Кіріспе

Мария Эджворттың 1800 жылғы романы. "Ракрент қамалы" – Мария Эджворттың 1800 жылы жарық көрген қысқа романы. Оның көптеген басқа романдары сияқты, бұл роман да жарыққа шығар алдында әкесі Ричард Ловелл Эджворт тарапынан ауыр "өзгертулерге" ұшыраған жоқ, басылып шыққан нұсқасы оның бастапқы ойынша жақын. Басылымға шығар алдында, ағылшын баяндаушының стилінде жазылған кіріспе, сөздік және түсіндірмелер түпнұсқа мәтінге қосылды. Бұл Эджворттардың кітаптың 1800 жылғы Одақ туралы заңға ағылшындардың ынтасын кемсітуі мүмкін деген қорқынысын азайту мақсатында жасалды. Романның шабыт көзінің бірі – оның отбасы тарихын баяндайтын "Эджвортстаунның қара кітабы", онда Эджворттардың романда бейнеленгендей құқықтық тартыстары жазылған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман 1782 жылғы Конституцияға дейін жатады. Ол Ракренттер әулетінің төрт буынының тарихын олардың басқарушысы Тэди Квирк көзімен баяндайды. Мұрагерлер: ысырапқор, тойымсыз сэр Патрик О’Шофлин, даулы істерге бейім сэр Муртаг Ракрент, қатыгез күйеу және құмар ойындарына құмар сэр Кит Ракрент және жомарт, бірақ сақтықсыз сэр Конди Ракрент. Олардың бірінен кейін бірі жасаған иемдіктеп алу қателіктері баяндаушының епті ұлы Джейсон Квирктің қатысуымен шешіледі, оның арқасында жағдай жақсарады.

Кейіпкерлер

Тэди Квирк – Ракрент отбасының үй басқарушысы. Ол романның баяндаушысы болып табылады. Сэр Патрик О’Шофлин, есімін өзгертуге және Ракрент әскерінің гербін тағуға келіскен ақсүйек, қамалға мұрагер болу үшін. Сэр Муртаг Ракрент, сэр Патриктің мұрагері, ол жер иелігі үшін жалға алушыларды сотқа тарта беруге бейім. Сэр Кит Ракрент, сэр Муртагтың кіші інісі. Ол үнемі ізгілікке құмар, соңында дуэльде қаза табады. Джессика Ракрент, сэр Киттің әйелі. Күйеуі оны жеті жылға бөлмесіне қамап қояды, оның өліміне дейін. Сэр Конолли "Конди" Ракрент, сэр Киттің мұрагері. Ұнатулы жер иесі, ол қарыздарға байланысты қамалдан айырылып, соңында қызбадан қайтыс болады. Изабелла Монигоул Ракрент, сэр Коноллидің әйелі. Ол үйленгеннен кейін мұрадан айырылып, ысырапшыл болады. Джейсон Квирк – мүлікті басқару кеңсесінің қызметкері, кейін адвокат болады. Ол – Тэди Квирктің ұлы. Джуди Квирк – Тэди Квирктің шөбересі. Соңында ол аңшыға үйленеді.

Тақырыптар мен стиль

Кэтрин Киркпатрик романның "бірнеше әдеби жанрлар мен қосалқы жанрлардан қарыз алып, сонымен бірге жаңадан туғандығын, бірақ ешқайсысына толыққанды сәйкес келмейтінін" айтады. Castle Rackrent – редактордың алғы сөзі мен қорытындысы бірінші тұлғадағы баяндаманы шеңгерген диалогтық роман. Бұл роман ирланд романының алғашқы үлгісі ретінде кеңінен танылған, онда баяндаушы бірқатар оқиғаның қатысушысы емес, оны бақылап отыратын және сенімді емес тұлға болып бейнеленген. Романға сөздік қосылған (ол соңғы сәтте енгізілген). Уильям Батлер Йейтс Castle Rackrent романын "ағылшын тілінде жазылған ең шабыттандырған хроникалардың бірі" деп атады. Сэр Уолтер Скотт, Эджвортпен кездесіп, хат алмасып жүрген, оның романының өзінің Waverley романдар сериясын жазуға шабыттандырғанын мойындады: "Менің қабілетті досымның туындыларындағы бай юмор, терең сезімталдық және тамаша тәктіліктің үлгісін қайталауға тырысудың орнына, мен өз елім үшін де Miss Edgeworth Ирландия үшін осылай табысқа жеткен нәрсе сияқты бір нәрсені жасауға болады деп ойладым – яғни, тумаларын көрші мемлекеттерге осы уақытқа дейін бейнеленгеннен гөрі жақсы жарықта таныстыруға болады". Роман Ф. Скотт Фицджеральдтың "Ұлы Гэтсби" романында, Жан Стаффордтың "Тарихтағы анасы" және Анна Бернстің "Milkman" романында еске алынады.