Кіріспе
Сегіз қасиетті орын - Будданың Шри-Ланкаға үш рет келген кезіндегі Сегіз қасиетті орын. Қасиетті жерлер: Жая Шри Маха Бодхия, Руванвелисая, Тхупарамая, Ловамахапая, Абхагири Дагаба, Джетаванарама, Мирисавети Ступа және Ланкарама. Олар ежелгі Анурадхапура патшалығының астанасы Анурадхапурада орналасқан. Анурадхапураның қасиетті қаласы бірнеше ғасырлар бойы елдегі сәулет өнерінің дамуына айтарлықтай әсер етті. Қала 1982 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны болып танылды. Ол аралдың Солтүстік Орталық провинциясындағы қазіргі астанасы Коломбодан солтүстікке қарай 205 км жерде, тарихи Малвату Ояның жағалауында орналасқан. Махавансаға сәйкес қасиетті қаланы б.з.д. 350 жылы Анурадхапура патшалығының 1-ші патшасы Пандукабхая және Виджаяның келуінен бері алтыншы патша құрған. Ақырында ол буддизмнің басты ғибадатханасына айналды, оның ішінде Сиддхарта рухани ағарту мен ең жоғары даналыққа қол жеткізген Бодхгаядан келген Бодхи ағашының қасиетті інжір ағашының сабағы отырғызылды. Бұл қасиетті ағаш б. з. б. 3 ғасырда Будда дінінің жоғарғы діни қызметкері Сангамитта және император Ашоканың қызы басқаратын екінші миссионерлік сапар кезінде әкелінген. Бұдданың ескерткіштері, сонымен қатар, Анурадхапураның діни топографиясын қалыптастырды, мұнда Тупарамаяны Деванампия Тисса б.з.д. Қаланың ең биік шағына 161 жылы Оңтүстік Үндістанның басқыншысы Эллаланды жеңіп, брахманизм орнына буддизмді қайта орнатып, Мирисавети ступасы, Руванвелайсая және Бразан сарайы сияқты ерекше ескерткіштермен қамтамасыз еткен Даттагамани билік еткен кезде жетті. Қала 1300 жыл бойы өркендеп, 993 жылы шабуылдан кейін тасталып кетті. Көп жылдар бойы қалың орманның ішінде жасырынған бұл керемет жерді сарайлары, монастырлары мен ескерткіштерімен енді қайтадан көруге болады.
Atamasthana or Eight sacred places are a series of locations in Sri Lanka where the Buddha had visited during his three visits to the country. The sacred places are known as Jaya Sri Maha Bodhiya, Ruwanwelisaya, Thuparamaya, Lovamahapaya, Abhayagiri Dagaba, Jetavanarama, Mirisaveti Stupa and Lankarama. They are situated in Anuradhapura, the capital of the ancient Anuradhapura Kingdom. The sacred city of Anuradhapura exerted a considerable influence on the development of architecture in the country for several centuries. The city was nominated as a UNESCO World Heritage Site in 1982, it lies 205 km north of the current capital Colombo in the island's North Central Province, on the banks of the historic Malvathu Oya. According to the Mahavansa the sacred city was founded around 350 BC by Pandukabhaya, the 1st king of the Anuradhapura kingdom and sixth since the arrival of Vijaya. It eventually became the principal shrine of Buddhism including the branch planted of the sacred fig tree, Bodhi tree from Bodhgaya, under which Siddharta attained spiritual enlightenment and supreme wisdom. The sacred tree was brought there in the 3rd century BC during the second mission, led by Sangamitta, a Buddhist nun and daughter of Emperor Ashoka. The relics of Buddha have, moreover, shaped the religious topography of Anuradhapura, where the Thuparamaya was built by Devanampiya Tissa in the 3rd century BC to house the clavicle of Buddha, an important religious relic presented by Emperor Ashoka. The city's apogee was reached under the reign of Dutthagamani who, in 161 BC, defeated the South Indian invader Ellalan re establishing Buddhism in place of Brahminism and endowed the site with extraordinary monuments including the Mirisaveti Stupa, Ruwanwelisaya, and the Brazen Palace. The city flourished for 1,300 years, then was abandoned after an invasion in 993. Later hidden away in dense jungle for many years, the splendid site, with its palaces, monasteries and monuments, is now accessible once again.
Жая Шри Маха Бодхи
Жая Шри Маха Бодхи - Анурадхапурадағы қасиетті інжір ағашы. Бұл Будданың ағарған жері болған Бодхи ағашының бұтақшасы. Бұл б.з.б. 288 жылы отырғызылған және Үндістанның Шри Маха Бодхи Бодхаяның оңтүстік тармағы деп саналады. Бұл дақылдар, сондай-ақ, егілген күні белгілі әлемдегі ең көне адам отырғызған ағаш. Бұл - Вен әкелген қасиетті ағаш. Сангамитта - Веннің әпкесі. Арахат Махинда Будданың ілімін Шри-Ланкаға енгізді. Шри Маха Бодхи, Бразан сарайы және Руванвелисайя дагеба айналасындағы аумақ бір кездері Маха Вихараның (Ұлы ғибадатхананың) бөлігі болған. Бұл қасиетті бодхи ағашы - әлемдегі ең көне тарихи түрде расталған ағаш, өйткені оны 2000 жылдан астам уақыт бойы, тіпті үнділіктердің басқыншылығы кезінде де, үзіліссіз қамқоршылар күтіп келді. Уда Малуа 35 метрден 55 метрге жер бетінен 35 метр биіктікте орналасқан. Қабырға Кирти Шри Раджасингха патшалық құрған кезде жабайы пилдерден қорғау үшін салынған. Қайтыс болған Вен. Паллегама Ревата Тера бодыны табиғат апаттарынан, мысалы, қатты жел мен жаңбырдан қорғау үшін оны жасыру үшін Паривара Бо ағаштарын отырғызған. Шри-Ланканың барлық мемлекет басшылары әдетте кез келген маңызды жұмысты бастамас бұрын Шри Маха Бодхидің батасын алады.
Руанвелияя
Руванвелисайя - Шри-Ланкадағы ступа, сәулет қасиеттері үшін ғажайып болып саналады және бүкіл әлемдегі көптеген буддистер үшін қасиетті. Оны шола патшасы Элара жеңілген соғыстан кейін бүкіл Шри-Ланканың қожайыны болған Дутугемуну патша салған. Ол сондай-ақ Махатупа, Сварнамали Чайтия, Суварнамали Махацети (пали тілінде) және Ратнамали Дагаба деп аталады. Сондай-ақ, патша Дутугемуну дагебаның аяқталуын көрмей қалды, бірақ ол өлім аузында жатқан кездегі соңғы көрінісі оның "толыққан" шедеврін көрсету үшін дагебаның айналасына жалған бамбук пен матадан жасалған бітеуі болуы мүмкін. Бүгінде, индиялық әскерлердің шабуылынан көп зақым келгеннен кейін, оның биіктігі 55 м-ге дейін, бастапқы биіктігінен әлдеқайда аз; оның пішіні бұрынғы "бульбашка" пішінімен бірдей емес. Ұлы дагебаның оңтүстігіндегі әк тастан жасалған мүсінді көпшілік патша Дутугемуну деп санайды.
Тұпарамайя
Тхупарамая - Шри-Ланканың Анурадхапура қаласында орналасқан дагеба . Бұл буддистердің қасиетті ғибадат орны. Ашока патшаның өзі жіберген елшісі Тхера Махинда Шри-Ланкаға теравада буддизмін және шетия ғибадат етуін енгізді. Оның өтініші бойынша патша Деванампиатисса Будданың кілті сүйегін сақтаған Тхупарамаяны салған. Бұл буддизмнің пайда болуынан кейін Шри-Ланкада салынған алғашқы дагаба деп саналады. Бұл - Шри-Ланкада салынған ең көне ескерткіш. Тхупарамая атауы "ступа" және "арамая" деген сөзден шыққан. Тхупарама дагебасы - Шри-Ланкадағы ең көне дагеба. Шын мәнінде, әлемдегі ең көне көрінетін дагеба. Оны б.з.д. 3 ғасырда Деванампия Тисса салған. Оның "бұрыш күріш үймесі" пішіні 1862 жылы дәстүрлі қоңырау пішінде және 19 м биіктікте қалпына келтірілді. Дагебаның ең ерекше ерекшелігі - оның айналасындағы ватадаждың ұсақ, баспалдақпен шағылған бағаналары, құрылысты төрт концентрикалық шеңбермен қоршап тұрады. Дагебаның қасбеттеріндегі таңбалар бастапқыда 176 бағананы көрсеткен, оның 41-і әлі де тұр. Шри-Ланканың кейбір ғалымдары бұлардың бір кезде шоқ тәрізді ағаш шатырды қолдаған деп сенсе де, бұл теорияға археологиялық дәлел жоқ, сондай-ақ ол Оңтүстік Үндістанда белгілі бір адегенде емес, оның дагебалары барлық сингальдік дагебалардың прототипі болды.
Ловамахапая
Ловамахапая - Шри-Ланканың Анурадапура қаласындағы Руванвелисея мен Шри Махабодия арасында орналасқан ғимарат. Ол сондай-ақ қола сарай немесе Лохапрасадая деп аталады, өйткені төбесi қола плиткалармен қапталған. Оны 2000 жыл бұрын патша Дутугемуну салған, бірақ ғасырлар бойы қайтадан көп рет қайтадан салынған, әр жолы аздап ұлылықпен. Бұл орасан зор сарайдың қалған 1600 бағанасының қалдықтары бар. Археологиялық деректерге сүйенсек, мұнда 9 қабатты ғимарат болған, онда 1000-ға жуық монах пен қызметшілер тұратын. Қазіргі бағаналар (қазір қоршалған) - бұл 12 ғасырдың шамасында Паракрамабаху патшаның соңғы қайта құруынан қалған нәрсе.
Абаягири Дагаба
Абхаягири Дагаба Шри-Ланканың Анурадхапура қаласында орналасқан. Ол Ватагамини Абхая (әдетте Валагамба патшасы деп аталады) патшалық құрған кезде салынған. Бұл әлемдегі ең үлкен қираған жерлердің бірі және буддалықтардың ең қасиетті зыярат қалаларының бірі. Тарихи жағынан бұл үлкен монастырь орталығы, сондай-ақ патшалық астана болды, көптеген қабаттарға дейін көтерілген керемет монастырьлар, алтын қоламен немесе жарқын түстермен глазурланған күйдірілген балшықтан жасалған плиткалармен жабылады. Қаланың солтүстігінде үлкен қабырғалармен қоршалған және суға шомылатын тоғандар, оюлы балюстрадалар мен ай тастары бар "Абхаягири" болды, ол Анурадхапурадағы он жеті осындай діни бірліктің бірі және оның бес негізгі вихарасының ең үлкені. Абаягири виһары дөңесті дагабаны қоршап, Солтүстік монастырының немесе Уттара вихарасының ордасы болды. Б.з.б. 1-ші немесе 2-ші ғасырдағы Абхаягири дагеба (кейбір кітаптар мен карталар оны Жетаванарамамен шатастырған) 5000 монахты қамтитын монастырьдың басты бөлігі болған. Атауы "Қорғантау" немесе "Қорқытпайтын төбе" дегенді білдіреді, тағы бір мәлімдеме бойынша "Гири" жергілікті джайнистік монахтың аты болған. Монастырь "Сырлы орман мектебі" дегенге жатады, бұл еретикалық секта Махаяна мен Тхеравада буддизмін зерттеді, сондай-ақ қытайлық саяхатшы Факсян (Фа Хсян деп те жазылады) 412 жылы келген. Дагеба биіктігі 75 метрге жету үшін бірнеше рет қайта салынған. Онда бірнеше қызықты басрельефтер бар, соның ішінде батыс сатысының жанында ағашқа көтерілген фил бейнесі бар. Солтүстігінде Будданың аяқ ізін бейнелейтін үлкен тақтатас, ал шығыс және батыс сатыларында концентрикалық тастан жасалған ерекше ай тастары бар.
Жетаванрамайя
Жетаванарамая - Шри-Ланканың қасиетті дүниежүзілік мұрасы Анурадхапура қаласындағы Жетавана монастырының қираған жерінде орналасқан ступа. Махасена патша (273-301 ж.) Махавихараның жойылуынан кейін ступаның құрылысын бастады, ал оның ұлы Мегхаванна ступаның құрылысын қайтадан бастады. Бұл жерде Будда байлаған белбеудің бір бөлігі сақталған деп есептеледі. Археологтардың пікірінше, оның бастапқы биіктігі 100 метрден асатын, ал қазіргі биіктігі 70 метрге дейін жетеді. Ол салынған кезде әлемдегі ең биік ескерткіштердің үшіншісі болды, алғашқы екеуі - Мысыр пирамидалары. XX ғасырдың басындағы британдық жолдамада дагебаның кірпіш ядросында Лондоннан Эдинбургке дейін созылатын 3 метрлік биік қабырға жасауға жеткілікті кірпіш бар екені есептелген. Оның артында 3000-ға жуық монахты қабылдай алатын монастырь қираған, ал бір ғимараттың есігінің биіктігі 8 м-ден асады, ол әлі де тұр, тағы 3 м жер астында. Бірде үлкен есіктер ашылып, үлкен Будда мүсіні пайда болды.
Мирисавети ступасы
Мирисавети ступасы Анурадапураның ежелгі қаласында орналасқан. Дутугамуну патша Елара патшаны жеңгеннен кейін Мирисавети ступасын салған. Ол Будданың мүсіндерін таққа салып, таққаны тастап, Тисавеваға суға шомылуға барған. Суға шомылғаннан кейін ол патшалық таяқ қойылған жерге қайта оралды. Бұл ступа таяқ тұрған жерге салынған. Сондай-ақ, ол Сангхаға ұсынбай, салқын карриден дәм татқанын есіне түсірді. Өзін-өзі жазалау үшін ол "Мирисаветия дагаба" атты ғимаратты салған. Бұл жердің көлемі шамамен 5 мың шаршы метрді құрайды. Қазіргі таңда Мәдени үшбұрыш қорының жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатыр.
Ланкарама
Ланкарама - Шри-Ланканың Анурадхапура патшалығындағы Галхебакада ескі жерде патша Валагамба салған ступа. Бұл ступаның ежелгі түрі туралы ештеңе белгісіз, кейін ол қайта жаңартылды. Қираған үй-жайлар тас бағаналардың қатарын көрсетеді және ступаны (Ватададж) қоршап тұрған үйдің болғанына күмән жоқ. Ступаның дөңгелек ауласы жерден 3 метр биіктікте орналасқандай көрінеді. Ступаның диаметрі - 14 метр. Ауланың пішіні дөңгелек, диаметрі 406 м.