Кіріспе

Перу саясаткері және лингвист (19252022) Марта Луз Хильдебрандт Перес Тревино (1925 жылғы 13 қаңтар - 2022 жылғы 8 желтоқсан) - Перу тілшісі және фухимор саясаткері. Ол алғаш рет 1995 жылы Конгресске сайланды және 1999 жылы Перу Республикасы Конгресінің президенті болып қызмет еткен екінші әйел болды (Марта Чавестің 1995-1996 жылдардағы өкілеттігінен кейін).

Білім

1942 жылы Хильдебрандт Сан-Маркос ұлттық университетінде бір мезгілде білім беру және әдебиетті оқыды. 1952 жылы ол Құрылымдық лингвистиканы Иллинойс штатындағы Солтүстік-Батыс университетінде, кейіннен Оклахома университетінде сипаттамалық лингвистиканы оқыды.

Мансап

1947 жылдан 1953 жылға дейін Хильдебрандт Сан-Маркос ұлттық университетінде мұғалім болып жұмыс істеді. Кейін Венесуэлаға барып, Венесуэланың Әділет министрлігінде тіл білімі саласында жұмыс істеді. 1962 жылы ол Сан-Маркос ұлттық университетінің профессоры болып оралды және 1973 жылға дейін сол жерде қалды. 1972 жылдан 1976 жылға дейін Ұлттық мәдениет институтының бас директоры болды.

Тіл білімі

1974 жылдан 1978 жылға дейін Америка мемлекеттері ұйымында (АҚШ) және ЮНЕСКО-да тіл білімі саласында маңызды қызметтер атқарды.

Саяси мансап

Марта Хильдебрандт жергілікті лингвист болған, ол кечуа немесе аймара тілдерінде сөйлемесе де, Перудің кең жұртшылығына жақсы танымал болған. 1993 жылдан 2005 жылға дейін Перу тіл академиясының мәңгілік хатшысы болды. Оның испан тіліне қатысты көптеген кітаптарынан көптеген цитаталар келтіріледі. Хильдебрандттің саяси өмірі 1994 жылы Альберто Фуджиморимен кәсіби қарым-қатынасынан басталды. 1995 жылғы жалпы сайлауда ол Cambio 90 Nueva Mayoría партиясы тарапынан Конгресске үміткер болып, заң шығарушы органда орын алды. 2000 жылғы жалпы сайлау жақындаған кезде және Альберто Фухимори қайта сайлануға ұмтылғанда, ол Марта Чавес, Луз Сальгадо және Кармен Лозадамен бірге даулы жобаны қорғады. 1999 жылы Конгресс төрағасы болып сайланды, ал 2000 жылы ол осы лауазымға қайта бекітілді. Альберто Фухимори режимі құлағанда, Хилдебрандт 48 сағаттан кейін ғана "режиммен тығыз байланысты болмайтындай" лауазымынан босатылды. Оның орнына бірінші вице-президент Луз Сальгадо, содан кейін үкімет жақтастары мен оппозиция арасындағы екі даулы сайлаудан кейін Валентин Паниягуа Корасао (Accion Popular) уақытша Конгресстің жаңа президенті болып сайланды және сондықтан Фудзиморидің отставкасынан кейін Республиканың өтпелі президенті болды. 2001 жылғы жалпы сайлауда ол сайланбады; Салгадо Конгресстен шеттетілгендіктен, Республика Конгресінде оның орнын Луз Сальгадо алды. 2006 жылғы жалпы сайлауда 2-ші орынмен Конгресске өркендеп, үшінші дауыс беруде Фухиморлықтардың коалициясы Alianza para el Futuro ішінде таңдалды және ол сайланды. 2011 жылғы жалпы сайлауда ол өзінің саяси мансабын аяқтаған Fuerza 2011 партиясы аясында қайта сайлану үшін үміткер болған кезде өз орнын жоғалтты. 2006 жылдың тамызында Хилдебрандт Кускодан келген екі конгрессменді, Хилария Супа мен Мария Сумиреді, 2006 жылдың 25 шілдесінде Конгресс алдында ана тілінде квечуа тілінде ант бергені үшін сынға алды. Хилдебрандт конгрессінде испан тілін жалғыз тіл ретінде қолдануды талап етті. Алайда Конгресс барлық сессияларда кечуа және басқа да жергілікті тілдерден аудармаларды ескеру керек деп шешті.

Өлім

Хильдебрандт 2022 жылы 8 желтоқсанда 97 жасында Мирафлорес қаласында қайтыс болды.