Кіріспе

Куба әдебиеті - Кубада немесе аралдан тыс жерлерде испан тілінде жазылған әдебиет. Ол өзінің дауысын 19 ғасырдың басында таба бастады. Сол кезде Кубада басылған негізгі еңбектер құлдықты жою сипатына ие болды. Бұл жанрдың көрнекті жазушылары Гертрудис Гомес де Авельянеда мен Сирило Виллаверде. 1886 жылы құлдықты жоюдан кейін Куба әдебиетінің басты бағыты өзгерді. Латын Америкасының әдебиетіндегі модернистік қозғалысты басқарған Хосе Марти тәуелсіздік пен бостандықтың басым тақырыптарын мысалға келтірді. Ақын Николас Гиллен сияқты жазушылар әдебиетке әлеуметтік наразылық ретінде назар аударды. Басқалары, соның ішінде Дульсе Мария Лойнас, Хосе Лезама Лима және Алехо Карпентье, жеке немесе жалпы мәселелерді қарастырды. Рейналдо Аренас пен Гильермо Кабрера Инфанте сияқты тағы бірнеше адам революциядан кейінгі дәуірде халықаралық танымалдыққа ие болды. Соңғы уақытта Кубаның 1950 және 1960 жылдары туған жазушылары арасында "бум" болды. Жас ұрпақтың көптеген жазушылары Куба билігінің цензурасына ұшырағандықтан, өз еңбектерін елден тыс жерде жалғастыруға мәжбүр болды. Олардың көбі 1990-шы жылдары шетелге қашып кетті. Олардың арасында Даина Чавиано (АҚШ), Зоэ Вальдес (Франция), Елисей Альберто (Мексика), Педро Хуан Гутьеррес (Куба), Антонио Орландо Родригес (Куба) және Абилио Эстевес (Испания) бар. Куба әдебиеті Латын Америкасы мен бүкіл испан тілінде сөйлейтін әлемдегі ең көп таралған, маңызды және ықпалды әдебиеттердің бірі болып табылады, оның ішінде атақты жазушылар бар: Хосе Марти, Гертрудис Гомес де Авельянеда, Хосе Мария Хередия, Николас Гийлен (Кубаның ұлттық ақыны), Хосе Лезама Лима, Алехо Карпентье (әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер және 1977 жылы Сервантес сыйлығының иегері), Гильермо Кабрера Инфанте (Сервантес сыйлығы, 1997), Вирджилио Пиньера және Дульсе Мария Лозина (Сервантес сыйлығы, 1992), тағы басқалары.

Тарих

Испан тіліндегі әдебиет Куба территориясында испандықтардың жаулап алуы мен отарлауымен басталды. Конкистадорлар өздерімен бірге барлық маңызды оқиғаларды жазып, сипаттаған хронисттерді әкелді, бірақ олар испандық тұрғыдан және испандық оқырмандар үшін жасады. Кубаға 16 ғасырда келген ең маңызды хронист Бартоломе де лас Касас болды, ол басқа мәтіндермен қатар, "Индия тарихы" атты кітапты жазған. Аралда жазылған алғашқы әдеби шығарма 17 ғасырға жатады, 1608 жылы Сильвестр де Бальбоа и Троя де Квесада (15631647) жариялады Espejo de paciencia, корольдік октавадағы тарихи эпикалық поэма, ол жау қаратқышы Гилберто Жиронның Хуан де лас Кебезас Алтамираноны тұтқындауын баяндайды. Куба жазуы поэзиядан басталды, ал 17 ғасырда басқа маңызды шығармалар аз болды.

18 ғасыр

1739 жылы ғана Кубалық ойыншы Севильяда Сантьяго Питаның "El príncipe jardinero y fingido Cloridano" ("Бақша принсі және екіжүзді Клоридано") деген атпен пайда болды. Бұл сол кездегі жасанды көріністерді бейнелейтін комедия, кейде Лоп де Вега, Кальдерон де ла Барка және Августин Морето туралы еске түсіреді. Кубаның шынайы поэзиялық дәстүрі 18-ші ғасырдың аяғында Мануэль де Зекейра и Аранго мен Мануэль Юсто де Рубалькавадан басталды, бұл Espejo de paciencia бір жарым ғасыр бұрын жарық көргеніне қарамастан. Бұл олардың әрқайсысының шығармаларының сапасымен ғана емес, сонымен қатар Испаниядан бөлек болған кубалық стильмен де расталады. Табиғаттың өзіндік ерекшеліктері Куба поэзиясының негізгі тақырыбына айналды. Ең жақсы тұсаукесер өлеңдерінің арасында Зекейраның "А ла пина" және Рубалькаваның "Сильва кубана" одасы бар.

19 ғасыр

Кубалық неоклассицизм (шамамен б.з.б. 1790-1820) классикалық формаларды қолданумен ерекшеленді, ежелгі Грекияның дәстүріне ұқсас, грек-латын құдайларын шақырумен тең, бірақ табиғаттың ерекше маңыздылығы Еуропадан алыстату ниетімен. Франсиско Победа и Арментерос "жоғары мәдениет" пен "популярлы мәдениет" арасында орта жолда орналасатын және стилі поэзияда "кубаландыру" процесін бастаушылардың бірі болған ақын. Көп ұзамай Доминго дель Монте романтиканы "кубанизациялауды" ұсынған. Дель Монте әдеби ортаны ұйымдастыру мен хат алмасудағы негізгі жұмысымен де ерекшеленді. Кубада романтизм жетілді, өйткені оның поэтикалық шығармалары испан тіліндегі дәстүрмен (соның ішінде классикалық Грекияның дәстүрімен) бұзылған континенттік мәртебеге ие, ол кезде неоклассицизмнің әртүрлі деңгейлері басым болды. Хосе Мария Хередия 1803 жылы Сантьяго-де-Кубада дүниеге келді және 1839 жылы Мексиканың Толука қаласында қайтыс болды. Ол алғашқы үлкен романтикалық ақын және Кубаның жер аударылуынан басқа, ол эссеші және драматург болды. Ол 1826 жылы итальяндық Клаудио Линати мен Флоренсио Галлимен бірге "El Iris" сын және әдеби газетін құрды. Сондай-ақ, ол екі журналға: Miscelánea (1829-1832) және La Minerva (1834) негізін қалады. Оның ең танымал өлеңдерінің арасында екі сипаттамалық баяндамалық сильва бар: "Эль-теокали де Чолула" (1820 және 1832 жылдар аралығында жазылған), ол Мезоамерикадағы Чолуланың ұлы ацтек қираған жерлеріне таңғалып, испандық дінді айыптайды және "Ал-Ниагара" (1824), ол Ниагараның салтанатты және жабайы шарлауықтарын қамтиды және жаңа дауысты дамытады: табиғаттың романтикалық "мен" деп аталады. Басқа да танымал романтикалық авторлар Габриэль де ла Консепсьон Вальдес ("Пласидо") және Хуан Франсиско Манзано болды. Америкалық регионализмнің жақтаушылары арасында Хосе Хасинто Миланес болды, ал испандық-американдық романтизмнің көрнекті тұлғасы Гертрудис Гомес де Авельянеда шетел жерінде жеңіске жетті және ХХ ғасырда Синтио Витье ортодоксалдығы сынға ұшырады. Куба поэзиясының келесі маңызды кезеңі екі ақынның көтерілуімен келді: Хуан Клементе Зенеа (18321871) және Луиза Перес де Замбрана (18371922), олар Мереседес Матаморос сияқты өздерінің шығармаларында жоғары әдеби қасиеттерге қол жеткізді. Сондықтан, модернист ұрпақ сахнаға шыққан кезде, Кубаның поэзиялық дәстүрі бар еді, бірақ Хосе Мартидің (1853-1895) ғажайып қол жеткізген әмбебаптығының дәрежесі жоқ деп айтуға болады. Шетелдік, әсіресе француз әсерлері тағы бір маңызды ақынға: Джулиан дель Касальға жиналды. Оның шығармашылығында ең бастысы - сөздің көркемдік ретінде танымдық, көркемдік өндірісі, эмоциялардан, трагедиядан немесе өлімді көруден босатылмайды. 19 ғасырда Кубаның Феликс Варела, Хосе Антонио Сако және Хосе де ла Луз и Кабальеро сияқты философтары мен тарихшылары тәуелсіздік кезеңіне жол ашты. Сирило Виллаверде, Рамон де Палма және Хосе Рамон Бетанкурт аболиционисттік әдебиет жазды. Бұл арада ұлттық әдебиет Хосе Викториано Бетанкур және Хосе Карденас Родригеспен және кеш романтизм Рафаэль Мария де Мендиве, Хоакин Лоренцо Луасес және Хосе Форнаристің "реакция дель буэн густо" ("жақсы дәмнің реакциясы") деп аталатын шығармаларымен өркендеді. Әдеби сыншы ретінде Энрике Хосе Варонаны атап өту керек.

20 ғасыр

ХХ ғасыр АҚШ-тың басқыншылығының көмегімен тәуелсіз республикамен ашылды, ол 1933 жылы Плат түзетуінің күшін жойғаннан кейін өз институттарын құруға кірісті. Куба Испаниядан тәуелсіздік алу үшін қанды соғысты АҚШ-тың көмегімен аяқтады, бұл ғасырдың бірінші жартысындағы Куба әдебиеті тек Джулиан дель Касал мен Хосе Марти сияқты ұлы жазушылардың ағынымен ғана емес, сонымен қатар испан мәдениетінің ұлттық өзіндік ерекшелікпен қарама-қайшылықты бірігуімен де белгіленді. Америка үкіметі Кубада оң ықпал етті, өйткені ол кубиндерге жаңа ұлт құруға көмектесті.

Поэзия

Ең бастысы, Касал Куба поэзиясының 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы үлкен канондық тұлғасы болды. "Оның энергиясы, XIX ғасырдың соңындағы модернизмнен бөлек, Реджина Боти деңгейіне жетті және ең бастысы, Хосе Мануэль Поведа - соңғысы оған "Canto élego" арнады" және тіпті Рубен Мартинес Вильена мен Хосе Закариас Талле деңгейіне дейін. "Регино Педросоның лирикалық экзотикалық, Дульче Мария Лойназдың символистік жақындығы, Эухенио Флориттің поэтикалық сентименталдылығы, Мариано Брулдың тазартылған және жалғыздық пуризмі [ ] немесе Эмилио Баллагастың нео-романтизм және Николас Гилленнің кейбір поэзиясындағы романтикалық, модернисттік тамырлар Касал сияқты алдыңғы қатарлы адамсыз қалай түсініледі?" Авангардтардың нақты келуінен бұрын, 1920-шы жылдар келесі онжылдықтың әлеуметтік және адамгершілік тоғысуын алдын ала болжаған поэзияның дамуын әкелді. Бұл санатта Агустин Акоста, Хосе Закариас Талет және Рубен Мартинес Вильена ерекшеленеді. Акоста осы ақындардың ішіндегі ең маңыздысы болды, ең алдымен оның "La zafra" (1926) еңбегі, ол пасторальдық өлеңде егіндікте жұмыс істеудің шынайылығын поэтизациялайды. Акоста осы өлеңмен модернизмнен алға шықты, бірақ ол кейбір авангардтардың радикализміне кірмеді. Модернизм Кубада таза поэзияның басты өкілдерінің бірі Мариано Брулдың Poemas en menguante (1928) шығармасымен аяқталды деп саналады. Авангард барысында екі түрлі бағыт пайда болды: 1) Николас Гилленнің ерекшелігі болып табылатын африкалық, әлеуметтік және саяси тақырыптардың реалистік бағыты және 2) Дюльсе Мария Лойназ мен Эухенио Флоритте ең танымал өкілдерінің интроспективті және абстрактілік бағыты. Екі бағыттың ортасында Луис Альварестің айтуынша, Хосе Лезама Лиманың нео-бароккосын тудырған ақын Эмилио Баллагастың шығармашылығы жатыр. 1940 жылы Куба мен жалпыға ортақ тақырыптарға арналған "Revista Orígenes" журналын Лезама Лима (1910-1976) бастаған топ іске қосты, оған Анхель Гастелу, Гастон Бакеро, Октавио Смит, Синтио Витьер, Фина Гарсия Марруз және Елисей Диего кірді. Бұл ұрпақтың басқа да көрнекті ақындары Лоренцо Гарсия Вега, Самуэль Фейжо және Феликс Пита Родригес болды, бірақ Лезама Лима ғасырдың ортасына қарай Куба поэзиясының орталық тұлғасы болды. Тығыз метафоралар, күрделі синтаксис және тұжырымдамалық тұйық барокколық поэтикалық ортаны анықтайды, ол өмір "көкеріп тұрған кезек, үнсіз жас" сияқты көрінбей қалатын көрініске жету үшін күреспен байланысты. Лезама Лиманың шығармашылығы поэзияның әртүрлі томдарын қамтиды, соның ішінде Muerte de Narciso (1937), Enemigo rumor (1947), Fijeza (1949) және Dador (1960). "Жетілік ұрпағы" деп аталатын (1925 және 1945 жылдар аралығында туған авторлар) Лезама Лима мен Флорит сияқты "del patio" шебер ақындарына қарады, бірақ олар әртүрлі ағымдарға, соның ішінде неоромантизмге, 1960 жылдары 20-ғасырдың соңғы ағымдары болып табылатынды өсіру үшін, көптеген ақындар анық қабылдаған: әңгімелесу. Алайда, ең алдымен, Вирджилио Пиньераның абсурдты және экзистенциалдық реңгін, Элисео Диего мен Фина Гарсия Мурруз жеткізген креолдық сезімді, Хосе Закариас Талеттің "La semilla estéril" кітабының кеш, бірақ тиімді нәтижесін (1951), Самуэль Фейжоның "Фаз" шығармасының екінші бөлігіндегі қарапайым адаммен диалогты, Николас Гвиленнің "Елегия Иса мен Менендес" шығармасындағы интертекстуалдылықты, Флориттің "Асонанте финал" және басқа да өлеңдеріндегі жоғарыда аталған әңгімелесуді атап өту маңызды (1955), және ақырында Дульсе Мария Лоиназдың "Últimos días de una casa" (1958) ерекше еңбегімен сол кездегі жабық жақындық. Поэзия "жалпы диалогты" зерттей отырып, "демократиялық" бола бастады немесе эпикалық ноталармен лирикалық сілтемелерді табуға тырысты. "Революцияның алғашқы жылдарында өткен онжылдықтарда басым болған интимдік тон жеткіліксіз болып көрінді, ал алдыңғы әлеуметтік поэзия (нааразылық, шағым және күрес) жаңа әлеуметтік жағдайларға сәйкес келмеді". Әңгімелесудің тонды қолдануы символикалық мүдделері бар эпикалық стильмен үйлеседі. Бұл өлеңдер күнделікті өмірдің мән-жайын баяндайды, сонымен қатар әлеуметтік революциямен айналысатын қоғамды мадақтайды. Тропология мен метрдің дәстүрлі қолданылуын болдырмайтын саясатталған поэзия қалыптаса бастады. Бұл әдіс кем дегенде екі онжылдыққа созылды, бірақ оны 20 ғасырда да өздерінің дискурсивті көзқарастарын өзгертпеген ақындар қолдады. 1930-1940 жылдардағы барлық ірі жазушылар мен ақындар (Файад Жамис, Пабло Армандо Фернандес, Роландо Эскардо, Хеберто Падилья, Сезар Лопес, Рафаэль Алькидес, Ман...

Аңыз әдебиеті

ХХ ғасырдағы Кубаның аңыз әдебиетінің ең жоғары тұлғасы Алехо Карпентье (1904-1980). Романшы, очеркші және музыковед, ол латын америка әдебиетінің дамуына үлкен әсер етті, әсіресе, оның жазу стилі, оның шындық туралы түсінігінде қиялдың бірнеше өлшемдерін - армандар, мифтер, сиқыр және дінді қамтиды. Ол испан тіліндегі әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының бір түрі ретінде қаралатын Мигель де Сервантес сыйлығын жеңіп алды және Нобель сыйлығына ұсынылды. Хосе Лезама Лима мен Гильермо Кабрера Инфанте - тағы екі маңызды Куба романы, олар бүкіл әлемге танымал болды.

Романдар

19 ғасырдың аяғында Сирило Виллавердедің "Сесилия Вальдес" (1882) және Рамон Мезаның "Митьо эль-эмплеадо" (1887) романдары жарық көргенде, Куба романы өзінің көрінісін жоғалта бастады. Алайда, ХХ ғасырдың алғашқы 30 жылы роман шығару өте аз болды. Бұл кезеңде ең танымал баяндаушы Мигель де Каррион болды, ол өзінің Las honradas (1917) және Las impuras (1919) романдарында феминизм тақырыбында оқырмандар қауымын құрды. Бұл кезеңнің басқа да көрнекті романдары - Карлос Лавейраның Хуан Криолло (1927) және Хосе Анотонио Рамостың "Las impurezas de la realidad" (1929) романдары. Куба романы ХХ ғасырдың ортасында революция болды деп айтуға болады, оның шыңы - Алехо Карпентьедің "El reino de este mundo" (1949) және "El siglo de las luces" (1962) кітаптары, сондай-ақ Лино Новас Кальво, Энрике Серпа, Карлос Монтенегро, Энрике Лабрадор Руис, Дульче Мария Лойнас және Вирджилио Пиньера сияқты авторлар. Лисандро Отеро, Хамберто Ареналь, Хайме Саруски, Эдмундо Десноес және Хосе Солер Пуигтың ертедегі еңбектерінде әлеуметтік реализм сиқырлы реализммен, абсурдпен және Карпентьердің "көрікті шындықпен" бірікті. Кубалық роман жазу үшін тағы бір маңызды сәт 1966 жылы Хосе Лезама Лиманың Paradiso басылымымен болды, Езекиел Виетаның Pailock, el prestigitador, Рейналдо Аренастың Celestino antes del alba, Мануэль Гранадостың Adire y el tiempo roto және Мигель Барнеттің жартылай тарихи, жартылай әдеби роман Biografía de un cimarrón сияқты 1960 жылдардың басқа да елеулі романдары туралы айтпағанда. 1967-1968 жылдар аралығында Кубаның ішінде және сыртында әдебиеттің елеулі жарылысы болды. Бұл жерде Гиллермо Кабрера Инфантедің Tres tristes tigres, Рейналдо Аренастың El mundo alucinante және Северо Сардуйдың De donde son los cantantes сияқты еңбектері бар. 1970-ші жылдар Куба романының жалпы дамуындағы ауытқу кезеңі болды. Алехо Карпентьеден басқа, Северо Сардуй және Жозе Солер Пуигтің El pan dormido романымен оралуымен, Куба романы Амбросио Форнеттің ерекшелігімен төмен кезеңге кірді. Алайда, Рейналдо Аренастың "Антес кье аноческа" романы, әсіресе оның киноға бейімделуі халықаралық әсер қалдырды. Мануэль Кофино да, Мигель Коссио да алдыңғы кезеңдегідей деңгейде бола алмады. Жаңадан пайда болған полиция романы әлі де жақсы нәтижелер әкелмеді, ал бастаушы романдар революцияның өткені мен қазіргісі арасындағы беткей бөлінумен тым шектелді. Онжылдықтың аяғында роман түрі Мануэль Перейра, Антонио Бенитес Рохо және Альфредо Антонио Фернандес жазған алғашқы кітаптармен қалпына келе бастады, олар өздерінің назарын Латын Америкасының "бумына" аударды. Бұл кезде Кубаның ішінде және сыртында басқа жанр пайда болды. 1983-1989 жылдар аралығында тағы бір өзгеріс болды, бұл Куба романын ұлттық және халықаралық қызығушылыққа әкелді. Сенель Пастың "Бұт есімді патша", Лисандро Отероның "Аң перілер мезгілі", Хесус Диастың "Ердің бастамасы" және Мигель Барнеттің "Аң перілер қызметі" сияқты шығармалары Куба роман жазуының қайта туылуы кезінде сыншылар мен оқырмандардың ризашылығына ие болды. Қазіргі жағдайға қатысты, 2003 жылдың маусым айында Мишель де Монтень университеті Бордо 3-те өткен "Кариб әлемі: сын-тегеуріндер мен динамика" атты халықаралық коллоквиумның талқыланған зерттеулері, біз қазір "шаярлауды тоқтатпайтын немесе тоқтатпайтын әдебиетке, өте реалистік, кейде зорлық-зомбылық пен табиғи пессимизм әдебиетке тап болып отырмыз, және ол бұрын табу болған, тыйылған және сынға алынған тақырыптарға, мысалы, гомосексуализм, діни кемсітушілік, шетке түсу, Анголадағы соғыс оқиғалары, социализмнің құлдырауы, екіжақты стандарттар, жаңа байлық, ақ жағалы таптың сыбайлас жемқорлығы, есірткі, белгісіз болашақ, азаптың қуғын-сүргіні және т.б". Симпозиумның көрнекті авторлары арасында Леонардо Падура, Фернандо Веласкес Медина, Абилио Эстевес, Мигель Мехидес, Хулио Травьесо, Хорхе Луис Эрнандес, Алексис Диас Пимиента, Роналдо Менендес, Милен Фернандес, Давид Митрани Ареналь, Артуро Аранго, Гильермо Видал, Антонио Родригес Сальвадор, Рейналдо Монтеро, Альберто Гаррандес, Эдуардо дель Ллано, Родольфо Альпизар, Хесус Давид Курбело, Рауль Агуяр, Луис Кабрера Дельгадо, Андрес Касанова, Люсия Эна Портела, Альберто Гарридо және Франсиско Лопес Саша бар. Алайда, көптеген сүргінген авторлар бар, олардың шығармалары үлкен танымалдылыққа ие болды және халықаралық деңгейде тарады, мысалы, Елисей Альберто Диего, Даина Чавиано, Антонио Орландо Родригес, Педро Хуан Гутьеррес, Зоэ Вальдес, Антонио Хосе Понте, Амир Валле, Джоси Медина, Армандо де Армас, Норберто Фуэнтес және Хосе Мануэль Прието. Сонымен қатар, Уругвайда ...

Қысқа әңгімелері

Кубалық автордың тұтас қысқа әңгімелер кітабы 1899 жылы жарық көрген Эстебан Боррероның Lecturas de Pascuas болды. Келесі қырық жыл ішінде жанр аралда баяу көтеріле бастады, оған жататын авторлар аз: Jesús Castellanos with De tierra adentro (1906), Alfonso Hernández Catá with Los frutos ácidos (1915) және Piedras preciosas (1924), Луис Фелипе Родригес with La pascua de la tierra natal (1928) және Маркос Антилья (1932) және Энрике Серпамен Фелиса и йо (1937). 1930 жылдары жетілу кезеңі басталды, оның ішінде Вирджилио Пиньера және оның "Сүйікті әңгімелер" (1956), Алехо Карпентье "Уақыт соғысы" (1958) және Онелио Хорхе Кардосо "Ел куентеро" (1958) жазушылары болды. Ол ауылдың қарапайым өмірін суреттеп, "Ең жақсы әңгіме айтушы" ("The Best Storyteller") деген атақ алды. 1960 жылға дейін жарық көрген басқа да еңбектер арасында Лино Новас Кальвоның Cayo Canas (1942), Энрике Лабрадор Руистің El gallo en el espejo (1953) және Гильермо Кабрера Инфантедің Así en la paz como en la guerra (1960) еңбектері бар. "Қиын жылдар" - Jesús Díaz. 1966 жылдан 1970 жылға дейін көптеген әңгімелер жинақтары жазылды, соның ішінде Норберто Фуэнтестің Condenados de Condado (1968), Мануэль Кофиноның Tiempo de cambio (1969), Эдуардо Херас Леонның Los pasos en la hierba (1970), Хулио Травиесоның Días de guerra (1967), Артуро Чинеаның Escambray en sombras (1969) және Ud. Серхио Чаплдың "Си пуде tener un Buick" (1969) және Энрике Сирулестің "Лос perseguidos" (1970) фильмдері. 1971 жылдан 1975 жылға дейінгі жылдар "Квинквеньо Грис" (шамамен "Бес жылдық сұр кезең") деп аталады. 1971 жылы 23-30 сәуір аралығында өткен Білім және мәдениет ұлттық конгресі әдебиеттің қызығушылық пен сұрақ қою рөлін жою саясатын орнатуға бел буды, бұл сол кездегі қысқа әңгіме жазу үшін жағымсыз салдарларға әкелді. Соған қарамастан, бес жыл ішінде жарық көрген шығармалар: Анхель Арангоның El fin del caos llega quietamente (1971), Мигель Коллазоның Onoloria (1973), Джоэл Джеймстің Los testigos (1973) және Онелио Хорхе Кардосоның Caballito blanco (1974). 1970 жылдардағы онжылдық өз жұмысын аяқтады, оның ішінде Омар Гонсалестің "Аль-инкуентро" (1975), Рафаэль Солердің "Ноч де фосфорос" (1976), Мирта Яньестің "Тоддос лос негрос томамос кафе" (1976), Густаво Евгюреннің "Лос лагартос но коммен кэсо" (1975), Гиллермо Приетоның "Аквария" (1975), Мигель Коллазоның "Эль арко де Белен" (1976), Эдуардо Херас Леонның "Асеро" (1977) және Плацидо Эрнандес Фуэнтестің "Эль хермен ко коно ла дождь" (1979) шығармалары бар. Кубалық қысқа әңгімелер жазу 1980-ші жылдары да өсті. Осы онжылдықтағы маңызды кітаптар: El niño aquel (1980) және El lobo, el bosque y el hombre nuevo by Senel Paz, Tierrasanta (1982) by Plácido Hernández Fuentes, El jardín de las flores silvestres (1982) by Miguel Mejides, Las llamas en el cielo (1983) by Félix Luis Viera, Donjuanes and Fabriles (1986) by Reinaldo Montero, Descubrimiento del azul (1987) by Francisco López Sacha, Sin perder la ternura (1987) by Luis García Manuel Méndez, Se permuta esta casa (1988) by Guillermo Vidal, El diablo son las cosas (1988) by Mirta Yáñez, Noche de sábado (1989) by Abel Prieto Jiménez, La vida es una semana (1990) by Arturo Arango және Ofelias by Aida Bahr. 1990 жылдан бастап "Новисимос" деп аталатын ұрпақ баспа шығаруда шынымен де шыңына жетті. Бұл ұрпақтың кейбір мүшелері 1980-ші жылдардың соңында жарияланды. Олардың қатарында Альберто Гарридо, Хосе Мариано Торралбас, Амир Валле, Ана Луз Гарсия Кальзада, Рита Мартин, Альберто Абреу Арсия, Гильермо Видал, Хесус Давид Курбело, Хорхе Луис Арзола, Гумерсиндо Пачеко, Атилио Кабальеро, Роберто Уриас, Роландо Санчес Мехиас, Серхио Севедо, Альберто Родригес Тоска және Анхель Сантистебан бар. Алайда, бұл жазушылар тек 1990 жылдары ғана қалыптасты, бұл онжылдық көптеген авторларды тудырды: Альберто Гера Наранхо, Алексис Диас Пимиента, Давид Митрани Ареналь, Альберто Гаррандес, Хосе Мигель Санчес (Йосс), Вероника Перес Конина, Рауль Агуяр, Рикардо Арриэта, Роналдо Менендес, Эдуардо дель Ллано, Мишель Пердомо, Алехандро Альварес, Даниэль Диас Мантилла, Эна Люсия Портела, Рита Мартин, Вальдо Перес Чино, Антонио Хосе Понте, Карла Суарес, Хорхе Анхель Перес, Милен Фернандес Пинтадо, Аделаида Фернандес де Хуан, Анна Лидия Вега Серова, Джина Пикарт, Карлос Эскиве Геррал, Феликс Санчес Родригес, Марсиал, Рохелио Ривер, Хорхель Кальдер, Анджело Эрнандес, Лоренцо Луннар, Марко Антонио Эхемон Эхемон, Антонио Эхель Антонио Эчендес Родригес, Педро Педро Педро Лопец, Сальвадор Санчес, Сальвер Лопецес, Рафаэль Луис, Мишель Луис де Портелас, Хуан де Портела де Ла-Энтела, Мишель Рамон де-Пор де-Порендес де-Эн де-Эн де-Эн де-Эн.

Эсселер

Кубада 19-ғасырдың бірінші жартысынан басталған және көптеген әлемге әйгілі авторларды қамтитын эссе жазудың маңызды дәстүрі бар. Ең танымал эссе авторларының бірі Алехо Карпентье, Хосе Лезама Лима, Гильермо Кабрера Инфанте, Рамиро Гера, Эмилио Роиг де Лейхсенринг, Синтио Витье, Хорхе Манах, Гразиелла Поголотти және Роберто Фернандес Ретамар болды. 1959 жылға дейін ерекшеленетін эссешілер - этнограф Фернандо Ортис, оның ішінде "Азуар және Антильские халықтары" (1927) және "Контрапунтео кубинский табак және азуар" (1940); Альберто Арредондо, оның ішінде "Күбідегі қара адам" (1939) және "Куба, қорғалмаған жер" (1945); Эмилио Ройг де Льюхсенринг "Куба АҚШ-тың тәуелсіздігіне лайық емес" (1950) сияқты еңбектерімен; Хосе Лезама Лима "Аналекта дель часов" (1953) және "Тратадос эн Ла Гавана" (1958) сияқты еңбектермен. Көптеген басқа жазушылардың қатарында Хорхе Манах, Рамиро Гера, Хуан Маринелло, Медардо Витье, Хосе Антонио Портуондо, Карлос Рафаэль Родригес, Рауль Роа және Фейсел Иглесиас бар. 20-ғасырдың екінші жартысы мен 21-ші ғасырдың басында эссе жазудың дамуы жеделдеді, ондаған жазушылар жанрды өсірді: Синтио Витье, Фина Гарсия Марруз, Роберто Фернандес Ретамар, Роберто Фриол, Роландо Перес (кубалық ақын), Амбросио Форнет, Гразиелла Поголотти, Аделаида де Хуан, Рине Леал, Леонардо Акоста, Юсто С. Улоа, Энрико Марио Санти, Рафаэль Рохас, Хорхе Луис Аркос, Энрике Саинц, Луис Альварес, Рауль Эрнандес Новас, Виргилио Лопес Лемус, Энрике Убиета Гомес, Альберто Гаррандес, Альберто Абреусия, Роберт Зурбано, Беатрис Магги, Эмилио Ичикава, Мадлен Камера, Рита Мартин, Сальвадор Кук, Виталина Альфонсо, Амира Валле.

Революциядан кейінгі кезең

1959 жылғы Куба революциясынан кейін барлық ортадан шыққан жазушылар бірден орын алған материалдық шектеулермен сыналды. Қағаз бен сияны табу қиын болды, ал материалдардың жетіспеушілігі баспаханалар мен буып-түйгіштердің жетіспеушілігімен ауырлады. Мұндай компаниялар жеке секторда болса да, Революция кезінде бұл бизнестерді жаңа Куба үкіметі мемлекет меншігіне алу процесінде болды. Нәтижесінде революциядан кейін бірден Куба жазушыларының баспа және байлау қажеттіліктерін тұрақты түрде орындай алатын Куба баспаханалары болмады, бірақ кейбіреулері бірнеше жүз дана "қысқа сериялар" жасауға қол жетімді болды. Бұл Кубада әйел жазушылардың неге баспаға шыға алмайтынын түсіндіруге көмектеседі, бірақ 1959 жылы Каса-де-Лас-Америкас және Импрента-Националдың құрылуы арқылы шығармашылық және мәдени жағынан көтермеленді. Осы қиындықтарға қарамастан, тегін білім берудің құрылуы сауаттылықтың айтарлықтай жоғары деңгейіне мүмкіндік берді, сондықтан жазушылардың аудиториясы бұрынғыдан да кең және әртүрлі болды. Мұндай оқиғалар 1970 жылдары, әсіресе жас әйел жазушылар арасында болған әйелдердің жазуындағы "бумға" ықпал етеді деп есептеледі. Кубалық әйел жазушылар Кубаның ұлттық дискурсын өзгертуге мүмкіндік алды, көптеген адамдар 1959 жылғы Куба революциясы тоқтатты деп ойлаған тақырыптарды қайта қарастырды. Олардың шығармалары әр түрлі, Кубадағы әйелдер әдебиетінің бір ғана көзқарасы, техникасы немесе құралы жоқ деп айтуға болады. Поэзия - бұл Куба әйел жазушыларының ең көп қолданылатын жанры, одан кейін қысқа әңгіме, бірақ олар куәлік әдебиеті, автобиография, очерк және роман сияқты жанрларда жұмыс істейді. Олардың тақырыптары мен оларды қарастыру ерекше әртүрлі. Алайда олардың шығармаларында жиі кездесетін бірнеше тақырыптар ортақ. Осындай тақырыптардың бірі - аналық, жыныстық қатынас және әйел денесі туралы әлеуметтік құрылым. Куба революциясынан кейінгі онжылдықтарда әйелдерді аналық тұлға ретінде өзін-өзі қамтамасыз ету және моральдық артықшылық сияқты идеалдарды жүзеге асыруға шақырды. Аналық сипаттың өсу тенденциясы - бір-бірінен алыстаған ана мен қыз жұп, онда жазушы ананың кемелді екендігі немесе ол үйдің немесе сүйіспеншіліктің нышаны деген болжамдарды жоққа шығарады. Лина де Ферия "Жылдардан қорғалған" өлеңінде нәзік ана фигурасының идеясын бұзады, онда ана - алаңдаушылықтың көзі, және ол аман қалу үшін айыптауларынан жасырынуға тиіс адам. Георгина Эррера "Мами" романында өзі мен анасының арасындағы бос орын туралы айтады, бұл ғалым Кэтрин Дэвис ана фигурасын қоршаған "кемшілік" сезімін сипаттайды. Суреттер тек алыстан, кейде кемсітушілікке дейін, бірақ осылайша, бұл жазушылар ана фигурасының адам, кемелсіз және өзінің еркін еркі немесе қалауы бойынша еркіндігін растайды. Бұл Кубаның барлық әйел жазушылары аналарды жағымсыз сипатқа ие деп айтуға болмайды. Мысалы, Нэнси Морежон өзінің "аналық санасы" үшін танымал, ол патриархалды еркек идеясын өздігінен бұзады. Ол мұны анасы арқылы ата-бабаларының тегі мен жеке басын қалыптастыруды артық көретіндіктен жасайды, бұл әйелдік бірлікті нығайтады. Әдебиеттегі әйелдік эротизм - бұл әйелдік субъективтілікті нығайту үшін қолданылатын тағы бір тактика, тіпті 20 ғасырдың басында, осындай әдебиеттің көзқарастары, сондай-ақ онда айтылған көзқарастар өзгергеніне қарамастан. 1980 жылдарға дейін әйелдердің жыныстық қатынасы (әсіресе, егер ол гомосексуалистік болса немесе некеден тыс болса) және әйелдердің жыныстық қалауы сияқты тақырыптар табу болып саналды. Әйел жазушылар әйелдің жыныстық құмарлығын білдіру арқылы және оны өздерін сенімді және кейде агрессивті жыныстық серіктес ретінде көрсету арқылы өздерін күшейтуге тырысты. Мэрилин Бобстың 1995 жылы "Casa de las Américas" сыйлығын жеңіп алған "Біреу жылап тұр" атты әңгімесінде бірнеше кейіпкерлердің оқиғаларын талқылау үшін әртүрлі көзқарастар пайдаланылады. Бұл кейіпкерлер шынайы проблемаларды, мысалы зорлаудан немесе неке адалдығын бұзудан пайда болған қаламаған жүктіліктің қайғылы оқиғасын шешеді. Бұл әңгіме жыныстық санамен, әйелдердің өз денелеріне деген көзқарасына, сондай-ақ сұлулыққа байланысты объектілендіруге назар аударады. Танымал ақын Нэнси Морежон көптеген басқа нәрселермен қатар лесбияндық махаббатты суреттеуімен танымал, ол перспективаны одан әрі қайта бағыттап, агенттікке құқығын нығайтады. Афрокубалық әйел жазушылар революциядан кейін өз дауыстарын тапты, бұл К...

Балалар әдебиеті

Кубада балалар мен жас оқырмандарға арналған әдебиет 19 ғасырдың басында пайда болды. Екі ақынның шығармаларында, Хосе Мануэль Зекейра мен Хосе Мария Хередияның шығармаларында осы жанрмен сәйкестендірілген лирикалық элементтерді табуға болады, ал Хередияның El ruiseñor, el príncipe y el ayo толықтай балаларға арналған. Ғасырдың басқа балалар жазушылары арасында Сирило Виллаверде El librito de los cuentos y las conversaviones (1847), Еусебио Гитерас Фонтс өзінің бастапқы білім беруде ресми мәтін ретінде пайдаланылатын оқу кітаптарымен және Франсиско Хавьер Балмаседа Фабула моральдарымен (1861). Алайда, XIX ғасырда жанр тек Хосе Мартидің шығармаларымен және негізінен оның Исмаиллио (1882) атты өлеңдер жинағымен, сондай-ақ La edad de oro (1889) журналында жарияланған басқа да өлеңдер мен әңгімелермен маңызды құндылыққа ие болды. Балалар мен жастарға арналған әдебиеттер 20 ғасырдың бірінші жартысында да жазыла берді. Бұл кезеңге Дульсе Мария Борреро және оның Cantos escolares, Эмилио Бакарди Мореу Cuentos de todas las noches (1950 жылы өлімнен кейін жарық көрді), Рене Поттс Romancero de la maestrilla (1936) және Эмма Перес Теллес Niña y el viento de mañana (1938) және Isla con sol (1945) кітабымен жатады. Алайда, ең танымал Хилда Перера Сотоның Cuentos de Apolo (1947) шығармасы болды, бұл Кубада балалар әдебиетінің орталық жұмысы. 1940 жылдары Рауль Феррер мен оның Romancillo de las cosas negras y otras өлеңдері де болды. Дора Алонсо 1950-ші жылдары танымал болды, әсіресе, басты кейіпкердің есімімен аталған Pelusín del Monte пьесасымен, ол ұлттық таңбаға айналды. 1970 жылдары екі маңызды автор пайда болды: Рене Мендес Капоте, ол жазды Memorias de una cubanita que nació con el siglo (1963), және Герминьо Альмендрос Otros viejos (1965) және Había una vez (1968). 1974 жылы жарық көрген екі парадигмалық кітап - Мирта Агирренің Juegos y otros poemas және Onelio Jorge Cardoso-ның Caballito Blanco (қысқа әңгімелері). Кейін басқа да маңызды еңбектер жарық көрді, мысалы Николас Гилленнің Por el mar de las Antillas and un barco de papel (1978); Дора Алонсоның Palomar (1979); Адольфо Марти Фуэнтестің El libro de Gabriela (1985), Дэвид Черисианның Rueda la ronda (1985), Элисео Диегоның Soñar despierto (1988) және Эксилия Сальданяның La noche (1989). Қазіргі уақытта Кубаның балалар әдебиеті кеңейіп, көптеген басқаларды қамтиды, мысалы, Антонио Орландо Родригес, Хосе Мануэль Эспино, Арамис Квинтеро, Иветт Виан, Энид Виан, Эмилио де Армас, Деиси Валлс, Джоэл Франц Розель, Джулия Кальзадилла, Хулио М. Лянес, Фредди Артилес, Энрике Перес Диас, Альфонсо Сильва Ли, Луис Кабрера Дельгадо, Рене Фернандес Сантана, Эмма Ромеу, Нельсон Симон, Рамон Луис Эррера, Фролан Эскобар, Эстер Суарес, Хосе Антонио Гутиеррес Кабаллеро, Омар Фелипе Маури, Ниурки Перес Гарсия, Милдре Эрнандес Барриос, Нерс, Фелипе Луис Рафаэль Эрнандес, Тереза Карденас Ангуло, Луис Каса Магалиассан.

Афрокубанизм

1920-1930 жылдары Кубада афрокубанизм деп аталатын афрокубанизм мәдениетіне бағытталған қозғалыс болды. Афрокубанизм әдебиетінің көркі - бұл кубалық ерекшеліктерді бейнелеу. Бұл фильм арал тұрғындарының африкалық тамырын біріктіріп, олардың шығармашылығымен араластырып, шынымен де сиқырлы нәрсеге айналды. Олардың барлығы да күнделікті өмірінің бір бөлігі ретінде ырғақпен өсті, сондықтан әдебиетке ырғақты енгізу өте оңай болды. Әдебиетке ырғақты енгізу идеясын бірнеше жазушы болған Куба композиторлары ұсынды. Алехандро Гарсия Катурла, Амадео Рольдан және Гилберто Вальдес бәрі де қара мәдениетті қолдауды және жазба сөзге музыкалық элементтерді қосуды қызықтыратын. Ономатопеяны қолдану арқылы ритмикалық әдебиеттің мақсаты - оқырманға нақты аспаптарды қолданбай-ақ, оқуды би сияқты сезіндіру. Афрокубанизм қозғалысы кезінде румба, афро және сон сияқты афрокубанизм музыка жанрлары ерекше маңызды болды. Клавес - соққы аспаптары, Куба әдебиетінде ырғақты енгізудің басты көзі болды. Бұл батыс перкуссиялық ырғағынан мүлдем өзгеше естіледі және африкалық ырғақты өнерге енгізудің жолы болды. Клавтың осы ерекшеліктері мен бидің Куба халқы үшін маңызы олардың әдебиеттеріне, әсіресе поэзияға музыкалық үлгілерді қосу үшін катализаторға айналды.

Жалпы сілтемелер

Аңға, Мирар. Ішкі көзқарас. Детройт: Уэйн штатының университет баспасы. 2003 жыл. Арнедо Гомес, Мигель. "Кіріспе", Румба жазу: поэзиядағы афрокубанисттік қозғалыс. Шарлоттсвилл: Вирджиния университетінің баспасы. 2006: 1 170 теңге. "Афрокубанизм", ХХ ғасырдағы әлемдік әдебиет энциклопедиясы. Эд. - Не? Ленард С. Клейн. 2-ші күн. 4-ші том Continuum: Continuum Publishing Company, 1989: 2021. Дэвис, Кэтрин. Күн астында тұратын орын? : ХХ ғасырдағы Кубаның әйел жазушылары. Нью-Йорк: Сент-Мартин баспасы. 1997 жыл. Францбах, Мартин. Куба әдебиетінің әлеуметтік тарихы (1608-1958). Франкфурт-на-Майне: Валентия, 2012. Францбах, Мартин. Куба әдебиетінің әлеуметтік тарихы (19592005). Толығырақ: I. Франкфурт-на-Майне: Валентия, 2014. Гарсия, Кристина. "Кіріспе" Кубанизм! Нью-Йорк: Vintage Books, 2002: 1364. Гонзалес, Рейнальдо. "Ақ проблема: Сесилия Вальдесті қайта түсіндіру", Педро Перес Сардуи мен Жан Стаббс (eds), Afrocuba: Раса, саясат және мәдениет туралы Куба жазуының антологиясы. Нью-Йорк: Ocean Press, 2005 жыл. Революциялық дәуір әдебиеті, Куба энциклопедиясы: халық, тарих, мәдениет. Эд. - Не? Луис Мартинес Тернандес. 1-ші том Веспорт: Гринвуд Пресс, 2003: 345346. Хенкен, Тед. "Куба әдебиеті Авангард пен авангард: отарлау әдебиеті", Куба: жаһандық зерттеулер туралы нұсқаулық. Санта-Барбара: ABC CLIO, 2008: 363385. Мур, Робин Д. "Минориста авангарды: модернизм және афрокубанизм", "Қараларды ұлттандыру: афрокубанимо және Гаванадағы көркемдік революция", 1920 1940 ж. Питтсбург: Питтсбург университетінің баспасы, 1997: 195200. Ортис, Фернандо. "Ақ және қара түстердің Кубалық интеграциясы үшін" Педро Перес Сардуи мен Жан Стаббс (eds), Afrocuba: Раса, саясат және мәдениет туралы Куба жазуының антологиясы. Нью-Йорк: Ocean Press, 2005 жыл. Родригес Мангуал, Эдна М. "Кіріспе", Лидия Кабрера және афрокубалық мәдени сәйкестіктің құрылысы. Чапел-Хилл: Солтүстік Каролина университетінің баспасы, 2004: 1167. Янез, Мирта, Эд. Cubana: Кубалық әйелдердің қазіргі заманғы көркем әдебиеті. Бостон: Beacon Press, 1998 жыл.