Кіріспе

Фасилитатор - бұл адамдар тобына кездесулер немесе талқылаулар кезінде бірге жұмыс істеуге, ортақ мақсаттарын түсінуге және осы мақсаттарға қалай жетуге болатынын жоспарлауға көмектесетін адам. Осылайша, отандық өнімдер нарығында "нейтралды" болып қалады, яғни олар талқылауда белгілі бір позицияға ие болмайды. Кейбір оқшаулау құралдары топқа алдағы уақыттағы іс-қимылдарға берік негіз болу үшін кездесуде пайда болған немесе пайда болған келіспеушіліктер бойынша консенсусқа жетуде көмек көрсетуге тырысады.

Билік

(Оңайландырушының) билік концепциясы шатастыруға әкелуі мүмкін. Джон Херон үш балама (бастапқы білім беру жағдайында) деп атайды: Тәрбиешілік билік Тәрбиешінің / фасилитатордың біліктілігі, құзыреті мен дағдыларына негізделген. Өз мамандығында докторлық дәрежесі бар профессор кездесуге әкелінсе, оның білімі мен біліктілігінен қамқоршылық билік алады. Саяси билік білім алудың мақсаттары, бағдарламасы, әдістері, ресурстары мен бағалауына қатысты шешім қабылдауды жүзеге асыруды қамтиды. Бұл, әсіресе, жоспарлауда байқалады. Харизматикалық билік - қатысу, стиль және мінез-құлық арқылы ықпал ету. Бұл сезім, қарсы тұру және бағалау өлшемдері арқылы көрінеді.

Бизнесті жеңілдетушілер

Бизнес-жүргізушілер бизнес және басқа да ресми ұйымдарда жұмыс істейді, бірақ олар басқа да топтар мен қауымдастықтармен жұмыс істей алады. Бұл жеңілдетудің қағидасы, егер ол жеңілдету тақырыбында пікірге ие болса да, үйлестіруші топты ең жақсы деп санайтын жауапқа жетелемейді. Фасилитатордың рөлі - топтың өз жауабын, шешімін немесе нәтижелерін табуын жеңілдету. Бұл иерархиялық басқару мен теориялық және тәжірибелік ықпалдастыру арасындағы ұйымдық қақтығысты тудыруы мүмкін және береді. Фасилитаторларға көбінесе екеуінің арасында жүруге тура келеді, әсіресе, күшейту туралы ашық мәлімдемелер ұйымдық мінез-құлықпен расталмайды.

Дау-жанжалдарды шешуді жеңілдетушілер

Дау-жанжалдарды шешуші құралдар қақтығыс кезінде де, одан кейін де бейбітшілік пен татуласу процестерінде қолданылады. Олар әртүрлі және әдетте қарама-қарсы ұстанымдары бар топтар арасындағы конструктивті және демократиялық диалогты қолдайды. Конфликттерді шешуші құралдар қақтығыстағы топтарға (немесе қоғамдарға) бейтарап болуы және демократиялық диалог ережелерін ұстануы тиіс. Олар тараптаспауы немесе жеке пікірлерін білдірмеуі керек. Олардың рөлі - топтарға болашаққа ортақ көзқарас қалыптастыруға, бір-бірін тыңдауға, қарсы тараптың сезімдерін, тәжірибелерін және ұстанымдарын түсінуге және бағалауға көмектесу.

Білім берудің оңайытушылары

Диалогтық оқыту және басқа да сабақ әдістерін оқытушылар көбінесе оңашалаушылар ретінде қызмет етеді. Бір жалпы анықтамаға сәйкес, білім беру фасилитаторының білім беру және пән туралы білім деңгейі мұғаліммен бірдей, бірақ оқушылардың өздерінің білім алуы үшін мүмкіндігінше жауапкершілік алуы үшін жұмыс істейді. Мысалы, Шимер колледжінің оқытушылары оқушыларға тікелей нұсқау берудің орнына оқушылар арасында мәтін туралы әңгімелесуді жеңілдету арқылы оқытуды ынталандырудағы рөлдеріне байланысты көбінесе оңашалатушылар деп аталады. Тілдерді оқытуда мұғалімдер оқушылардың оқу процесін өздеріне бағындыруын арттыру үшін оңайыртушы рөлге ауысуы мүмкін. Тиімді түрде оқыту өзін-өзі бақылауды және өзара әрекеттесудің егжей-тегжейіне, сондай-ақ материалдың мазмұнына мұқият назар аударуды талап етеді.

Шағын топтың ұйымдастырушылары

Оқытушылар шағын және орта топтарға қатысушыларға кездесу күн тәртібінде жұмыс істеуге көмектесе алады. Көбінесе, ұйымдастырушы бұрынғы төрағаның орнына тағайындалады. Басқа қызметкерлермен бірге фасилитатор топтың жылдық жалпы жиналысында келесі жылға арналған рөлді атқару үшін тағайындалады. Бұл үлгіге кірген топтарға дұға ету топтары, ерлер топтары, жазу топтары және басқа да қоғамдық ұйымдар кіреді.

Оқытудың оңайытушылары

Оқу-әдістемелік көмекшілер ересектер білім беруінде қолданылады. Бұл әдістер әрқашан да мамандықтар бойынша мамандар болып табылмайды, олар қатысушылардың қолда бар білімдерін пайдаланып, білімдегі олқылықтар анықталып, келісілген жерде оқытуды жеңілдетуге тырысады. Тәрбиелік көмекшілер ересектерді оқытудың негіздеріне назар аударады: олар бар білімді қалыптастырады, оны жетілдіреді және оны өзекті етіп сақтайды. Бұл рөл тақырыпта тәжірибелі оқытушыдан ерекшеленеді. Мұндай адам жетекші рөлге ие болады және топты білім беру немесе дағдылар жиынтығын жеткізу үшін жасалған күн тәртібі арқылы жүргізеді. (Жоғарыда қамқоршылық билікті қараңыз.)

Қаптамалауды жеңілдетушілер

Wraparound фасилитаторлары әлеуметтік қызмет саласындағы фасилитаторлар болып табылады. "Барлық жағдайды қамтитын" деген термин көптеген факторларды ескере отырып, фасилитаторлар қолданатын кең ауқымды, тұтастай әдісті білдіреді. Олар бастапқыда мүгедек жасөспірімдерге қызмет көрсетті. Қазір оларға 0-3 жастағы, көмекке мұқтаж балаларды қамтыған көмекшілер кіреді. Кездесуден тыс уақытта фасилитатор кездесулерді ұйымдастырады, топ мүшелерін қатыстырады және оларды жалғастырады. Кездесулер барысында үйлестіруші топты басқарады, қатысушылардың назарын өзіне аударады және баланың қажеттіліктерін ескере отырып, күш-қуатқа негізделген талқылауға шақырады. Фасилитатор топ мүшелерінің тең қатысуын ынталандырады.

Біліктілік

Арнайы дағдылар мен іс-әрекеттер туралы мәліметтерді "Қосымша білім беру (бизнес) " бөлімінен қараңыз. Жақсы үйретуші болу үшін көптеген дағдылар қажет. Фасилитатордың негізгі дағдылары кездесудің жақсы тәжірибесін ұстану: уақытты сақтау, келісілген күн тәртібінде жүру және нақты жазбаны жүргізу. Жоғары деңгейдегі дағдылар топты және оның адамдарын топтық динамикаға қарап бақылауды қамтиды. Сонымен қатар, фасилитаторларға тыңдау дағдылары да қажет, соның ішінде сөздерді қайталау; әңгімелесуді жинақтау; адамдарды сыртқа тарту; қатысуды теңестіру; және топтың тыныш мүшелеріне орын беру (Kaner, et al., 1996). Фасилитатордың рөлі үшін топтың шығармашылығын азайтудың орнына оған ықпал ететін тәсілмен араласуға қажетті білім мен дағдыға ие болу өте маңызды. Сәтті фасилитатор басқаларға деген құрмет пен адам тобындағы көптеген шындық қабаттарын мұқият сезінеді. Егер консенсусқа қол жеткізу мүмкін болмаса, онда фасилитатор топқа оны бөлетін айырмашылықтарды түсінуге көмектеседі. Сонымен қатар, фасилитаторларға топтық шешім қабылдауды, тиісті нәтижелерге жету үшін күн тәртібін құруды, проблеманы шешуді және т.б. қалай іске асыру керектігін жақсы білу қажет.

Қауымдастықтар мен ұйымдар

Халықаралық фасилитаторлар қауымдастығы (IAF) 1994 жылы фасилитацияны кәсіп ретінде насихаттау және қолдау үшін құрылды. IAF сертификатталған кәсіби фасилитатор бағдарламасын қолдайды. Аттестатталған кәсіби фасилитатордың құзыреттіліктері IAF веб-сайтында қарастырылады. Бұл негізгі құзыреттер: 1) клиенттермен өзара қарым-қатынас жасау; 2) топтың тиісті процестерін жоспарлау; 3) қатысу ортасын құру және оны сақтау; 4) топты тиісті және пайдалы нәтижелерге бағыттау; 5) кәсіби білімді қалыптастыру және сақтау; 6) оң кәсіби көзқарасты үлгі ету. Халықаралық жеңілдету институты (INIFAC) 2003 жылы жеңілдету үшін сертификаттау бағдарламасын, Сертификатталған шеберлік жеңілдетуші бағдарламасын қолдау және насихаттау үшін құрылды. Сертификатталған бас фасилитатордың біліктіліктері INIFAC веб-сайтында көрсетілген.