 26 қарашада Канадаға жүзу алдында әуе кемесін және батыс жағалаудағы жағалаудағы қарауылды тексерді. Оның орнына Атабаскан келді. Ирокездер 1953 жылы 8 қаңтарда Галифаксқа оралды. Ирокез 1953 жылы 29 сәуірде Кореяға жөнелтілді. 1953 жылы 18 маусымда театрға оралғаннан кейін, эсминец Чоддо аймағына барып, батыс жағалауындағы арал науқанын қолдады. Жоққылаушы Хеджу аймағындағы аралдардағы науқанды қолдады және 1953 жылдың 29 шілдесінде жаулық әрекеттердің аяқталуына дейін батыс жағалауда тасымалдаушылармен тексеру тапсырмаларын орындады. Жаулық әрекеттер аяқталғаннан кейін, Ирокездер соғыс біткеннен кейін Солтүстік Кореяға қайтарылған аралдарды эвакуациялауға жіберілді және соғыс біткеннен кейінгі алғашқы қарауылды аяқтады. 1953 жылы 1 қарашада командалық міндетін С. Г. Мур атқарды. 1954 жылы 10 ақпанда Суэц каналы арқылы Галифаксқа оралды. Ирокездер Корея жағалауында тағы бір әскери патруль жасады, ол 1954 жылдың 1 шілдесінде Галифакстен шығып, 22 тамызда Кореяға келді. Кеме 26 желтоқсанда театрдан шығып, 19 наурызда Суэц каналы арқылы Халифаксқа қайта оралды. Ирокез Халифаксқа оралғанда жер шарын екінші рет айналып өтті. Ол өзінің жаттықтырушы рөлін қайтарып, 1962 жылға дейін солай болды. Ирокез 1962 жылы 24 қазанда Галифакста төленді және Сиднейде орналастырылды. 1966 жылы кеме Испанияның Бильбао қаласына жеткізіліп, қыркүйек айында бөлшектеліп тасталды.

Кеме белгісі

Кеме белгісі - бұл блезон немесе ирокез батырының басы, мойынның түбінде кесілген, дұрыс боялған және шашындағы екі бүркіт қауырсын және құлағынан алтын сақина салтанаты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1948 жылға дейін, Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотына ресми белгілер жасақталған кезде, ирокездер ресми емес гербке ие болды. Бұл герб қара фонға садақ тартқан қызыл ирокездік батырдан тұрады. Соғысшының астында "Онгванонсионини" деген кеме ұраны бар еді, ол "Арсыз қуу" деп аударылады. Жауынгердің үстінде кеме тажы тұрды.