Кіріспе

Сербия 9 ғасырда Сербияны Климент Охридтік және Сент-Наум христиандыққа айналдырғаннан бері дәстүрлі түрде христиан елі болып табылады. Сербия православие шіркеуінің қатарында басым дін Шығыс православиесі болып табылады. Балқандағы Осман билігі кезінде сүннит исламизм Сербия аумақтарында, негізінен Рашка мен Прешево аңғарының оңтүстік аймақтарында, сондай-ақ бүгінгі күні Косово мен Метохияның даулы аумақтарында қалыптасты. Католик шіркеуінің елде тамырлары Вьёводинада (негізінен провинцияның солтүстік бөлігінде) венгрлердің болуынан басталған, ал протестантизм 18-19 ғасырларда Вьёводинаға словактар қоныстанғаннан кейін келді.

Шығыс православие

Сербтердің көпшілігі Сербия православие шіркеуінің мүшелері, ал Румыния православие шіркеуі Воеводинаның румын азшылығы мекендейтін бөліктерінде де бар. Сербтерден басқа шығыс православиелік мәсіхшілерге Черногория, Румыния және Влахия, Македония, Болгария және ромалардың көпшілігі жатады. Сербияның көп бөлігінде шығыс православиелік дін басым. Бұл көршілес елдермен шекараға жақын бірнеше муниципалитеттер мен қалаларда аз таралған, мұнда ислам немесе католицизмнің жақтаушылары көбірек, және Воеводинадағы екі протестанттық муниципалитеттер. Шығыс православие Сербияның көптеген ірі қалаларында басым, Суботица (негізінен католик) және Нови-Пазар (негізінен мұсылман) қалаларын қоспағанда. Сербтердің этникалық сәйкестігі тарихи түрде Шығыс православие мәсіхшілігіне және Серб православие шіркеуіне негізделген, сондықтан оның адал адамдары арасында емес адамдар сербтер емес деп мәлімделеді. Алайда оңтүстік славяндардың құдайсыздықтан христиандыққа айналуы Ұлы Скизмадан бұрын, грек шығысы мен латын батысы арасындағы ажырымнан бұрын орын алды. Скизмадан кейін, жалпы алғанда, Шығыс православие ықпал ету аясында өмір сүрген мәсіхшілер "Шығыс православие" болды, ал Католик ықпал ету аясында өмір сүргендер, Рим батыстың патриархалды орын ретінде "Католик" болды. Кейбір этнологтар сербтер мен хорваттардың ерекшелігі этникалық емес, дінге байланысты деп санайды. XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап кейбір сербтер протестантизмге айналды, ал тарихи жағынан кейбір сербтер латын католиктері (әсіресе Далматияда) немесе Шығыс католиктері болды.

Католицизм

Католицизм негізінен Воеводинаның солтүстік бөлігінде, атап айтқанда венгрлік этностық көпшілігі бар муниципалитеттерде (Бачка Топола, Мали Иджош, Канджижа, Сента, Ада, Чока), Суботицаның көп ұлтты қаласы және Бечеж муниципалитеті. Ол негізінен келесі этностық топтармен ұсынылған: венгрлер, хорваттар, буневци, немістер, словендер, чехтар және т.б. Рома, словак және сербтердің аз бөлігі де католик. Русиндер мен украиндардың кішігірім бөлігі негізінен Шығыс Ритуалдық Католиктер.

Протестантизм

Сербиядағы протестанттық христиандардың ең үлкен пайызы Бачки Петровац және Коваччица муниципалитеттерінде, мұнда халықтың абсолютті немесе салыстырмалы көпшілігі этникалық словактар (олардың көпшілігі протестанттық христиандықты ұстанады). Басқа этностардың кейбір мүшелері (әсіресе сербтер абсолютті түрде, ал венгрлер мен немістер пропорционалды түрде) протестанттық христиандықтың әртүрлі формаларын қолдайды. Елде әртүрлі протестанттық топтар бар, соның ішінде методистер, жетінші күн адвентистері және евангелистік баптистер (назареттіктер). Бұл топтардың көбі мәдени жағынан әртүрлі Воеводина провинциясында орналасқан. Протестантизм (негізінен оның назареттік түрінде) 19 ғасырдың соңғы онжылдықтарында Воеводинадағы сербтер арасында тарай бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын бұл аймақта протестанттардың саны көбірек болатын. 2011 жылғы санақ бойынша ең үлкен протестанттық қауымдар Ковачица (11,349) және Бачки Петровац (8,516) муниципалитеттерінде, сондай-ақ Стара-Пазовада (4,940) және Сербияның екінші ірі қаласы Нови-Садта (8,499) тіркелген. Ковачица, Бачки Петровац және Стара Пазова протестанттары негізінен сербтер және Сербиядағы Аугсбург конфессиясының словак евангелистік шіркеуінің мүшелері болса, Нови-Садтағы протестанттық шіркеулердің көпшілігінде қызмет серб тілінде жүргізіледі.

Ислам діні

Осман империясының қол астына енуімен кейбір сербтер ислам дінін қабылдады. Бұл әсіресе, бірақ толық емес, Османдық Боснияда болды. Ең танымал мұсылман серб - бұл Мехмед Паша Соколович немесе Меша Селимович. Бүгінде ислам негізінен оңтүстік-батыстағы Сербияда, Санджак және Рашка аймақтарында (әсіресе Нови-Пазар қаласында және Тутин мен Сеница муниципалитеттерінде), сондай-ақ оңтүстік Сербияның кейбір бөліктерінде (Прешево және Буяновац муниципалитеттерінде) кездеседі. Алғашқыда ислам дінін ұстанатын этникалық топтар: босниялықтар, этникалық мұсылмандар, албандар және горанилер. Ромалардың едәуір бөлігі ислам дінін ұстанады. 2011 жылы халық санағын бойкотқа алған мұсылман албандар 2022 жылғы халық санағына қатысуға шешім қабылдады. Сербияның Ислам қауымдастығы немесе Сербиядағы Ислам қауымдастығы.

Діннің қоғамдық өмірдегі рөлі

Мемлекеттік мектептерде мемлекеттік мекемелермен келісімге келген діни бірлестіктермен бірлесіп діни сабақ беруге рұқсат етіледі, бірақ оқушылар міндетті түрде мектепке баруы керек. Дін сабақтары мемлекеттік бастауыш және орта мектептерде ұйымдастырылады, көбінесе Сербия православие шіркеуімен, сонымен қатар католик шіркеуімен және ислам қауымымен үйлестіріледі. Сербиядағы мемлекеттік мерекелерге Шығыс православие Рождествосы мен Пасханың діни мейрамдары да кіреді. Сава күні - рухани және білім күні ретінде атап өтілетін жұмыс күні. Басқа діннің адамдарына діни мерекелерін тойлауға заң бойынша рұқсат етіледі.

Дін еркіндігі

Сербия үкіметі діни себептермен зорлық-зомбылық туралы деректерді сақтамайды. Алайда 2022 жылы діни жетекшілердің баяндамаларында оқиғалардың азайып кеткені, ал яһуди басшылары сол жылы ешқандай оқиғалар болмағандығы айтылды. Сербия заңдары дін бостандығын қамтамасыз етеді, мемлекеттік дін құруға тыйым салады және діни кемсітушілікке тыйым салады. Діни топтардың діни іс-әрекетін жүргізу үшін үкіметте тіркеу қажет болмаса да, үкімет тіркелген топтарға белгілі бір артықшылықтар береді. Үкімет "дәстүрлі" және "дәстүрлі емес" топтарға бөлінген екі деңгейлі тіркелген топтар жүйесін қолданады. Азшылық топтар мен тәуелсіз бақылаушылар бұл жүйенің діни кемсітушілікке жатқызылғандығын, әсіресе бұқаралық ақпарат құралдарында дәстүрлі емес топтар "секталар" деп аталатындығын айтып шағымданады. және Сербияның конституциялары әртүрлі инкарнациялары арқылы тәуелсіз мемлекет ретінде немесе Югославияның бір бөлігі ретінде діни еркіндікті номиналды түрде қолдады, сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғыс және Югославия соғыстары кезінде маңызды діни және этникалық себептері бар соғыс қылмыстарының орны болды. Үкімет Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Югославия үкіметі тәркілеген мүлікті және Холокост кезінде жоғалған мүлікті қайтару үшін бағдарламалар құрды. 2023 жылы Freedom House Сербияны "Адамдар өздерінің діни сенімдерін немесе сенімдерін ашық және жеке түрде еркін ұстанып, білдіре ала ма? " деп жазылған.