Кіріспе
Әдеби кейіпкер Фицвильям Дарси Эсквайр, әдетте мистер Дарси деп аталады, Джейн Остиннің 1813 жылғы "Гордость и предубеждение" романындағы екі негізгі кейіпкердің бірі. Ол романның басты кейіпкері Элизабет Беннеттің романтикалық қызығушылығын тудырған, романның романтикалық кейіпкерінің архетипі. Хикаяның баяндауы тек Елизаветаның көзқарасынан ғана; оқырманға романның көп бөлігінде Дарси туралы бір жақты көзқарас беріледі, бірақ оның кейіпкеріне көзге көрінетіннен әлдеқайда көп нәрсе бар екендігі туралы кеңестер беріледі. Оқырманға драмалық иронияның дәмді дозасы беріледі, өйткені Элизабет жоғарыда аталған нұсқамаларға қарамастан (наритарлық дауыс және басқа кейіпкерлердің байқаулары арқылы) мистер Дарси шынымен абыройлы кейіпкер, бірақ біршама мақтаныш. Әдетте кейіпкерлер мен баяндаушы оны тек "Мистер Дарси" немесе "Дарси" деп атайды, оның есімі романда екі рет айтылады.
Fitzwilliam Darcy Esquire, generally referred to as Mr. Darcy, is one of the two central characters in Jane Austen's 1813 novel Pride and Prejudice. He is an archetype of the aloof romantic hero, and a romantic interest of Elizabeth Bennet, the novel's protagonist. The story's narration is almost exclusively from Elizabeth's perspective; the reader is given a one sided view of Darcy for much of the novel, but hints are given throughout that there is much more to his character than meets the eye. The reader gets a healthy dose of dramatic irony as Elizabeth continually censures Mr. Darcy's character despite the aforementioned hints (via the narrative voice and other characters' observations) that Mr. Darcy is really a noble character at heart, albeit somewhat prideful. Usually referred to only as "Mr. Darcy" or "Darcy" by characters and the narrator, his first name is mentioned twice in the novel.
Кейіпкер
Дарси мырза - жылына 10 000 фунттан асатын табысы бар бай жас джентльмен (ағылшынша 13 000 000 фунттан асатын салыстырмалы табыс) және Англияның Дербишир қаласында орналасқан Пемберли есімді үлкен үйдің иесі. Дарси алғаш рет Элизабет Беннетпен биде кездеседі, онда ол ол туралы құлаққа жетерлік деңгейде болған кезде кемсітетін пікірлер айтады. Бірте-бірте ол қызға қызыға бастайды, кейіннен оған құмарлықпен қарауға тырысады, сонымен бірге өзін жоғары сезінумен күреседі. Дарси досы Бинглиге қарсылық білдіреді, Елизаветаның үлкен әпкесі Джейнге қатты сүйенеді және Бинглиге Джейн оның сезімдерін қайталамайды деп сендіреді (бұл Дарси шын жүректен, бірақ дұрыс емес деп санайды). Кейінірек ол екіжүзділікпен айналысатынын түсіндіріп: "Мен Бинглиге өзімнен гөрі жақсырақ қарадым", - дейді. Ол түсінбесе де, мистер Уикхэмнің Дарсидің өзіне қалай жамандық жасағаны туралы әңгімесі және Элизабеттің Дарсидің Бингли мен Джейннің қарым-қатынасына араласқаны туралы кейіннен ашылуы, сонымен қатар Элизабеттің Дарсидің менмендігі, менмендігі және басқалардың сезімдерін менсінбейтындығы туралы бұрынғы байқаулары оны қатты жек көруге себеп болды. Ақырында, мистер Дарси Елизаветаға өзінің сүйіспеншілігін білдіріп, оның қолын сұрайды. Ол әйелдің есіне олардың әлеуметтік жағдайының үлкен айырмашылығын салады. Елизавета ашуланып, одан бас тартады, оның жақтырмау себептерін, оның ішінде Джейн мен Бинглиге араласқанын білгенін және Мистер Уикхемнен Дарсидің өзіне деген әділетсіз қарым-қатынасы туралы алған есебін айтады. Дарсидің менмен жауаптарына ренжіген Элизабет оның ұсынысы оған "сен өзіңізді мырзаларша ұстаған болсаңыз, сезінуге болатын" оған алаңдаушылықты сезінуден сақтады дейді. Дарси ашуланып, ұятқа қалады және келесі күні таңертең, ол Елизаветаға хат жазады және қолмен береді, онда ол өзінің жараланған құрметіне қарсы тұрып, Джейн мен Бинглидің қарым-қатынасына араласуының себептерін ашып көрсетеді және Уикхаммен қарым-қатынасының толық есебін береді. Алғашында Элизабеттің қатаң бас тартуы мен қатал сынға ашуланғанымен, Дарси өзінің мінез-құлқының басқалар, әсіресе Элизабет қалай қабылданатынын түсінгенде шошынып, өз іс-әрекетін қайта бағалауға міндеттенеді. Бірнеше айдан кейін Дарси күтпеген жерден Элизабетті тапқанда, ол өзінің әпкесі мен ағайындысымен Дербиширдегі қожалығына барады. Елизавета Дарсидің жоқ екеніне сеніп, Пемберлиде ашылғаннан кейін ұялады; Дегенмен, ол Дарсидің мінез-құлқының айтарлықтай өзгергенін байқап, таңғалады. Элизабеттің сын-пікірлеріне жауап берген Дарси енді ол өзін "әдептілік" танытуға бел буған, ол өзін кем деп айыптады және оны және оның туыстарын мейірімділігімен таң қалдырады. Элизабеттің кіші әпкесі Лидияның Викхэммен бірге қашып кеткенін білген Дарси оларды іздеп тауып, Викхэмді Лидияға үйленуге итермелейді, осылайша Лидияны және оның отбасын әлеуметтік ұяттан құтқарады. Дарсидің араласуы Елизаветаны жеңу үшін емес, оның қатысы туралы білмесін деп тырысты, керісінше, оның күйзелісін жеңілдету үшін жасалды (арнаушы мистер Беннет арқылы Дарсидің Елизаветаға көмектесуге араласуы оған бір жылдық табысқа тең болуы мүмкін екенін айтады: "Егер ол [Лидияны] он мың фунттан аз ақшамен алса, Уикхэм ақымақ"). Дарси сонымен қатар Элизабеттің отбасына және жұртшылыққа Уикхемнің шынайы мінез-құлқы туралы ескертуді жібермегені үшін өзін ішінара кінәлі сезінді. Содан кейін Дарси Бинглиді Лонгборнға және Джейнге оралуға жібереді, оның кейіпкерін дұрыс бағаламағанын мойындайды. Досын Лонгборнға ертіп бара жатқан Дарси Елизаветаға тағы да ұсыныс жасайды, ол оның ұсынысын қабылдайды.
Фильм
Жыл Актер Рөл Фильм жазбалары1940 Лоренс ОливьеФицвильям ДарсиПар мен ұғым2001 Колин ФертМарк ДарсиБриджет Джонстың күнделігіХелен Филдингтің "Бриджет Джонстың күнделігі" романының экранизациясы. Филдингтің романы 1995 жылғы BBC телесериалындағы "Құрмет пен бейбітшілік" романы мен Колин Ферттің Фицвильям Дарси рөлін ойнауына негізделген.2003Орландо СилУилл ДарсиҚұрмет пен бейбітшілік: соңғы күн комедиясыҚұрмет пен бейбітшіліктің заманауи бейімделуі.2004Мартин ХендерсонУилл "Уилл" ДарсиБрайд пен бейбітшіліктіңБолливудтағы "Құрмет пен бейбітшіліктің" бейімделуі. Колин ФиртМарк ДарсиБриджет Джонс: Аңның шетіХелен Филдингтің "Аңның шеті" романының адаптациясы және Бриджет Джонстың күнделігі" романының жалғасы.2005 Мэтью МакфадиенФитцвильям ДарсиПрайд и предубеждение2016 Сэм РайлиПолковник Фитцвильям ДарсиПрайд и предубеждение и зомби"Сет Грэм Смиттің пародиялық романы бойынша.2016 Колин ФиртМарк ДарсиБриджет Джонстың сәбиі" 2004 жылғы "Бриджет Джонс: Аңның шеті" романының жалғасы, Хелен Филдингтің "Бриджет Джонстың күнделігі" романының адаптациясы бойынша. 2022 Конрад РикамораУиллФайр АйлендНью-Йорктегі Файр Айленд Пайнстарында орын алған "Гордость и предубеждение" романтикалық комедиясы.
Теледидар
ЖылАктерРолТелевизиялық бағдарламаНоталар1949Жохан БарагриФицвильям ДарсиФилко Теледидар Театры1 маусым, 17 серия "Құрмет пен ұғымсыздық"1952Петр КушингФицвильям ДарсиҚұрмет пен ұғымсыздық1957Франко ВольпиСиньор ДарсиОргольо мен ұғымсыздықИталиялық бейімдеу1958Алан БаделФицвильям ДарсиҚұрмет пен ұғымсыздықПатрик МакниМыр. DarcyGeneral Motors TheatreЭпизод "Гордость и предубеждение" (алғашқыда 21 желтоқсанда эфирге шықты).1967Льюис ФиандерФицвильям ДарсиГордость и предубеждение1980Дэвид РинтулФицвильям ДарсиГордость и предубеждение1995Колин ФертФицвильям ДарсиГордость и предубеждениеКоллин Ферт адаптациясын өзінің адал суреті арқылы Дарсидің ең жақсы бейнесі ретінде таныды. Актерлік шеберлігі өте жақсы танылып, классикалық романтикалық кейіпкердің ең үздік туындыларының бірі ретінде есте қалады. Сонымен қатар, Колин Ферт Филдингтің романдарының барлық үш фильміндегі Марк Дарси кейіпкерін бейнеледі. 1995 жылғы футбол / Ларри Брэнтли мырза DarcyWishbone 1 маусым, 25-ші серия "Бірінші әсерлер" 2008Эллиот КоуэнФитцвильям ДарсиОстинде жоғалған"Құрмет пен абырой" романының фантастикалық бейімделуі, онда заманауи әйел Элизабет Беннетпен орын алмасады.20122013Дэниел Винсент ГордУильям ДарсиЛиззи Беннет күнделіктері"Оңтүстік Америкадағы басты кейіпкер Лиззидің "Құрмет пен абырой" романы туралы видео блог форматында әңгімелейтін заманауи бейімделуі.2013Мэтью РисФитцвильям Дарси"Өлім Пемберлиге келеді"П.Д. Джеймстің осыған ұқсас кітабының жалғасы.2013Даллас Сауэр мырза. DarcyOnce Upon a Time in WonderlandАлисаның ықтимал қалаушысы ретінде "Кім Алиса" эпизодында қысқаша пайда болды.2016Райан ПейвиДонаван ДарсиМистер Дарсиді босатуТеледидар фильмі.2018Тиаго ЛасердаДарси УильямсонОргулхо е ПаисаоЖэйн Остиннің шығармаларына негізделген теленовела.2018Райан ПейвиДонаван ДарсиМистер Дарсиге үйленуТеледидар фильмі.
Талдау
М. Дарси - мақтаншақ, менмен адам, әсіресе, ол төмен әлеуметтік мәртебелі деп санайтындарға. Ол өзінің және әпкесі Леди Кэтрин де Бургтың есімімен көрсетіліп отырғандай, ол ескі англо-норман аристократиясының мүшесі деп болжанады. Биде ол өзінің партиясынан тыс кез-келген әйелдермен би билемейді, өйткені оларды өзінен төмен дәрежеде және сұлулықта деп санайды. Алайда, ол кейіннен Елизаветаға жаңа таныстар табу оңай емес екенін және танымайтын адамдармен сөйлесу қиын екенін айтады. Бұл Дарсидің тартыншақ, тіпті оқшауланған табиғатын көрсетеді, бұл кітаптың осы тұсына дейін көрсетілмеген. Мистер Дарсидің түсіндірме хаттарын алғаннан кейін, Элизабет: "Оны принципсіз немесе әділетсіз деп айыптаған ештеңе көрмедім, оны дінсіз немесе азғын әдеттер туралы айтқан ештеңе көрмедім; ол өзінің байланыстары арасында құрметтеліп, бағаланды". Мысалы, оның Бинглиге деген мінез-құлқы бауырластықтан да артық, өйткені ол оны жаман некеден құтқарып, оның қасында тұрақты серігі болып табылады. Ол Елізабеттен мақтану мен менмендікті азайтуға үйренді, өйткені оның іс-әрекеті басқаларға қатты әсер еткенін түсінеді. Бұл өркөкіректігі оның Елізабетке жасаған алғашқы ұсынысында көрінеді, ол сүйіспеншілікпен емес, асқақпен әрекет етеді. Елізабет оны жиі мазақтағанына қарамастан, ол оның "жасаған ерлігіне" таңғалады, өйткені ол оны қуып жүреді. Вивиен Джонс Дарсидің сұлу келбеті, байлығы және бастапқы менмендігі оқырманға ол романның кейіпкері екенін білдіреді деп атап өтті. Уикхэмнің Лидиямен жауапкершіліктен тыс қашып кетуі Дарсиге Уикхэмнің жаман мінез-құлқы үшін өзін жауапты сезініп, үнсіздік танытуына мүмкіндік береді. Егер ол Уикхэмнің жаман мінез-құлқын білдірсе, Лидия қауіпсіз болар еді. Дарси Лидияның үйлену тойына қатысып, өз беделін қауіпке тігеді. Елизавета оны "қатысушы" деп қарастырады, бірақ ол "қатысушы" ерлер кем дегенде "күлкілі" екенін айтады. Дарси Елизаветаны менсінбей қараса да, ол әрқашан оны "қара көздерінің әдемі көрінісімен ерекше ақылды" деп біледі және "оның оңай ойыншықтығымен ұсталады". Бір кезде Элизабет "Дарси мырзаның әдептілігі" туралы айтады және оның "қатаң әдептілігі" туралы айтады. "Қатты әдептілік" термині Дарсидің сыпайы екенін атап, ирониялық мағынада, бірақ ол "дүниедегі ең мақтаныш, ең жағымсыз адамның" жай ғана сыпайылығына ие деген мағынада ғана. 18 ғасырдағы идея бойынша, ер адам бәрінен бұрын жағымды және ұнамды болуы керек еді, сондықтан ер адам үшін жалған сөйлеуден гөрі ренжітетін нәрсе айту жақсырақ еді. Жеңіл салмақты және асқақ Мисс Бингли "жетістікке жеткен әйелдің" барлық қасиеттерін санап шыққанда, Дарси "Бұның бәріне ол әлі де маңыздырақ нәрсені қосуы керек, кеңінен оқу арқылы оның ақыл-ойын жақсарту", бұл Мисс Бинглиден қажетті деп санайтын нәрседен гөрі әйелден көбірек күтетінін көрсетеді. Николсон одан әрі м. Дарси сияқты кейіпкер британдық өмірдегі өзгерістерді көрсетеді деп дәлелдеді, өйткені романтикалық дәуір "Маңызды болған нәрсе - шынайы, өзіндік пайда болған құндылық". Дарси Елизаветаға ертеден тартылған, бірақ ол оны әйел ретінде әлеуметтік тұрғыдан жарамсыз деп санайды; алайда оған деген сезімі соншалық, ол сүйген әйелге үйлену үшін конвенциядан бас тартуға шешім қабылдап, оны романтикалық кейіпкердің қалыпына сәйкес келеді. Дарси орта таптағы Элизабетпен некеге тұру туралы өзінің бейімділігін жеңгеннен кейін, ғалым Бернард Парис Дарси "кітаптағы ең романтикалық кейіпкерге айналады" деп жазды, сонымен бірге дәстүрлі британдық құндылықтарды қолдап, "өзінің үлкен күшін тәртіп пен құмарлыққа қызмет ету үшін қолданады". Ғалым Элисон Саллоуэй Дарсидің әдепті қоғамға, оның жалған әдептілігі мен үстүртөлі әңгімесіне төзімділігі аз екенін және Пемберлиді басқаруды немесе ашық ауада болуды артық көретінін айтты. Дарсидің ерлік ұстанымы, оның алғашқы неке ұсынысынан бас тартқанына қарамастан, Елизаветаның артынан ілесіп, өзінің сезімдерінің тереңдігін көрсетеді, ол көбінесе дұрыс білдіруде қиындыққа ұшырайды. Кейде Дарси Елизаветаға деген махаббатын білдірмей, шатасып жүрсе де, оның тек өз сезімін ғана айта білуі Уикхэмнің сөздерін еш уақытта шын жүректен айтпауымен айрықша айырмашылығы бар. Ғалым Жозефина Росс Дарсидің жыныстық қатынассыздығы туралы суреті романтикалық дәуірдегіден гөрі біздің заманымыздың стандарттары туралы көбірек айтады деп жазды. Елизавета Уикхамның өз қарындасы Лидияны азғырғанын айтса, ол "оған жанашырлықпен үнде...
Мәдени ықпал және мұра
Фицвильям Дарси кейіпкері көптеген шығармаларда пайда болды және оларға шабыт берді. Дарси мен Элизабет Беннет екеуі де ғылыми-фантастика авторы Филип Хосе Фармердің көптеген әдеби кейіпкерлерді (Тарзан мен Шерлок Холмс сияқты) адамдар мен оқиғалардың өзара байланысты туыстық ағашы арқылы байланыстыратын ойдан шығарылған "Волд Ньютон отбасы" құрамына кіреді. Фермердің еңбектеріне сәйкес, екеуі де 1790 жылдары Йоркширде Уолд Ньютонды соққан метеориттен сәулеленуге ұшырады (құжатталған оқиға). Бұл оларға көптеген басқа атақты әдеби кейіпкерлердің ата-бабалары болуға мүмкіндік берді, олардың кейбіреулері ерекше немесе тіпті адамнан тыс дарындар мен қабілеттерге ие болды. М. Дарсидің көзқарасынан жазылған түпнұсқалық шығарманың көптеген қайта қарастырылуы жарияланды, олардың ішінде американдық жазушы Памела Эйданның "Фитцвильям Дарси", "Джентльмен" трилогиясы және ағылшын жазушысы Джанет Эйлмердің Ұлыбританияда және кейіннен АҚШ-та жарық көрген Darcy's Story романы. Хелен Филдинг Бриджит Джонстың "Көкірек пен бейбітшілік күннамасы" үшін "сөзін бүлдіргенін" мойындады. Бриджит Джонстың күнделігі және оның жалғасы Аң-сананың шегі , Бриджит Джонс үнемі 1995 жылғы BBC адаптациясын еске алады және төртінші эпизодтағы Дарси (Колин Ферт) ылғал ақ көйлек киіп тоғаннан шығатын сахнаны қайта-қайта бақылайды және телесериалдың Дарси мен Элизабетке "жақсылық, немесе, керісінше, құдалық саласындағы менің таңдалған өкілдерім" деп сілтеме жасайды. The Edge of Reason Bridget журналистике айналған кезде, ол Италияға ұшып барып, оның (содан кейін алдағы) Фивер Пич туралы Фиртпен сұхбат алуы керек, бірақ өзін тек Мистер Дарси туралы және "қолақтың көрінісі" туралы сұрақтар қоюмен ғана кездестіреді. Колин Ферт Дарси образын тастау қиын деп тапты, ол Бриджит Джонстың Марк Дарсиін ойнау, басқа Дарсидің әсерінен жасалған кейіпкер, оны біржола күлкіге түсіріп, оны таңғажайып кейіпкерден азат етеді деп ойлады. Дарсидің романтикалық кейіпкер мәртебесі әдебиеттен тыс. 2010 жылы еркек тышқанның зәріндегі жыныстық феромонды, ол әйел тышқандарға жыныстық жағынан тартымды, Дарцин есімімен аталған. 2013 жылдың 9 шілдесінде 12 фут (3.7 м) шыны талшықтан жасалған судан шыққан Мистер Дарси мүсіні британдық теледидар UKTV арнасының жарнамасы үшін Лондонның Хайд-паркіндегі Серпентин көліне орнатылды. Актер Колин Ферттің үлгісі бойынша мүсін Лайм Парктегі бағдарламаның ішінара түсірілген және қазірдің өзінде Ғорурлық пен бейбітшілік жанкүйерлерінің діни саяхат орны болған Лайм Парктегі соңғы орнату алдында бірнеше ағылшын көлдерін аралады.
Helen Fielding has admitted she "pillaged her plot" for Bridget Jones's Diary from Pride and Prejudice. In Bridget Jones's Diary and its sequel The Edge of Reason, Bridget Jones is constantly mentioning the 1995 BBC adaptation and repeatedly watches the scene in the fourth episode where Darcy (Colin Firth) emerges from a pond wearing a wet white shirt, and refers to the Darcy and Elizabeth of the TV series as "my chosen representatives in the field of shagging, or, rather, courtship". When in The Edge of Reason Bridget becomes a journalist, she is flown to Italy where she is to interview Firth about his (then upcoming) film Fever Pitch, but finds herself only asking him questions about Mr. Darcy and the filming of the "pond scene". Colin Firth has found it hard to shake off the Darcy image, and he thought that playing Bridget Jones's Mark Darcy, a character inspired by the other Darcy, would both ridicule and liberate him once and for all from the iconic character. Darcy's status as a romantic hero transcends literature. In 2010 a protein sex pheromone in male mouse urine, that is sexually attractive to female mice, was named Darcin in honour of the character. On 9 July 2013, a 12 foot (3.7 m) fibreglass statue of the figure of Mr. Darcy emerging from the water was installed in the Serpentine Lake of London's Hyde Park for a promotion of British television's UKTV channel. Modelled on actor Colin Firth, the statue made the rounds of several English lakes before its final installation in Lyme Park, a location where the programme was partly filmed and already a pilgrimage site for Pride and Prejudice fans.