Кіріспе
Жануарлардың ұжымдық мінез-құлқының формасы Әлеуметтіклік - жануарлар популяциясындағы жеке тұлғалардың әлеуметтік топтарға (қоралық) қосылып, кооперативтік қоғамдарды құруға бейімделу дәрежесі. Әлеуметтік қарым-қатынас - эволюциялық қысымға қарсы өмір сүру реакциясы. Мысалы, аналық құрттар ұядағы личинкаларының жанында болса, паразиттер олардың жемін жей алмайды. Биологтар паразиттер мен басқа да жыртқыш жануарлардың қысымы Vespidae тұқымдасына жататын құрттардың мінез-құлқын таңдады деп күтеді. Бұл құрттардың мінез-құлқы жануарлардың әлеуметтік қарым-қатынасының ең негізгі сипатын көрсетеді: ата-аналардың инвестициясы. Ата-ананың инвестициясы - бұл балалардың игілігі үшін кез келген ресурстарды (уақыт, энергия, әлеуметтік капитал) жұмсау. Ата-ананың инвестициясы ата-ананың болашақ ұрпақ алуына және туыстарына (оның ішінде басқа ұрпаққа) көмектесуіне инвестиция салу қабілетін төмендетеді. Өзінің төлдеріне қамқорлық жасайтын, бірақ басқа әлеуметтік қасиеттер көрсетпейтін жануар субәлеуметтік деп аталады. Әлеуметтік жануар деп жоғары дәрежеде әлеуметтік жанды білдіретін жануарды атайды. Әлеуметтік-биологтар таныған әлеуметтіклықтың ең жоғары дәрежесі - эусоциалдық. Эусоциалдық таксон - ересектер ұрпақтарының бір-біріне жанасып, еңбектің репродуктивті бөлінуі, жас ұрпақты бірлесіп күту және - ең жетілдірілген жағдайларда - биологиялық касталық жүйе.
Sociality is the degree to which individuals in an animal population tend to associate in social groups (gregariousness) and form cooperative societies. Sociality is a survival response to evolutionary pressures. For example, when a mother wasp stays near her larvae in the nest, parasites are less likely to eat the larvae. Biologists suspect that pressures from parasites and other predators selected this behavior in wasps of the family Vespidae. This wasp behaviour evidences the most fundamental characteristic of animal sociality: parental investment. Parental investment is any expenditure of resources (time, energy, social capital) to benefit one's offspring. Parental investment detracts from a parent's capacity to invest in future reproduction and aid to kin (including other offspring). An animal that cares for its young but shows no other sociality traits is said to be subsocial. An animal that exhibits a high degree of sociality is called a social animal. The highest degree of sociality recognized by sociobiologists is eusociality. A eusocial taxon is one that exhibits overlapping adult generations, reproductive division of labor, cooperative care of young, and—in the most refined cases—a biological caste system.
Әлеуметтік-қоғамдық
Ягуар сияқты жалғызбасты жануарлар, құдалану мен жұптасудан басқа, басқалармен араласпайды. Егер жануарлар таксоны құдалану мен жұптасудан тыс әлеуметтік деңгейді көрсеткенмен, эусоциалдық сипаттамалардың ешқайсысы болмаса, ол пресоциалдық деп аталады. Пресоциалдық түрлер эусоциалдық түрлерге қарағанда әлдеқайда көп таралған болса да, эусоциалдық түрлердің популяциялары шамадан тыс көп. Энтомолог Чарльз Д. Миченер 1969 жылы пресоциалдықты жіктеу жүйесін жариялады, ол Сюзанн Батраның (ал 1966 жылы еусоциалдық және квазисоциалдық сөздерді жасаған) ертедегі жұмысына негізделген. Михнер бұл терминдерді бал араларын зерттеуде қолданған, бірақ қосымша жіктелімдердің қажеттілігін де көрді: субәлеуметтік, қоғамдық және жартылай әлеуметтік. Бұл сөздерді қолданғанда, ол жәндіктерден басқаны жалпыламаған. Кейін Е. О. Уилсон Батраның квазиәлеуметтік деген анықтамасын жетілдірді.
Әлеуметтік емес
Жануарлар әлеміне субәлеуметтік қатынас тән. Субқоғамдық таксондарда ата-аналар өз балаларына белгілі бір уақыт бойы қамқорлық жасайды. Тіпті күтім мерзімі өте қысқа болса да, жануар әлі де әлеуметтік емес деп сипатталады. Егер ересек жануарлар басқа ересектермен араласа, олар субәлеуметтік деп аталмайды, бірақ олардың әлеуметтік мінез-құлқына сәйкес басқа сыныптауға жатқызылады. Егер кез-келген кезде басқа ересектермен араласу немесе ұя салу таксонның ең әлеуметтік мінез-құлқы болса, онда сол популяциялардың мүшелері оқшау, бірақ әлеуметтік деп аталады. Вилсон (1971) және Коста (2006) қараңыз. Субсоциалдық қанатты жәндіктер арасында кең таралған және көптеген рет өз бетінше дамыған. Неоптерлардың филогенетикалық ағашында кем дегенде кейбір субәлеуметтік түрлерді қамтитын жәндіктер топтары қалың қаріппен көрсетілген (көптеген субәлеуметтік емес топтар алынып тасталғанын ескеріңіз):
Жалғыздық , бірақ әлеуметтік
Жалғыздыққа бейім, бірақ әлеуметтік жануарлар бөлек тамақтанады, бірақ кейбір адамдар бір жерде ұйықтайды немесе ұяларды бөліседі. Әйелдердің үй аймақтары әдетте бір-бірімен жабысып тұрады, ал еркектердің үй аймақтары солай емес. Еркектер басқа еркектермен араласпайды, ал еркек ұрпақтары, әдетте, жетілгенде шығарылады. Алайда, мысалы, казуарлар арасында бұл қарама-қарсы. Приматтар арасында әлеуметтік ұйымның бұл түрі түнгі стрепсиринділер мен тарсистер арасында жиі кездеседі. Жалғыздыққа ұшыраған, бірақ әлеуметтік түрлерге мысық лемуры, лори және орангутан жатады. Кейбір жеке киттер оқшау, бірақ әлеуметтік мінез-құлықты қабылдайды, яғни олар өз түрлерінен бөлек өмір сүреді, бірақ адамдармен қарым-қатынаста болады. Бұл мінез-құлық бөтелкелі дельфин, кәдімгі дельфин, жолақты дельфин, белуга, риссо дельфині және киік дельфиндерінде байқалды. Белгілі тұлғалар арасында Пелорус Джек (18881912), Тиао (19941995) және Фунги (19832020) бар. 2008 және 2019 жылдар аралығында кем дегенде 32 жалғыздықты әлеуметтік дельфин тіркелді.
Парақоғамдық
Әлеуметтік-биологтар қоғамдық, квазиәлеуметтік және жартылай әлеуметтік жануарларды параалеуметтік мета-классқа бөледі. Парасоциалдық таксондардың екі ортақ ерекшелігі ата-аналардың инвестицияларының көрінісі және бір үйде, кооперативте әлеуметтену болып табылады. сондай-ақ кейбір омыртқасыз жануарларда). Екі түр де диплоидты және өте инбридті, олар бауырлары мен туыстарын өсіруге көмектеседі, олардың барлығы бір репродуктивті патшайымнан туады; олар әдетте қатал немесе шектеулі ортада өмір сүреді. 2008 жылы О'Райен мен Фолкс жүргізген зерттеуде, үйіршікпен үйіршіктен аулақ болудың арқасында, қасқырлар ресурстар жеткілікті болған кезде кейде көбейіп, жаңа колониялар құрады. Еусоциалдық кейбір қабыршақтар арасында пайда болды, олар шектеулі аймақта топта тұрады. Synalpheus regalis - бұл қорғаныс қамалынан келетін шкамбарларды аулау. Олар тропикалық рифтер мен губкалар арасында жақын туысқан адамдар тобында өмір сүреді. Әр топта бір-бір аналық мал бар, оны үлкен саны бар, ұзын тырнақпен қаруланған аталық қорғаушылар қорғайды. Басқа эусоциалдық қоғамдардағыдай, колония мүшелері үшін ортақ бір өмір сүру кеңістігі бар, ал көбеймейтін мүшелер оны қорғауға әрекет етеді.
Адамның әлеуметтіклығы
Э.О.Уилсон мен Берт Хеллдоблер 2005 жылы адамдар еуроқоғамдық түр ретінде саналуға жеткілікті әлеуметтік қасиеттерді көрсетеді деп дау тудырды және бұл оларға экологиялық бәсекелестерге қарағанда керемет экологиялық жетістік пен үстемдікке ие болуға мүмкіндік берді.