Кіріспе

Перу президенті 2001-2006 жылдар аралығында. Аргентинада туған, Ұлыбританияда тұратын музыкант. Алехандро Селестино Толедо Манрике (aleˈxandɾo toˈleðo; 28 наурыз 1946 жылы туған) – Перудің 2001-2006 жылдар аралығында президенттік қызмет атқарған, бұрынғы саясаткер. 1990-2000 жылдар аралығында президент болған Альберто Фухимориге қарсы оппозицияны басқарғаннан кейін халықаралық деңгейде танымал болды. Сан-Франциско және Стэнфорд университеттерінде білім алған. Бастапқыда техникалық және академиялық салаға қатысты, кейде саясат және экономика талдаушысы ретінде жұмыс істеді. Саясатқа 1995 жылы «Мүмкін Перу» партиясын құрғанда қатысты, алғаш рет 1995 жылғы Перу парламенттік сайлауына қатысты. 2000 жылы Альберто Фухимори үкіметіне қарсы ең ірі оппозициялық лидер болды, бірақ даулы және қиын процестен кейін екінші рет сайлауда жеңіліске ұшырады. Кейіннен, 2001 жылғы Перу парламенттік сайлауына үшінші рет қатысып, Ұлттық Бірлік партиясының Лурдес Флорес және Перу Априста партиясының Алан Гарсиямен бәсекелесті, екінші турда соңғысымен күш сынасып, дауыстардың 53,1%-ын алып жеңіске жетті. Оның басқару кезеңі макроэкономикалық өсіммен, шетелдік инвестицияларды ынталандырумен, еркін сауда келісімдеріне қол қоюмен және инфрақұрылым мен адам капиталын дамытуға бағытталған жобаларды іске асырумен сипатталды. Сонымен қатар, Толедо басқарудағы дағдарысқа, жеке өміріндегі жанжалдарға және жақын айналасындағы сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптауларға ұшырады, бұл оның халық арасындағы беделін 8%-ға дейін төмендетті. Кейіннен 2011 жылғы Перу парламенттік сайлауында президенттікке қайта үміткер болды, бірақ төртінші орынды иеленді. 2016 жылғы Перу парламенттік сайлауында сегізінші орынға табан тіреді. Президенттік қызметтен кейін Стэнфорд университетінің Жоғары оқу және мінез-құлық ғылымдары орталығында тұрақты мүше болып қызмет етті, сондай-ақ Фриман Спогли институтының Демократияны дамыту және құқық тәртібі орталығында қонақ профессор болды. Толедо экономика, әлеуметтік интеграция және демократия тақырыптарында әртүрлі елдердегі конференцияларда сөз сөйледі, сонымен қатар «Мүмкін Перу» партиясының жетекшісі болды. 2006 жылы тұрақты демократияны қолдайтын «Даму және демократияның жаһандық орталығын» құрды, ал 2009-2010 жылдары Джонс Хопкинс университетінің Пол Нитц халықаралық қатынастар мектебінде қонақ профессор, ал Брукингс институтында Сыртқы саясат профессоры болып жұмыс істеді. 2019 жылдың 16 шілдесінде Перу Бас прокуратурасы хабарлағандай, Толедо Перуға экстрадициялау туралы бұйрық бойынша АҚШ-та тұтқындалды. 8 тамызда адвокат Грэм Арчер судья Томас Хиксоннан кепілдікпен босату туралы өтініш жасады. 12 қыркүйекте судья оның қайта қарау туралы өтінішін қабылданбады. 2020 жылдың 19 наурызында ол кепілдікпен босатылды. 2021 жылдың 28 қыркүйегінде АҚШ округтік соты Толедоны экстрадициялауға келісім берді, сонымен қатар Толедоға қарсы істе ұсынылған дәлелдер «АҚШ-Перу экстрадиция келісімі бойынша келісімшарт жасау және ақшаны жылысу туралы айыптауларды растауға жеткілікті» деп шешті. 2023 жылдың 23 сәуірінде Толедо АҚШ-тан Перуға экстрадицияланды.

Ерте өмір

Толедо кедей кечуа шаруа отбасында дүниеге келді. Ол он алты бауырдың сегізіншісі болды, олардың жетісі балалық шағында қайтыс болды. Ол Феррер ауылында, Болоньезиде туған, бірақ жақын орналасқан Кабана қаласында тіркелді, Паласка провинциясы, Анкаш департаменті. Бала кезінде ол аяқ киімдерді сырлаумен, газеттер мен лотерея билеттерін сатумен айналысты. 11 жасында Толедо бастауыш мектепті бітірді, оның әкесі оның мектепті тастап, отбасын асырау үшін жұмысқа тұруын күтті. Мұғалімінің ынталандыруымен Толедо түндері мен демалыс күндері жұмыс істеп, оқуын жалғастырды, отбасындағы алғашқы орта мектепке барушы болды. Толедо ақырында Чимботедегі La Prensa газетінде тілші болып жұмысқа орналасты, онда ол бірнеше жоғары лауазымды саясаткерлермен сұхбаттасты. Толедоның мүмкіндіктері жақсарды, екі «Бейбітшілік корпусы» еріктілері, Джоэл Мейстер мен Нэнси Дидс, Чимботеге жатақ іздеп келіп, оның отбасының үйіне келді. Екі американдық Толедоның «еңбекқорлығы мен тартымдылығына» қызығушылық танытты, ал олармен болған келесі жылғы ұзақ әңгімелер Толедоны оның кішкентай балықшы ауылынан тыс әлеммен таныстырды және оны АҚШ-та оқу үшін жергілікті қоғамдық ұйымның стипендиясына өтініш беруге шабысдандырды. Ол бір жылдық грантқа ие болды, ал АҚШ-та Дидс пен Мейстер оған Сан-Франциско университетінің ағылшын тілін білмейтіндерге арналған арнайы бағдарламасына түсуге көмектесті. Толедо Сан-Франциско университетінде экономика және бизнес-администрирование мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін жартылай стипендия алып, жанармай құю арқылы қосымша жұмыс істеп алды. 1970 жылдан бастап ол Стэнфорд университетінде білім беру және адам ресурстары экономикасы бойынша магистр дәрежесін алды, ал 1993 жылы білім беру жоғары мектебінен адам ресурстары саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады.

Ерте мансап

1981-1983 жылдары Толедо Лимадағы Еңбек және әлеуметтік даму министрлігінің құрамдас бөлімі – Экономикалық және еңбек зерттеулер институтын басқарды. Осы кезеңде ол Орталық резервтік банк президентінің және еңбек министрінің жанындағы Экономикалық кеңес комитетінің төрағасы болды. Академиялық және мемлекеттік қызметінің барысында Толедо Біріккен Ұлттар Ұйымы, Әлемдік банк, Америкааралық даму банкі, Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ) және Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) сияқты түрлі халықаралық ұйымдарда кеңесші ретінде жұмыс істеді. 1989 жылы ол БҰҰДБ/ХЕҰ миссиясын жетектеп, Орталық Американың алты елінде «Макроэкономикалық саясаттың өсуге, жұмыспен қамтуға және жалақыға тигізетін әсерін» бағалау жұмыстарын жүргізді. Толедо Перудың жетекші бизнес мектептерінің бірі – ESAN Graduate School of Business-те толық уақытты профессор болып жұмыс істеді, 1986 жылдан 1991 жылға дейін оның директоры қызметін атқарды және ESAN университетінде лицензияланған профессор ретінде қызмет етеді. 1991 жылдан 1994 жылға дейін ол Гарвард Халықаралық даму институтында халықаралық даму саласындағы ғылыми қызметкер болды. Ол сонымен қатар Токиодағы Васеда университетінде және Жапония қорында арнайы шақырылған профессор болып жұмыс істеді.

Президент сайлауы

Толедо 1995 жылғы сайлауда президенттікке тәуелсіз кандидат ретінде қатысып, дауыстардың 3% -ын алды, нәтижесінде Альберто Фухимори қайта сайланды. Жеңіліске ұшырағанына қарамастан, ол 1994 жылы құрған «Перу Посибиль» партиясы келесі бірнеше жылда үлкен танымалдылыққа ие болды. Толедо 2000 жылғы сайлауда қайта қатысу ниетін білдірді. Фухимори де үшінші мерзімге өту құқығына қатысты конституциялық дауларға қарамастан, өзінің кандидатурасын жариялады. Толедо салыстырмалы түрде танылмаған саясатшы болғанымен, Фухиморидің президенттігіне қарсы оппозицияның жетекшісіне айналды. Ол қолданылып жатқан нарық бағдарламасын сақтауға және нығайтуға уәде берді, сонымен бірге оның салдарынан туындаған теңсіздік мәселелерін азайтуға тырысты. Демократиялық реформалар жүргізуге және Перудің әлеуметтік инфрақұрылымын жаңаруға міндеттенді. Сайлау кампаниясы барысында Фухимори билігінде тоқтап қалған мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын көтеруге, сондай-ақ ауыл шаруашылығы, туризм және шағын бизнес салаларын дамыту арқылы жылына 400 мың жұмыс орнын құруға уәде берді. Толедо үкіметке қатысты барлық тергеулерді кеңейтуді, әсіресе Фухимори әкімшілігі мемлекеттік қаражаттан миллиардтаған доллар ұрлаған деген айыптауларды зерттеуді талап етті. Кампания барысында нәсілдік және этникалық мәселелер де қозғалды. Толедо Перудің алғашқы түпкілікті президенті болуға үміттенеді. Ол сайлау кампаниясы кезінде өзін «Эль-Чоло» деп атады, ал көптеген перулік түпкілікті халықтар президент болған жағдайда олар үшін маңызды мәселелерге көбірек назар аударады деп үміттенді. Толедоның өзінің шығу тегі, тартымды мінезі және бейресми ұстанымы оны перуліктердің түпкілікті және түпкілікті емес азаматтары үшін тартымды кандидатқа айналдырды. 2000 жылдың 9 сәуірінде сағат 16:00-де дауыс беру аяқталғаннан кейін бірнеше минут өткен соң, жетекші жаңалықтар арналары Толедо Фухимориден көп дауыс алғанын хабарлады. Бұл хабарламалар Перудың жетекші сауалнама компанияларының болжамдарына негізделген, олар өз нәтижелерін экзит-поллдер нәтижелеріне сүйенді. Сауалнама жүргізушілер «жедел санау» деп аталатын таңдалған сайлау учаскелерінен алынған нақты дауыс санау үлгілеріне негізделген болжамдарын дереу өзгертті. Толедоның дауыс санаудың алғашқы кезеңіндегі сәтті өнімдері туралы хабарды алғаннан кейін, оның жақтастары Толедоның қонақүйінің маңында жиналды. Толедо қызыл бас киім киіп, бөлме балконына шықты, бұл киім ежелгі Инка жауынгерлерін еске түсірді. Ол бірінші турда жеңіске жету мүмкін екенін білдірді, бірақ жақтастарына «жедел санау» нәтижелерін күтуге шақырды. «Жедел санаудың» екінші толқыны бұрынғы болжамдарды өзгертіп, Фухиморидің бірінші турда көпшілік дауысқа ие екенін көрсетті. Кешкі уақытта Фухиморидің 48,73%-ға 41,03% үлес салмағы болды. Фухимори 50%-ға жуықтап, бірінші турда жеңіске жетіп, екінші турдың қажеті болмайтындай жағдайға келді. Сайлауда алаяқтық болды деген айыптаулар көбейді. Сайлаудан бір күн бұрын «Transparencia» ұлттық сайлауды бақылау ұйымы ONPE (Oficina Nacional de Procesos Electorales) компьютерлік жүйесіне кіруге мүмкіндік беретін веб-сайт туралы ақпарат алғанын хабарлады. Эдуардо Штайн ONPE-нің OAS техникалық мамандарына дауыс санау жүйесін нақты уақытта бақылауға мүмкіндік бермегенін де мәлімдеді. Толедо алаяқтық жасалғанын мәлімдеді, басқа оппозициялық кандидаттар келісіп, Толедо жетекшілік еткен наразылық акцияларына қосылды. «АҚШ Мемлекеттік департаменті Фухимори мен оның экономикалық саясатын қолдағанмен, 2000 жылғы сайлау нәтижелерін «жарамсыз» деп сипаттады. Ешбір кандидат көпшілік дауыс алмағандықтан, екінші тур қажет болды, бірақ Толедо Фухимориге қарсы екінші турға қатысудан бас тартып, 2000 жылдың 26 мамырында, екінші турдан екі күн бұрын жарыстан шықты. Ол сайлауды жою туралы өтініш берді, сондай-ақ халықаралық ұйымдар мен шетелдік үкіметтерге Фухимори үкіметін танудан бас тартуға шақырды. 2000 жылдың 28 шілдесінде Перудің тәуелсіздік күнінде Фухимори үшінші президенттік мерзімін бастады. Толедо наразылық білдірушілердің тобын Конгресске қарай бастап кетті. Бастапқыда бұл үлкен демонстрация бейбіт өтті, бірақ зорлық-зомбылық орын алып, алты адам қаза тапты. Кейін Перу сот жүйесі жарылысты Ұлттық барлау қызметі жоспарлап, жүзеге асырғанын анықтады, оны Владимиро Монтесинос басқарды, оған жемқорлық және пара алу бойынша айыптар қойылды. Монтесинос Венесуэлаға қашып кетіп, бірнеше ай бойы жасырынып жүрді, содан кейін ұсталып Перуға қайтарылды. Монтесиносқа қойылған айыптар пара алудан бастап есірткі саудасына және өлім отрядарын ұйымдастыруға дейін жетеді. Бірақ «Владио видеоларының» жариялануы Фухиморидің үкіметтен кетуіне себеп болды. Осы айыптаушы видеолардың біріншісінде Монтесинос Фухимори лагеріне өтуі үшін конгрессменге 15 000 АҚШ доллары бергені көрсетілді. 2000 жылдың қараша айында, әкімшілігінде алаяқтық пен жемқорлыққа қатысты айыптаулар күшейген кезде Фухимори 2001 жылы жаңа сайлау өткізуге келісті және өзі үміткер болмайтынын мәлімдеді. Фухимори Брунейде өткен АПЕК форумына қатысып жатқанда, оның партиясы Конгресс бақылауын жоғалтты. Фухимори содан кейін Жапонияға ұшып, өкілдігінен бас тартып, жапон азаматтығын алды. Фухимори биліктен кеткеннен кейін, Перу Конгресінің жаңадан сайланған төрағасы Валентин Паниагуа уақытша президент болды және 2001 жылдың 29 мамырында жоспарланған жаңа сайлауды өткізді. Толедо APRA партиясының бұрынғы президенті Алан Гарсияға қарсы өткен тартысты екінші турда 52,23% дауыс алып жеңіске жетті, Гарсия 47,77% дауыс алды. Осылайша Толедо бес жүйылдық ішінде демократиялық жолмен сайланған алғашқы оңтүстік американдық президенті атанды.

Үлкен үміттер

Үгіт-науқаны барысында Толедо перулықтарға жалақыны арттыру, кедейлікпен күрес, сыбайлас жемқорлыққа қарсы шаралар, зейнетақыны көтеру, жұмыс орындарын көбейту, әскери реформа, туризмді дамыту және индустрияландыру уәделерін берді. Педро Пабло Кучински атап көрсеткендей, "Толедо шамамен 30 жылдық диктатуралық режимдер мен толыққанды демократиялық емес үкіметтерден кейін келді. Халық Толедодан соңғы 30 жылдағы барлық мәселелерді, соның ішінде салыстырмалы кедейліктің зор өсуін шешуді күтеді". Толедоның көптеген уәделерін орындамауы кеңінен наразылық тудырды. Оның қолдау деңгейі президенттік мерзімі бойы тұрақты түрде төмен болды, кейде бір цифраға дейін түсіп кетті. Толедо Перудың бизнес мүдделерін көрсететін ашық нарық пен еркін сауда реформаларын да уәде етті, сонымен қатар Фухиморидің жекешелендіру бағдарламаларын қарауға міндеттенді. Атап айтқанда, Толедо Перудың мемлекеттік коммуналдық қызметтерін жекешелендірмейтінін уәде берді. Бұл уәде, жұмыссыздық пен кедейлікті азайту туралы үлкен уәделермен бірігіп, Перу халқының оның басшылығына жоғары үміттер тігуіне себеп болды. Толедо билікке келгеннен кейін көп ұзамай ХВҚ (Халықаралық валюта қоры) өкілдерімен кездесіп, 2002 жылы 700 миллион доллар, ал 2003 жылы мемлекеттік мүлікті сату арқылы шамамен бір миллиард доллар жинауға уәде берді. Президент Толедоның қиындықтарын одан әрі ушықтырған нәрсе – ол билікке келген алғашқы жылы болған құрылыс қирауы. Бұл табиғи апат Перудың көп бөлігін моральдық және экономикалық тұрғыдан қиратты. Көптеген үйлер мен кәсіпорындар жойылғандықтан, экономикалық мәселелер ушықты.

Жергілікті халықтар мәселелері

Өзінің тегін үгіт наутағысының бойында мақтап, Толедо Паниягуа бастаған жұмысты жалғастырды, ол елдің барлық аймағындағы жергілікті халықтың қажеттіліктерін талқылау үшін сарапшылар мен жергілікті көшбасшыларды біріктірді. Толедоның Мачу-Пикчудегі салтанатты іс-шарасына көршілес Анд мемлекеттерінің президенттерінің бәрі қатысты, олар "Мачу-Пикчу декларациясына" қол қойып, жергілікті халықтың құқықтарын қорғауға уәде берді. Мария Елена Гарсия Толедоның президенттік кезеңін жергілікті халық үшін жаңа мүмкіндіктерге толы кезең деп сипаттайды, "мемлекет пен жергілікті халық арасындағы қарым-қатынастың жаңаша құрылуын", "ҮЕҰ жобалары мен әлеуметтік қозғалыстардың күшеюін" және "жергілікті ұйымдардың көбеюін" атап өтті. Алайда, Oxfam ұйымының Мартин Скура агенттігінің жақсы жұмысын бағалап, Элиан Карптың жаңа Конституцияда жергілікті халықтың құқықтарына арналған тарауды қолдаумен қатар, "жергілікті бастамаларды қолдау немесе қорғау үшін көп рет араласып отырғанын" айтты. Толедоның орталықтандыруға бағытталған күш-жігері жергілікті топтарға аймақтық деңгейде саясатқа ықпал етуге мүмкіндік берді. 2002 жылғы қарашада өткен алғашқы аймақтық және жергілікті сайлауда, жергілікті халық көптеп тұратын аймақтардағы үміткерлердің кемінде 15%-ы жергілікті болуы тиіс болды. Бірақ, кейбір адамдар орталықтандыруды сынға алып, аймақтарды бөліскенде әкімшілер әртүрлі аймақтарды ерекшелендіретін мәдени және тарихи ерекшеліктерді ескермегенін айтады. Латын Америкасындағы жергілікті халықтардың құқықтары жөніндегі конференцияда сөз сөйлеген Толедо жергілікті халық пен басқа азаматтардың табыстары арасындағы өзгешеліктердің артуына наразылық білдірді. Перу экономикасының өсуіне қарамастан, кедейлік деңгейі жоғары және төмен табысты топтар арасындағы айырмашылық кеңейді. Толедо Перудың әлеуметтік және саяси жүйесіне жергілікті халықты қайта интеграциялауды тұрақтылық пен экономикалық өсудің кілті деп атады. Жергілікті халықтың құқықтарын қорғаушылар Толедоның экономиканы дамытуға бағытталған инвестицияларын, мысалы, Камизея табиғи газ жобасын және табиғи ресурстарды зерттеуге немесе өндіруге қатысты басқа да жобаларды сынады. Бұл сыншылар компаниялардың жерді шамадан тыс төмен бағамен сатып алатынын, жергілікті халықты тарихи жерлерінен қуатынын және табиғи ресурстарды қоғам мен қоршаған ортаға зиян келтіретіндей пайдаланатынын мәлімдеді. Перу Латын Америкасында алтын, күміс және мырыш өндіруші елдердің қатарында. Кейбір сыншылар Перу үкіметінің балық аулау және ауыл шаруашылығы сияқты салаларға қарағанда кен өндіруге басымдық беруіне наразылық білдіреді. Олар тау-кен компаниялары ауылдық жерлерде жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік берсе де, бұл жұмыстарға жергілікті тұрғындар жеткілікті біліктілікке ие емес екенін айтады. Перу үкіметі мемлекеттік қызметкерлерге жалақы төлеуге жеткілікті қаражат таппаса да, Толедоның басқаруының алғашқы жылдарында елде тұрмыс құны күрт өсті. Бұл қиындықтар, жұмыссыздықтың өсуі және жалақының тоқырауы халықтың Толедоның сайлауалды уәделерін орындамайтынына күмән келтіруіне себеп болды. 2003 жылға қарай Толедоның қолдау деңгейі 10%-дан төмен түсіп, сол кездегі Оңтүстік Америка президенттері арасындағы ең төменгі көрсеткішті құрады.

Әлеуметтік бастамалар

Толедо әлеуметтік инфрақұрылым мен институттарға инвестиция салу бойынша кейбір жоспарларын іске асырды. Оның президенттігі кезінде жолдардың асфальтталу деңгейі 20%-ға өсті; ауылдық жерлердегі кедейлерге көрсетілетін медициналық көмек екі есеге артты, мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы көтерілді (мектеп мұғалімдерінің жалақысы 87%-ға артты), кедей перуастықтар үшін 100 мыңнан астам жаңа үй салынды. 2004 жылға қарай Перуда халықтың 35 пайызын қамтитын азық-түлік бағдарламалары мен біліктілігі жоқ жұмысшыларға уақытша жұмыс ұсынатын әлеуметтік қорғау жүйесі құрылды. Әлеуметтік даму жөніндегі кооперативтік қор мектептер, емханалар, ауылдық жолдар, су және санитарлық жүйелер, электр желілерін салу және жаңарту жобаларын қаржыландырды. Толедо азық-түлік және инфрақұрылымдық бағдарламаларды Әйелдер мен әлеуметтік даму министрлігіне қарастырып, муниципалитеттерге орталықсыздандыруды жүзеге асыруды тапсырды. Толедоның кезінде Перудағы әлеуметтік қорғауға жұмсалатын қаражат Латын Америкасының орташа көрсеткіштерінен төмен болды, тіпті ол халықтың үлкен бөлігін қамтыды, яғни қаражат көптеген адамдарды кедейліктен шығаруға жеткіліксіз болды. Сонымен қатар, Толедо елдің ең шалғай аймақтарындағы денсаулық сақтау жүйесін жақсартуға тырысты. Оның "Juntos" бағдарламасы вакцинация мен тексеруден өтуге, мектепке баруға және туу туралы куәлік алуға келіскен кедей отбасыларға ай сайын жәрдемақы төледі. Сондай-ақ, Толедо әкімшілігі алғашқы жылдары алыс аймақтарда жұмыс істеуге дайын жас дәрігерлерге қаржылай көмек көрсетті. Бірақ, Перу мүмкіндігінің басты қарсыласы APRA партиясы аймақтық сайлауда маңызды жетістіктерге жеткен кезде, Толедо әкімшілігі кіріс және шығыс саласындағы билікті сақтап, орталықсыздандыру бағдарламасын тоқтатты. Бұл көптеген аймақтық сайланған губернаторларды өздерінің өкілеттіктерінің шегін анықтау қиындығына тап қылды. Жаңа орталықтандыру саясатын қолдау үшін берік қаржылық жоспарлары болмағандықтан, Толедо билікті орталықсыздандыруды және көбірек аймақтарды мойындауды жалғастыруға мәжбүр болды. Дегенмен, Толедо қаржыландыруды тоқтату арқылы аймақтық үкіметтерді бақылауда ұстады. Сол жылдың қаңтар айында Конституциялық сот Фухимори әкімшілігі кезінде қабылданған терроризмге қарсы бірнеше шараларды жойды. Осы құрбандардың 54%-ын экстремистік партизандық топ "Жарқын жол", 30%-ын Перу әскері мен полиция күштері, ал қалғанын ауылдық және шаруалардың өздігінен қорғану жасақтары өлтірген. Бұл тергеулер Фухимори шенеуніктері ұрлаған шетелдегі шоттардан табылған 360 миллион АҚШ долларының бір бөлігімен қаржыландырылды. 2001 жылдың соңында Терроризмге қарсы күрес басқармасы 80-жылдардан бері белсенді болып келе жатқан террористік қозғалыс "Жарқын жол" жаңа бағыттар бойынша ұйымдасып, наразылық акцияларына қатысып, тас жолдарды жауып, студенттік шерулер ұйымдастырып жатқанын хабарлады. Үкімет бес қарсы шабуыл базасын қайта құру арқылы жауап берді, олар жақын арада алты "Жарқын жол" лагерін жоюға көмектесті. Бірақ террористік әрекеттер тоқтамады және 2003 жылы Толедо террористік қауіпке байланысты бірнеше төтенше жағдайлар жариялады. Толедо АҚШ-тың кока өндірісін қысқартуға қатысты қысымына да, кедей ауылдық аймақтарда кока өндіруді тоқтатуға қарсы кока фермерлерінің наразылығына да жауап беруде сақтық танытты, өйткені халықтың көп бөлігі осы бизнеспен айналысады. "Жарқын жол" мен есірткі саудасы арасындағы байланыс нақты болмады, себебі кока фермерлері өз өнімдерінің көп бөлігін есірткі сатушыларға берді, олар "Жарқын жолға" белгілі бір аймақтарда жұмыс істеу үшін ақы төледі. Есірткі саудасын аймақтық қауіпсіздікке қауіп төндіретін фактор деп мойындаған Толедо есірткі соғысына қарсы Анд елдерінің біртұтас көзқарасын қалыптастыруға тырысты. Ол есірткі саудасынан түскен қаражат террористік әрекеттерді қаржыландыратынын, бірақ АҚШ-тың кока дақылдарын жою туралы талаптары проблеманы шешпейтінін түсінді. Кока фермерлері өздерінің күнкөрісі үшін кока саудасына тәуелді болғандықтан, баламалы егіс бағдарламаларына да қарсылық көрсетті. 2003 жылдың мамыр айында 19 мүшелі Рио тобының кездесуінде Толедо есірткі саудасына қарсы бірлескен стратегияны әзірлеуді ұсынды, бірақ екіжақты қарым-қатынасты ұнататын Вашингтонның қысымы бұл идеяны іске асыруға кедері келтірді.

Экономикалық саясат

Толедоның экономикалық саясатын неолибералды немесе еркін сауданы ынталандырушы деп сипаттауға болады. Ол бұрынғы онжылдықта өсім мен төмендеу кезеңдерін, сондай-ақ жиі ЖІӨ-нің 2%-дан астам құрайтын бюджет тапшылығын бастан өткерген ұлттық экономиканы мұра етті. 1995 жылға дейін инфляция 23%-дан төмен түспеді және көптеген адамдар оны әлі де сескенді. Жауап ретінде Толедо кедейлікпен күресуге, жұмыс орындарын жасауға, үкіметті орталықтан тыс шығаруға және мемлекетті жаңғыртуға бағытталған саясатты әзірледі. Толедоның кіріс табу және экономиканы өзгертуге бағытталған бастамаларының ішінде мемлекеттік өнеркәсіптерді жекешелендіру жоспарлары бар еді. Мұндай алғашқы ірі қадам – екі мемлекеттік электр компаниясын 167 миллион долларға сату болды. Арекипа қаласындағы наразылықтар зорлық-зомбылыққа ұласты, себебі перулықтар жұмыстан босату және электр энергиясының қымбаттауы мүмкіндігіне ашуланып қарсылық білдірді. Олар сондай-ақ Фухимори басқару кезеңінде жекешелендіруден түскен миллиардтаған долларлар президенттің жеке банктік шоттарына түскенін еске алды. Толедо электр компанияларын сатудан бас тартты, бірақ Халықаралық валюта қорымен (ХВҚ) жасалған келісімнің маңызды бөлігі болған жекешелендіруді жалғастыруға уәде берді. Толедо 2001 жылы жекешелендіру арқылы 700 миллион АҚШ долларын, ал 2002 жылы 1 миллиард АҚШ долларын тартуға уәде берген еді. Осы мақсаттарға жете алмаса да, ХВҚ 2002 жылдың желтоқсан айында Перуға 154 миллион доллар көлемінде қаржы бөлді және елге келісімдегі бюджет тапшылығының шегін көтеруге рұқсат берді. Толедо бастапқыда салықты төмендетуге уәде бергенімен, мемлекеттік қызметкерлердің зорлық-зомбылықпен өткен наразылықтары Толедоның да уәде берген әлеуметтік секторға жұмсалатын шығындарды арттыруға себеп болды, бұл салықты көтеруді қажет етті. 2003 жылдың маусымында салық реформасын жүзеге асыру үшін ол Перудың алғашқы әйел премьер-министрі Беатрис Мериноны тағайындады, ол тез арада конгреске ұсыныстар енгізді. Ұсыныстардың арасында жоғары жалақы алатын мемлекеттік сектор қызметкерлерінің жалақысын төмендету, оның ішінде Толедоның өзінің жалақысын 30%-ға төмендету, барлық агенттіктер мен министрліктер үшін 5%-дық кесім, сыра, темекі және жанармайға салықты арттыру, сондай-ақ алыс қашықтыққа жүретін автобустар мен тікелей эфирдегі ойын-сауықтарға 18%-дық сатылым және қосылған құн салығын тарату қарастырылды. Соңғы пакетке салық жеңілдіктерін жою, корпоративтік салықтың ең төменгі шегін енгізу, байлар үшін салықтық тесіктерді жабу және жергілікті биліктің жылжымайтын мүлік салығы жүйесін күшейту кірді. Шетелдегі перулықтардың ақшалай аударымдарын арттыру мақсатында Толедо басқаратын Сыртқы істер министрлігі перулық мигранттар мен олардың отаны арасындағы байланысты кеңесші кеңестер құру арқылы нығайтуға тырысты. Бұл мәселе Фухимори кезеңінде кәсіби мамандардың көптеп эмиграциялануын бастан өткерген және халқының 10%-ы әлі де шетелде тұратын ел үшін ерекше маңызды. Кеңестер сондай-ақ сыртқы істер министрі Гарсия Саянның сыртқы қызметті кәсібилендіруге бағытталған күш-жігерінің бір бөлігі болды.

Президенттікке дейінгі кезең (2006 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2006 жылы Толедо қайта сайлануға үміткер бола алмады; ол билікке келгеннен кейін конституцияға түзетулер енгізіліп, 1995 жылға дейінгі қайта сайлануға тыйым салу күшіне енді. Президенттік қызметтен кейін Толедо АҚШ-қа кетті, онда 2006-2008 оқу жылдарында Стэнфорд университетінің Мінез-құлық ғылымдарының жоғары деңгейдегі зерттеулер орталығында (Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences) тұрақты ғалым ретінде жұмыс істеді. Толедо 2006-2009 жылдары Стэнфорд университетінің Гувер институтында ерекше қонақ ғалым болып тағайындалды, ал 2007-2008 жылдары Стэнфорд университетінің Фриман Спогли халықаралық зерттеулер институтында Пэйн ерекше қонақ лекторы және CDDRL (Демократия, даму және құқық үстемдігі орталығы) қонақ ғалымы қызметін атқарды. 2007 жылы Венесуэладағы RCTV телеарнасы жабылғаннан кейін Толедо «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған мақаласында президент Уго Чавес үкіметінің сөз бостандығын бұзуын айыптап, осы әрекетке наразылық білдірді. Толедо Америка мемлекеттері ұйымының араласуын талап етті, оның демократиялық институттардың, соның ішінде баспасөздің дамуын қорғауға берген міндеттемесіне сілтеме жасады. Ол сондай-ақ «континенттік ауқымдағы ынтымақтастыққа» шақырды, себебі бір елдегі сөз бостандығының шектелуі сол елдің шегінен тыс жерлерде де сезіледі. Егер Венесуэла өз баспасөзін қорқытып үнсіздікке мәжбүр етсе, Латын Америкасының қалған бөлігінде де осындай құпиялауға жол ашылатынын ескертті, өйткені «бір дауыс өшірілсе, бәріміз де үнсіз қаламыз. Бір ой жойылса, бәріміз де біраз сезімсізденеміз. Ал идеяларды білдіруге арналған кеңістік жабық болса, бәріміз де диктатураның зынданына түсеміз». 2009 жылы Толедо Брукингс институтына штаттан тыс аға ғылыми қызметкер ретінде қосылды. Оның жұмысы Латын Америкасы бойынша жоба, Брукингс институтының «Жаһандық экономика және даму» және «Сыртқы саясат» бағдарламаларының бірлескен күш-жігері. Бұл жоба аймақтың ең өзекті экономикалық, саяси және әлеуметтік мәселелеріне бағытталған. Зерттеу қызметі әлемдік экономиканың өзгеруімен Латын Америкасы үшін туындайтын қиындықтар, ұйымдасқан қылмыстың демократиялық институттарға және экономикалық өркендеуге тигізетін әсері, сауда және инвестициялық саясаттар, кедейлік пен теңсіздікке қарсы стратегиялар, климаттың өзгеруімен күресу және Кубаның саяси транзиті сияқты кең ауқымды тақырыптарды қамтиды. Толедо сонымен қатар Латын Америкасы үшін Адам дамуы жөніндегі баяндаманы дайындау бойынша Біріккен Ұлттар Ұйымының басқару комитетінің мүшесі, Мадрид клубының мүшесі және Израильдегі Бейбітшілік үшін Перес орталығының халықаралық басқарма мүшесі болып табылады. Толедо Даму және Демократияның жаһандық орталығын құрды. Орталық дамушы елдердегі аз қамтылған адамдармен жұмыс істейді, олардың өзін-өзі қамтамасыз ететін кәсіпкерлерге айналуына көмектеседі, сондай-ақ үкіметтермен және басқа ұйымдармен бірлесіп институционалды кедейлікті жеңуге жәрдемдеседі.

Израильдің достары бастамасы

2010 жылы Толедо Испания премьер-министрі Хосе Мария Азнар, Солтүстік Ирландияның унионист саясаткері Дэвид Тримбл, итальяндық философ Марчелло Пера, АҚШ-тың БҰҰ-дағы бұрынғы елшісі Джон Болтон, британдық тарихшы Эндрю Робертс және басқалармен бірге Израильдің достары бастамасын құрды. Жобаның мақсаты – Израиль мемлекетін және оның қауіпсіз және қорғауға болатын шекарада бейбіт өмір сүру құқығын жоққа шығару әрекеттеріне қарсы тұру. Бұл бастама Израильдің батыс әлемінің бір бөлігі ретінде қабылдануын және оны өзін-өзі қорғауға құқығы бар толыққанды демократия ретінде тануды қалайтын еврей емес мүшелерден тұрады. 2011 жылы «Палестина мемлекеті қалай құрылмасын» атты мақаласында Толедо және оның авторлары Обаманың 1967 жылға дейінгі шекараларға негізделген келіссөздерге оралу туралы шақыруының «сырт көзге жасырылған заңсыздық құралы» екенін айтты, себебі Палестина мемлекет болу үшін ішкі және сыртқы талаптарға сай келмейді. Олардың пікірінше, алға жылжудың жалғыз жолы – БҰҰ Бас Ассамблеясының бір жақты әрекеттері емес, екі жақты келісім, онда әр тарап екіншісін заңды мемлекет ретінде тануға келіседі. 2011 жылғы 10 сәуірде өткен жалпы сайлауда Толедо 15,62% дауыс жинады, бұл оны солшыл бұрынғы әскери офицер Оланта Хумаладан (31,75%), бұрынғы президенттің қызы Кейко Фухимориден (23,5%), Педро Пабло Кучинскиден (18,52%) және Луис Кастанедадан (9,84%) қалып қойды. Алғашқы турдан кейін Фухимори бұрынғы президент Алан Гарсияның қолдауын алды, ал Толедо Хумаланы қолдап, оны екі жамандықтың азғыны деп атады. Алайда, Толедоның қолдауы шартты болды және Хумала президенттікке демократиялық институттарды, адам құқықтарын қорғау және экономиканы дамыту тұрғысынан Толедоның стандарттарына сай келмесе, наразылық акцияларын ұйымдастыруға уәде берді. Соңғы есепте Хумала 51,6% дауыс жинады, ал Фухимори 48,4% дауыс жинады. Ақырғы дауыс беруден кейін Перу қор нарығы Перудің неолибералды экономикалық саясатының болашағына байланысты алаңдаушылықтан құлдырады. Эво Моралеспен жақын байланысын пайдалана отырып, сайланған президент Хумала сайлаудан кейін көп ұзамай Боливияға сапар шекті және екі елдің қайта бірігу мүмкіндігін ұсынды, бұл ұсынысты Толедо ашық түрде қабылдамады, Перудің тағы бір Венесуэла немесе Никарагуаға айналуына жол бермейтінін ескертті. Хумаланың сайлауының солшылға тым көп бұрылыс жасағаны туралы алаңдаушылықтардың күшеюіне байланысты, Перу Посибл Толедоның басшылығымен сайлаудан кейін бір айдан соң оның мүшелері үкіметте министрлік лауазымдарды қабылдамайтынын және Хумала үкіметін қолдауды Конгрестегі кейбір мәселелерге қолдау көрсетумен шектейтінін жариялады.

Сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар бойынша сот

2016 жылдың сәуірінде Толедо Израиль бизнесмені Йосси Майманға тиесілі Ecoteva Consulting жылжымайтын мүлік компаниясы арқылы бірнеше мүлікті сатып алу фактісі бойынша ақша жылыну айыбымен сотқа шақырылды. Толедо Бразилияның Camargo Corrêa және Odebrecht компанияларынан Интерокеандық тас жолын салу үшін пара алғандығы, ал ақшаны жеке ипотекасын төлеуге және қайын анасының атына сәнді жылжымайтын мүлік сатып алуға жұмсағандығы айыпталуда. Майман бұл айыптауларды "құбылаңдау кампаниясы" деп мәлімдеді. 2016 жылы Odebrecht компаниясы сотта келісімге отырып, Латын Америкасының бірнеше елінде шамамен 800 миллион доллар көлемінде пара бергенін, оның ішінде 2001 жылдан 2006 жылға дейін Перуде 29 миллион доллар бергенін хабарлады. Бұл кезеңде Толедо және оның екі ізбасары президенттік қызметін атқарған, барлығы да пара алғандығын жоққа шығарды. 2017 жылдың 9 ақпанында Перу судьясы Толедоны мемлекеттік тапсырыстарды беру үшін Odebrecht компаниясынан 20 миллион доллар (16 миллион фунт стерлинг) пара алды деген күдікпен тұтқындауға бұйрық берді, оны ұстағанға сыйақы белгіленді және Интерпол хабардар етілді. Толедо 2019 жылдың шілдесінде Перудың экстрадициялық талабы бойынша АҚШ билігі тарапынан тұтқындалды. 2020 жылы ол кепіл төлеп босатылып, Калифорнияда тұрды. 2023 жылдың 20 сәуірінде федералды судья Берил Хауэлл оның экстрадициясын кейінге жылдыру туралы соңғы өтінішін қабылдамады және оны қайтадан тұтқындауға бұйрық берді. 2023 жылдың 21 сәуірінде Толедо Калифорния штатының Сан-Матео қаласында АҚШ билігіне өз еркімен тапсырды. 23 сәуірде Толедо Перуға экстрадицияланды, онда ол Перу полициясына берілді.

Баспасөзмен қарым-қатынас

Толедоның президенттік лауазымға келген күнінен бастап баспасөз агрессивті ұстанымға көшіп, Толедо мен оның кеңесшілерінің жеке және қоғамдық өмірін қатаң тексеруге кірісті. Көптеген ақпарат құралдары сыбайлас жемқорлықты әшкерелеуге ниеттенді. Ал басқалары үкіметтен тәуелсіздіктерін көрсеткісі келді. Иронияға орай, Толедоның еркін баспасөзді сақтауға берілгендігі осы сынға ұшырауға мүмкіндік берді. "Оның жеке тұлғасының күші елді осы әлемдік интеграция заманында аймақтық интеграцияға, еркін саудаға және салауатты экономикалық саясатқа басқа амал жоқ екенін түсінуге жетеледі", - деді институт президенті Джеффри Дэвиддоу. Толедо Виннипег университетінен, Лос-Андес Перу университетінен және әлемнің тағы 50 университетінен құрметті доктор дәрежесін алды – барлығы 52. Ол отыздан астам елде кедейлік, экономикалық өсім және демократия мәселелері, сондай-ақ адам капиталына инвестиция жасаудың артықшылықтары туралы лекция оқыды. 2011 жылдың 28 шілдесі Толедоның қызметке кірісуінің он жылдығы болды, бұл оқиға сол күнгі Associated Press-тің "Тарихтың жарқын сәттері" каталогына енгізілді. 2011 жылдың қазан айында Тбилиси мемлекеттік университеті Толедоға "Перу мен Грузия арасындағы қарым-қатынасты орнату мен дамытудағы ерекше рөлі үшін" құрметті доктор дәрежесін берді. Оның президенттігі туралы көптеген жағымсыз жаңалықтарға қарамастан, Толедоның көптеген қатал сыншылары демократиялық процестерге және оның сақталуына берген мәнге ризашылық білдіреді. Перуде баспасөз бостандығын қорғауға жасаған күш-жігері үшін 2003 жылдың мамыр айында Перу баспасөз кеңесінің президенті Энрике Зилери Перуда баспасөз бостандығымен байланысты ешқандай мәселе жоқ екенін мәлімдеді.