Кіріспе

Перу саясаткері және ғалымы

Марта Беатрис Мерино Лусеро (15 қараша 1947 жылы туған) – перулік заңгер, ғалым және саясаткер, 2003 жылы Перудің тұңғыш әйел премьер-министрі болған. Бұрын 1990 жылдан 2000 жылға дейін сенатор және конгрессмен қызметін атқарған. Алехандро Толедо кабинетінде қызметтен кейін Мерино Перу Конгресі тарапынан Перудің ұлттық омбудсмені болып тағайындалды, ол 2005 жылдан 2011 жылға дейін қызмет етті. Бұл лауазым ресми түрде «Халық қорғаушысы» деп аталады және осы қызметті атқарған екінші адам ол. Перудағы көрнекті әйелдердің бірі Мерино қазіргі таңда әйелдер үшін маңызды мәселелер мен теңдікті дамыту мәселелерін бірлесіп шешу үшін әлемдегі жоғары деңгейдегі әйелдер басшыларын жұмылдыруды мақсат ететін, қазіргі және бұрынғы әйел президенттер мен премьер-министрлердің халықаралық желісі – Дүниежүзілік әйелдер көшбасшылары кеңесінің мүшесі.

Ерте өмір және білім

Марта Беатрис Мерино Лусеро 1947 жылдың 15 қарашасында Перудің Лима қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Аугусто Мерино Абрего (1915–2015) – Сан-Исидро муниципалитетінің қазынашысы және қаржы директоры қызметін атқарған, ордендермен марапатталған мемлекеттік қызметкер болды. Өзінің мансабында және БАҚ-қа берген әртүрлі сұхбаттарында Мерино кәсіби дамуына әкесінің зор ықпалы тигенін айтты. Оның анасы Аида Лусеро (1916–2013) болды. Линцедегі Санта-Роза шіркеу мектебінде орта білімін аяқтағаннан кейін Мерино Сан-Маркос ұлттық университетіне түсті. 1970 жылы заң мамандығы бойынша бітірген соң, ол Лондон экономика мектебінің аспирантурасына оқуға стипендия алды, онда 1972 жылы салық құқығы саласында заң магистрі (LL.M.) дәрежесін алды. АҚШ-қа көшіп келгеннен кейін, ол Фулбрайт стипендиясы бойынша Гарвард университетінде екінші заң магистрі дәрежесін алды, 1977 жылы Гарвард заң мектебін бітірген алғашқы перуандық әйел атанды.

Мансап

Гарвардты бітіргеннен кейін Мерино Procter & Gamble компаниясында заңгер, коммерциялық, халықаралық, қоршаған орта және корпоративтік менеджер болып жұмыс істеді. Ол Лима, Каракаста (Латын Америкасының бас кеңсесі) және Цинциннатиде (әлемдік бас кеңсесі) қызмет атқарды. Сондай-ақ ол 1979 жылдың қаңтарынан 1989 жылдың қарашасына дейін және 1992 жылдың шілдесінен 1994 жылдың желтоқсанына дейін Перу, Эквадор, Чили, Боливия және Колумбия үшін Procter & Gamble директоры болды. 1989 жылы Марио Варгас Льоса оны 1990 жылғы жалпы сайлауда Перу Сенатына үміткер болуға шақырды. Демократиялық фронт (FREDEMO) коалициясының құрамында сайлауға түсіп, ол Христиандық халық партиясы мен Халықтық әрекет (Перу) партиясынан сайланған тағы жиырма кандидатпен бірге Сенатқа өтті, өзі жеке Еркіндік қозғалысының мүшесі болды. Сенатор ретінде ол Қоршаған орта, экология және Амазония комитетінің, сондай-ақ Әйелдер құқықтары комитетінің төрағасы болды. Оның өкілеттігі 1992 жылдың 5 сәуірінде Президент Альберто Фухиморидің өз-өзіне қарсы жасаған төңкерісінен кейін конгресті таратуымен қысқартылды. 1995 жылы ол Фернандо Оливера басқарған Тәуелсіз ахлақтық фронттың құрамында тәуелсіз кандидат ретінде жаңадан құрылған бірпалаталы Конгреске оралды. Ол Конгресте Фухимори режиміне қарсы көптеген заң жобаларын ұсынған беделді оппозиция мүшесі болды. 1993 жылы Мерино "Merino & Reaño Law Firm" заң фирмасын құрды, онда коммерциялық, еңбек, корпоративтік және экологиялық заңнама салаларында кең ауқымда жұмыс істеді. 1993 жылдан 2001 жылға дейін аға серіктес болды. 2000 жылғы жалпы сайлауға жақындаған кезде Лима қаласының мэрі Альберто Андраде Мериноны "Біз – Перу" тізімі бойынша екінші кандидат ретінде, ал Луис Геррероны бірінші кандидат ретінде шақырды. Жарыс басындағы үміткерлерге қолайлы сауалнама нәтижелеріне қарамастан, Ұлттық барлау қызметінің басшылығымен жүргізілген үкіметтік манипуляциялар Андрадеге қарсы қарапайымдау науқанын жүргізіп, оның сайлаудағы мүмкіндіктерін жойды. 2000 жылдың соңында Фухиморидің құлағаннан кейін Мерино Перу Ішкі кірістер қызметінің бастығы болып тағайындалды және 2001 жылдан 2003 жылға дейін қызмет етті. Осы екі жылдық қызметі барысында ол Лима университетінде салық салу және фискалдық саясат бойынша магистратура бағдарламасын басқарды.

Халық қорғаушысы (2005 - 2011)

Премьер-министр лауазымынан кеткеннен кейін Мерино қоғамдық тұлға ретінде үлкен беделге ие болды. 2005 жылдың 29 қыркүйегінде Конгресс оны Перудің екінші Халық қорғаушысы етіп сайлады, ол бұрынғы міндетін атқарушы Уолтер Альбанның орнын басты. Конгресс 2000 жылы Хорхе Сантистеван де Нориеганың мерзімі аяқталғаннан бері жаңа қорғаушыны тағайындай алмады. Оның кандидатурасын Ұлттық бірлік парламенттік фракциясы ұсынды. Халық қорғаушысы болып сайлануға дейін ол Әлемдік банкте мемлекеттік сектор бойынша аға маман ретінде жұмыс істеді, салық әкімшілігі және саясаты, мемлекеттің жаңғыртуы және Латын Америкасы елдерінің парламенттерін күшейту мәселелерімен айналысты. Жалпы, ол Перу халқының ең осал топтарының құқықтарын қалпына келтіруге және бейбітшілікті орнатуға қосқан үлесі үшін мақтау алды.

Кейінгі мансабы (2011-2015 жж.)

Оның халық қорғаушысы кеңсесіндегі өкілеттігі 2010 жылы аяқталды, бірақ ол 2011 жылдың 30 наурызында отставкасын бергенге дейін қызметін жалғастырды. Оның орнын 2016 жылы Уолтер Гутьеррес Камачо сайланғанға дейін Эдуардо Луна Вега атқарушы қорғаушы ретінде басқарды. Отставкаға шыққаннан кейін ол Мемлекеттік зейнетақы әкімшілері қауымдастығының төрағасы болып тағайындалды және 2012 жылдың 16 қаңтарында осы қызметтен бас тартты. Қызмет істеген кезеңінде ол ел бойынша жеке зейнетақы жүйесі туралы білімді кеңейтуге үлес қосты, сондай-ақ мүшелерінің әлеуетін арттыру жобасын қолға алды. 2011 жылдың қараша айында ол Перудің Католиктік понтификалық университетінің танымал бизнес мектебі CENTRUM-ның Әлеуметтік жауапкершілік, кәсіпкерлік және тұрақтылық орталығының директоры болып тағайындалды. 2015 жылдың қарашасында ол академиялық қызметтен қанағаттанды. Сонымен қатар, ол 2013 жылдың қаңтарынан 2015 жылдың желтоқсанына дейін Ұлттық көмірсутектер қоғамының төрағасы болды. Мерино Гарвард университетінің «Жетілдірілген басшылық жобасы» бағдарламасына қатысушы.

Сесар Вальехо университеті даулары (2016 қазіргі)

Академиялық тұрғыдан алғанда, ол қазіргі уақытта 2016 жылдың 8 ақпанынан бері Сесар Вальехо университетінің атқарушы президенті қызметін атқарып келеді, оны сол кездегі президенттік үміткер Сесар Акуня Пералта тағайындаған. Ол докторлық диссертациясында плагиат жасады деген айыптама бар, сондай-ақ бірнеше ақша жылыстыру ісіне қатысқан. Осы айыптамалардан кейін Франсиско Миро Кесада Рада атқарушы президент лауазымынан кетті, себебі президенттік науқан ортасында Акуньяға қатысты плагиат айыптаулары болған. Мерино басшылығымен университет ресми түрде Turnitin плагиатты анықтау қызметін енгізді. Бұрын университетте плагиатты анықтау қызметі болған жоқ, және болашақ Перу президенті Педро Кастильо мен бірінші ханым Лилия Паредес, екеуі де 2012 жылы осы университеттің аспиранттары болған, плагиат жасағандардың қатарында болды. Соңғы кезде АҚШ Орман шаруашылығы қызметінің Роки-Маунтин ғылыми-зерттеу станциясының ғалымы Гавин Джонс екі бакалавр студентінің дипломдық жұмысында өзінің ғылыми мақаласын плагиаттағандарын мәлімдеді.