Кіріспе

Орыс халықтық баспасы Лубок (бұқаралық лубки; лубо́к, лубо́чная картинка) - әдебиеттен, діни әңгімелерден және халықтық ертегілерден алынған қарапайым графика мен әңгімелермен сипатталатын орыс халықтық баспасы. Лубкидің суреттері үйлер мен қонақүйлерді безендіру үшін қолданылған. Алғашқы үлгілері 17 ғасырдың соңы мен 18 ғасырдың басында ағаштан жасалған оюлар, содан кейін оюлар немесе оформалар, ал 19 ғасырдың ортасынан бастап литография. Кейде олар серияда пайда болды, оларды қазіргі заманғы комикстердің алдыңғылары деп қарастыруға болады. Кітаптар, әдетте суреттерден тұратын, кітаптарға ұқсас, арзан және қарапайым кітаптар лубок әдебиеті (лубочная литература) деп аталады. Суреттер мен әдебиеттер де жай ғана лубки деп аталады. Орыс тіліндегі "лубок" сөзі "луб" деген сөзден алынған.

Өмірбаян

Орыс лубкиі 17 ғасырдың соңғы жартысында танымал жанрға айналды. Орыс лубогына негізінен "XV ғасырдың басында Германия, Италия және Францияда жасалған ағаш кескіндемелері мен оюлары" әсер етті. Оның Ресейде танымалдылығы жаңа техниканы қолдану арқылы көшірмені жасаудың арзан және қарапайымдылығының нәтижесі болды. Бұл өнер түрі осы екі әлеуметтік тап арасында өте танымал болды, өйткені олар өз үйлерінде өнер туындыларын көрсету үшін арзан мүмкіндік берді. 1890 жылға дейін діни тақырыптар басым болды, содан кейін дүниежүзілік тақырыптар кең тарады. 1914 жылы "Лубок" 32 000 данаға дейін шығарылды, оның тиражы 130 миллионға жетті. Бастапқыда лубки ағаштан жасалған. Корен суретті Киелі кітап (1692 1696) ең көрнекті стильді, "Ескі орыс" халықаралық иконография мен тақырыптарды, Жоғарғы Волга фрескаларына өте жақын. Алайда 18 ғасырдың ортасына қарай ағаштан жасалған кескіндер көбінесе гравировка немесе эфирлеу әдістерімен ауыстырылды, бұл басып шығаруларды егжей-тегжейлі және күрделі етуге мүмкіндік берді. Қағазға басып шығарғаннан кейін суретті суландырылған темпера бояуларымен қолмен бояу керек. Баспаның өзі әдетте өте қарапайым және әшекейленбеген болса, соңғы өнімге темпера бояуы қосылған кезде, таңқаларлықтай жарқын, жарқын түстер мен сызықтар пайда болды. Алғашқы ағаш кескіндерінің көркем бояуы егжей-тегжейлі оюларға ауысу кезінде біршама жоғалып кетті. Әскери қорғаныстағы таңғажайып айырмашылықтың салдарынан Ресей соғысқа дейін өзін жоғары ұстайды деп есептеді. Ресей армиясының тым сенімділігін бейнелейтін лубоктар сол кездегі цензура заңдары сатирикалық журналдардың өмір сүруіне жол бермегендіктен жасалды. Лубоктарда сатирикалық, көбінесе расистік карикатуралар қолданылып, "козак сарбазы жапондық офицерді ұрып-соғу, орыс теңізшісі жапондық теңізшінің бетін ұрып-соғу" сияқты суреттер көрсетілді. Бұл лубоктар Мәскеу мен Санкт-Петербургте шығарылды, олар жасырын түрде құрылды және орыс-жапон соғысының көп бөлігін жазды. Мүмкін, ресейліктердің тым сенімділігіне байланысты, "Жауынгерлік ұрыс кезінде жапондық генералдар қарсыластарын өлшеуге және оның белгілі бір жағдайларда қалай әрекет ететінін болжауға қабілетті болды. Бұл білім оларға тұзақ құрып, сан жағынан басым жауды жеңуге көмектесті". Сондықтан Ресей үкіметі цензура заңдарымен араласып, сатиралық лубоктардың таралуын тоқтатты. 1904-1905 жылдары барлығы 300-ге жуық лубок құрылды.