Кіріспе

Жорж Сэндтің "Histoire de ma vie" ("Өмірімнің тарихы") автобиографиясы - 18-ғасырдағы атақты итальяндық авантюрист Джакомо Казанованың естеліктері мен автобиографиясы. Бұрынғы, боудлерленген нұсқасы ағылшын тілінде 1960 және 1962 жылдар аралығында басылғанға дейін Жаков Казанованың естеліктері (французша Mémoires de Jacques Casanova) деп аталды. 1971 жылы ағылшын тіліндегі толық аудармасы жарық көрді. 1838 жылдан 1960 жылға дейін естеліктердің барлық басылымдары он тоғызыншы ғасырдың басында неміс және француз тілдерінде шығарылған цензуралық басылымдардан алынған. Артур Махен 1894 жылы жарық көрген ағылшын аудармасында осы дәл емес нұсқалардың бірін қолданды, ол көптеген жылдар бойы стандартты ағылшын тіліндегі басылым болып қалды. Казанова венециялық болса да (2 сәуір 1725 жылы Венецияда туып, 4 маусым 1798 жылы Богемияның Дуксте, қазіргі Чехияның Дучков қаласында қайтыс болған), кітап француз тілінде жазылған, бұл сол кездегі білімді таптардың басым тілі болды. Кітапта Касанованың өмірі 1774 жылға дейін ғана қамтылған, бірақ кітаптың толық атауы Histoire de ma vie jusqu'à l'an 1797 (Менің 1797 жылға дейінгі өмірімнің тарихы). 2010 жылдың 18 ақпанында Франция Ұлттық кітапханасы "Histoire de ma vie" кітабының 3700 беттік қолжазбасын шамамен 7 миллион евроға (5 750 000 фунт стерлинг) сатып алды. Қолжазба 1798 жылы Касанованың немере інісі Карло Анжиолиниге берілген деп есептеледі. Қолжазбада бұрын-соңды оқылмаған немесе жарияланбаған беттер бар деп есептеледі. Осы сатып алудан кейін 2013 жылдан 2015 жылға дейін қолжазбаға негізделген Bibliothèque de la Pléiade-дің жаңа басылымы жарық көрді.

Кітаптың мазмұны

Кітап 12 томнан және шамамен 3500 беттен (1,2 миллион сөзден) тұрады, ол Касанованың туылғаннан 1774 жылға дейінгі өмірін қамтиды.

Қолжазбаның тарихы

Казанова кітаптың алғашқы тарауларын 1789 жылы қатты ауырып жатқан кезінде жазған. 1794 жылы Касанова Карл Жозефпен, принц де Линьемен кездесті. Екеуі өзара достық қарым-қатынас орнатты. Принц Касанованың естеліктерін оқығысы келетінін білдірді, ал Касанова оны принске жібермес бұрын қолжазбаны жылтыратуды шешті. Қолжазбаның ең болмағанда алғашқы үш томын оқығаннан кейін, Чарльз Джозеф бұл мемуарларды Дрездендегі редакторға жыл сайынғы сыйақыға айырбастау үшін жариялауды ұсынды. Казанова қолжазбаны жариялауға көндірілді, бірақ басқа жолды таңдады. 1797 жылы ол Саксон сотының министрлер кабинетінің министрі Марколини Ди Фанодан басылымға көмектесуін сұрады. 1798 жылдың мамыр айында Касанова Дукста жалғыз болды. Ол өзінің өлімін алдын ала көріп, Дрезденде тұратын отбасы мүшелерінің келіп, соңғы сәттерінде қолдау көрсетулерін сұрады. Карло Анжиолини, Касанованың немере қызының күйеуі, дереу Дрезденнен Духқа сапар шекті. Казанова қайтыс болғаннан кейін ол қолжазбамен Дрезденге оралды. Карло 1808 жылы қайтыс болды, ал қолжазба оның қызы Камиллаға өтті. Наполеон соғыстарының салдарынан өткен дәуірге жататын кейіпкердің естеліктерін жариялауға қолайлы жағдай болмады. Лейпциг шайқасынан кейін (1813) Марколини қолжазбаны еске алып, Камилланың мұғаліміне 2500 талер ұсынды, ол ұсынысты тым қарапайым деп санады және бас тартты. Бірнеше жылдан кейін экономиканың құлдырауы Камилланың отбасылық байлығын құртты. Ол ағасы Карлодан қолжазбаны тез арада сатуды өтінді. 1821 жылы ол баспагер Фридрих Арнольд Брокгаузға сатылды. Брокгауз Вильгельм фон Шуцтан кітапты неміс тіліне аударуды өтінді. 1822 жылы аударманың кейбір үзінділері мен бірінші томы басылып шықты. Брокгауз мен Шютц арасындағы ынтымақтастық 1824 жылы бесінші том басылғаннан кейін тоқтады. Кейін басқа томдарды беймәлім аудармашы аударды. Неміс тіліндегі басылымның табысына байланысты француз редакторы Виктор Турнахон кітапты Францияда басып шығаруға шешім қабылдады. Ол кезде Турнахонның түпнұсқаға қолжазбасы болмағандықтан, француз тіліндегі мәтін неміс тіліндегі аудармадан аударылды. Мәтін қатты цензураға ұшырады. Пираттыққа жауап ретінде Брокхаус француз тілінде екінші басылымды шығарды, оны Жан Лафорг (17821852) редакциялады, ол өте сенімді емес еді, өйткені Лафорг Касанованың діни және саяси көзқарастарын өзгертті, сондай-ақ жыныстық сілтемелерді цензуралады. Француз тіліндегі томдары 1826-1838 жылдары жарық көрді. Бұл басылымдар да сәтті болды, ал тағы бір француз пираттық басылымы неміс тіліндегі басылымнан басқа аудармамен дайындалды. Неміс тіліндегі басылым сол кезде толық жарияланбағандықтан, онда аудармашының ойлап тапқан үзінділері бар деп айтылады. 1960 жылы Брокгауз мен француз редакторы Плонның ынтымақтастығы қолжазбаның алғашқы түпнұсқалық басылымына әкелді. 2010 жылы бір анонимдік иесінің көмегімен бұл қолжазбаны Франция Ұлттық кітапханасы 9 миллион доллардан астамға сатып алды.

Шюц аудармасы (1822-1828)

Бұл бірінші басылым Брокгауз үшін цензураланған неміс аудармасы (бірінші жартысын Вильгельм фон Шуц, қалған бөліктерін белгісіз аудармашы аударды). Оның "түпнұсқа" атауы: Венециялықтардың естеліктері Жакоб Касанованың Сейнгальт, немесе оның өмірі, ол Бохмен тілінде жазылған. Вильгельм фон Шуцтың түпнұсқа қолжазбасына сәйкес.

Турнахон-Молин аудармасы (18251829)

Неміс тіліндегі алғашқы басылымның табысы түпнұсқа қолжазбаға қол жеткізбей, пираттық Tournachon Molin басылымын шығарады. Бірінші француз басылымы француз тілінен француз тіліне неміс тілінен аударма болып табылады, бұл өте шамамен және кемелсіз мәтінге әкеледі.

Брокгауз-Плон анықтамалығы (19601962)

Қолжазба көп жылдар бойы жасырын сақталды, өйткені Брокхаус оны бұдан әрі пираттық жолмен алуды қаламады. Сосын соғыстар мен экономикалық дағдарыстар олардың баспа жобаларын 1950 жылдардың соңына дейін баяулатты. Мәтіннің алғашқы толық және шынайы басылымы 1960 және 1962 жылдар аралығында жарық көрді (төрт жоғалған тарауларды алып тастап, олардың орнына Лафорг нұсқасы, Шуцтың түсініктемелерімен). Бұкиннің қайта басылымы (1993) сол кезден бастап француз тіліндегі алғашқы анықтамалық басылым болды.

Жаңа Плеяда басылымы (20132015)

Қолжазбаны Франция Ұлттық кітапханасы сатып алғаннан кейін, 2013 жылдан 2015 жылға дейін қолжазбаға негізделген жаңа Pléiade басылымы жарық көрді.

Қосымша жарияланымдар тарихы

12 том. 6-да; түпнұсқа мәтіннің бірінші басылымы (жоғалған 4 тарау Лафорг басылымынан алынған мәтінмен ауыстырылды), Шуц басылымынан алынған жазбалармен. Брокгауз Плон басылымының бұл қайта қарастырылуы іс жүзінде анықтамалық басылымға айналды. Траск осы шығарманың бірінші томы үшін АҚШ Ұлттық кітап сыйлығының аударма әдебиеті бойынша алғашқы сыйлығын бөлісті.

Ағылшынша

Бұл Лафоргтың цензуралық мәтінінің толық аудармасы. Электрондық кітап нұсқаларына мыналар кіреді: Бұл Трасктің Брокгауз Плон анықтамасының толық аудармасы. Бұл түпнұсқа қолжазбаның Брокгауз Плон басылымының сегізден бір бөлігінен таңдалған мәтіннің қысқаша аудармасы. Penguin Books баспасынан қайта шығарылды:

Неміс тілі

Бұл түпнұсқа қолжазбаның 12 томдық аудармасы, 1850 жылдан бастап тұрақты түрде қайта өңделеді. Бұл түпнұсқа қолжазбаның Брокгауз Плон басылымының толық 12 томдық аудармасы. Бұл 1985 жылдан бастап қайта шығарылды.

Испан тілі

Бұл басылым Лафоргтың цензураланған нұсқасына негізделген. Бұл түпнұсқа қолжазбаның Брокгауз Плон басылымының толық аудармасы.

Италиялық

Лафоргтың цензуралық мәтінінің алғашқы толық итальянша аудармасы. Бұл 1960 жылдары қайта өңделіп, қайта шығарылды: Бұл түпнұсқа қолжазбаның Брокгауз Плон басылымының толық аудармасы. Қайта өңделген және қайта шығарылған 1983-1989: Бұл Лафорг немесе Брокгаузға негізделгенін және толық немесе қысқартылғандығын растай алмады.

Нидерланд тілі

Карстан бұрын Лафоргтың цензуралық басылымының аудармалары болған. 2006 жылы қайта басылған: . Бұл түпнұсқа қолжазбаның Брокгауз Плон басылымының толық аудармасы. Сонымен қатар, қараңыз.

Түрікше

Бұл алғашқы түрік аудармасы, мүмкін, Лафорг аудармасынан алынған. Бұл бірінші том - түпнұсқа қолжазбаның Брокгауз Плон басылымының аудармасы. Қалған томдары жарияланбаған. Айта кетейік, "Хаятым" - бұл сөз ойындары, онда "Менің өмірім" "Менің өмірбаяным" және "Менің сүйіктім" деген мағынаны білдіреді.