Кіріспе
Тазалық тесті – әлемдік мәселелерде (жыныстық қатынас, есірткі, алдау және басқа да кері әдеттер саналатын іс-әрекеттер) қатысушылардың болжамды күнәсіздік дәрежесін бағалайтын өзін-өзі бағалау сауалнамасы. Нәтижесі әдетте проценттік шкаламен көрсетіледі, онда 100% – ең жоғары тазалықты, ал 0% – ең төменгі тазалықты білдіреді. Онлайн тазалық тесттері 1980-ші жылдардың басында Usenet желісінде кең таралған ең алғашқы интернет-мемдердің бірі болды. Дегенмен, мұндай тесттердің ұқсас түрлері Интернет пайда болғанға дейін де әртүрлі атаулармен айналымда болған.
A purity test is a self graded survey that assesses the participants' supposed degree of innocence in worldly matters (sex, drugs, deceit, and other activities assumed to be vices), generally on a percentage scale with 100% being the most and 0% being the least pure. Online purity tests were among the earliest of Internet memes, popular on Usenet beginning in the early 1980s. However, similar types of tests circulated under various names long before the existence of the Internet.
Тарихи мысалдар
Колумбия университетінің "Жестер" атты юмор журналы 1935 жылғы қазан айындағы санында 1935 жылы Барнард колледжінде өткізілген кампус бойынша "тазалық тесті" туралы хабарлады. "Жестер" журналының саны қысқа мерзімге цензураланды, университеттегі іс-шаралар директоры мақаланы қарап шыққанға дейін таралымы шектелді. "Жестер" журналының бас редакторының сөзіне қарағанда, "Біз бұл сауалнаманы Колумбия және басқа әлемде Барнард студенттері туралы қалыптасқан бұрыс түсініктерді жою үшін жарияладық", - деді ол. "Нәтижелер Барнард студенттерінің әдетте дұрыс өмір салғанын көрсетеді. Мен бұл материалда ешқандай артық нәрсе таппадым. Бұл – әлеуметтік зерттеу". 1936 жылы "Индиан экспресс" газеті Торонто университетінің студенттері "өз моральдық деңгейін және "тазалық көрсеткішін" анықтау мақсатында "жиырма өте жеке сұрақтан тұратын" "тазалық тестінен" өтіп жатқанын хабарлады. Мысалы, темекі шегу, ішімдік ішу және әрбір құшақтау үшін белгілі бір ұпайлар жоғалады. Содан кейін барлық сұрақтарға шыншыл жауап бергеннен кейін, жаман ұпайлардың жалпы саны есептеліп, жүзден алынады. Қалған көрсеткіш – "тазалық көрсеткіші". Тест ресми емес және оның аяқталысымен нені дәлелдейтіні әлі белгісіз". Калифорния университетіндегі (Беркли) антропология және фольклор профессоры Алан Дандес және Карл Р. Пэгтер 1975 жылы жарық көрген "Қайырлы жұмыс істе, сыйлық аласың: қағаздық бюрократияның қалалық фольклоры" атты кітабында тазалық тесттерінің мысалдары келтірді. Олар: "Әртүрлі "Адалдық тесті" немесе "Ресми тазалық тесті" сияқты сауалнамалардың пародиалық нұсқалары қандай сексуалдық әрекеттерге баға берілетінін көрсетеді. Тесттегі сұрақтарға ешкім шыншыл жауап бере алмайды. Дегенмен, сұрақтардың өзі американдық еркектің сексуалдық қиялы туралы көп нәрсені ашады". Дандес пен Пэгтердің кітабы 1939 жылы Индиана университетінде таратылған "Адалдық тесті" және Калифорния технология институтында таратылған заманауи "Ресми тазалық тесті" үлгілерін қайта жариялайды. 1976 жылы Техас штатындағы Ла Гранж орта мектебінің мұғалімі 1966 жылғы тазалық тестін, ол "Ask Ann Landers" бағанында жарияланған, оқушыларына таратуы үшін жұмыстан босатылды. Тесттегі сұрақтар "Ең жақсы көремін дедің пе?" және "Бұрын топтық секс жасадың ба?" сияқты мәселелерді қамтыды. Мұғалім мектеп әкімшілігіне шағымданып, 71 000 доллар көлемінде өндірілген жалақы мен моральдық зиянды өтемақы алды.
Сипаттама
Көптеген тазалық сынақтарының бағалары 0%-дан 100%-ға дейін болуы мүмкін. Тазалық сынақтары өз пайдаланушыларына көптеген жеке сұрақтар қояды, көбінесе алкоголь және есірткі заттарды қолдану туралы; әртүрлі немесе бір жынысты адамдармен сексуалдық қатынас туралы; басқа да заңсыз әрекеттер және жоғарыда аталған әрекеттердің ерекше немесе "қияли" сипаттағы жағдайларда жасалуы туралы. Мұндай сынақтарда әдетте 50-ден 2000-ға дейін сұрақтар болады. Көптеген танымал тазалық сынақтары әлеуметтік ортада қатысуға шақырады (біреу тазалық сынағын оқып береді, ал қалғандары кейін санау үшін "иә" деп белгілейді). Көптеген сынақтар кейбір адамдар оларды не істеу керектігінің, неге тырысу керектігінің немесе неге қол жеткізу керектігінің тізімі ретінде пайдаланатынын мойындайды. Бір сынақ – Unisex тазалық сынағы (немесе жай ғана Тазалық сынағы). Алғаш рет 1980 жылға дейін Массачусетс технология институтының Бейкер Хаусында жазылған, алғашқы нұсқасы екі параллель түрде болды, әрқайсысы 100 сұрақтан; біреуі ерлерге, біреуі әйелдерге арналған. Келесі нұсқасы (1983 жылы Карнеги Меллон университетінде жазылған 247 сұрақтан) гендерлік ерекшеліктерді жойып, оны бір жынысты сынаққа айналдырды. Соңғы он жылдың ішінде көптеген қайта жазулар мен кеңейтулер жасалды, 2000 сұрақтан тұратын нұсқасы 1995 жылы жазылды.