Кіріспе

Мексикалық филолог және тарихшы Хоакин Гарсия Иказбальцета (21 тамыз 1824 - 26 қараша 1894) - Мексика филологы және тарихшысы. Ол өзіне дейінгі мексикалық жазушылардың жазбаларын редакциялады, Хуан де Зумарраганың өмірбаянын жазды және Уильям Х. Прескотттің Мексиканы жаулап алуын аударды. Оның отарлау Мексикасындағы еңбектері әлі күнге дейін келтіріледі.

Өмір

Гарсия Иказбальцета Мексика қаласында бай испан отбасында дүниеге келген. Отбасы 1829 жылы Мексика тәуелсіздігін мойындағаннан кейін көп ұзамай Конгресс актісі бойынша Испанияға жер аударылды және жеті жылдан кейін ғана қайтып оралды. Ол мұғалімдермен және өз бетінше оқу арқылы білім алды. Ол бірнеше континенттік тілдерді үйреніп, Ибероамериканы зерттеуге кірісті. Оның оқулары Мексика-Америка соғысының басталуымен үзілді, оған ол қатысқан. Соғыстан кейін ол оқу ісін жалғастырды. Ол Герас графының немересі Филомена Пиментелге (бала туғанда қайтыс болды) үйленді. Ол өмірінің басым бөлігін колониялық дәуірдегі кітаптар, құжаттар мен қолжазбалардың үлкен жинағын жинауға арнады, оларды өзінің жұмысында қолданды.

Жұмыс

Гарсия Иказбальцета Мексиканың алғашқы архиепискобы Хуан де Зумарраганың өмірбаянын мексикалық тарих қайта бағаланып жатқан кезде жазды, нәтижесінде архиепископ пен жерлестерді нанымға айналдырған жалқаулар сынға ұшырады. Онда ол либералды және протестанттық айыптауларға қарсылық білдірді, бұл архиепископ "білсіз және фанатикалық" болды, оны және басқа францискандықтарды үндістерді құтқарушылар рөлінде, азаматтық биліктің қатыгездігінен. Сондай-ақ, ол архиепископтың Санта-Крус колледжі сияқты алғашқы білім беру мекемелерін дамытудағы рөлін атап өтті және оған Батыс жарты шарға алғашқы баспа станоктарын әкелгенін айтты. Ол, әсіресе, Миер, Бустаманте және Прескотттің Зумарраганың жергілікті ацтек кодекстерін жоюда қандай да бір рөл атқарды деген айыптарына қарсылық білдірді. Зумаррага келгенге дейін жойылудың көпшілігі орын алғанын, ешқандай испан хроникасы кітаптарды өртеу туралы айтпағанын және Альва де Икстлильхокитльдің 1520 жылы Тлаксакандар жасағандығын айтты. Сонымен қатар, ол кітапты либералды заң шығарушылардың екіжүзділігін сынға алу үшін пайдаланды, олар архиепископқа үндістерге қатыгездік жасағаны үшін шабуыл жасады, бірақ ежелгі өнер туындылары мен артефактілерді экспорттауға шектеулерді алып тастау арқылы ұлттың жергілікті мұрасына опасыздық жасады. Бұл кітап архиепископтың сенімділігін және францискандықтардың мексикалық қоғамның негізін қалаушылар ретінде мексикалық санадағы орнын қалпына келтіру үшін жеткілікті болды, бірақ ол басқа да сұрақтарды көтерді. Көптеген адамдар Гваделупаның біздің ханым ретінде Мәриямның пайда болуы немесе Зумараганың оның құрметіне шіркеу салу туралы ешқандай сөз болмайтынына ыңғайсыз болды. Шын мәнінде, Гарсия Иказбалцета бұл тақырыпта тарау жазған, бірақ Пуэбла епискобы Франсиско Паула де Вераның тапсырысы бойынша оны түпкілікті жобаға енгізуді таңдаған жоқ. Онда ол аянға қатысты қазіргі заманғы ешқандай құжатты таппағанын, Мигель Санчестің 1648 жылғы "Имаген де ла Вирген" суреті бірінші болып пайда болғанын айтты. Мексиканың сол кездегі әйгілі тарихшысы ретінде беделге ие болғанына қарамастан, оның саяси консервативтілігі мен құлшынысты католиктігіне қарамастан, оның атына аянның тарихилығын қорғаушылар шабуыл жасады. Мексиканың архиепискобы Пелажио Антонио де Лабастиданың сұрағына жауап ретінде ол "Гуадалупаның біздің ханымның Хуан Диегоға көрінгені туралы тарих не айтып отырғанын" егжей-тегжейлі баяндады. Онда ол аян туралы дәстүрлі аңыздың барлық тарихи мәселелерін егжей-тегжейлі түсіндірді. Бұл құбылысқа қатысты тарихи құжаттардың, әсіресе Зумараганың, бұрынғы тарихшылар атап өткен науаль тіліндегі құжаттардың жоқтығын, желтоқсан айында гүлдер гүлденуінің ерекшелігін ( дәстүрлі аңыздың маңызды аспектісі) және "Гуадалупаның" науаль тіліндегі аты болуы мүмкін емес. Ол сондай-ақ иконаны зерттеудегі сәйкессіздіктерді пайда болудың тарихилығына күмән келтіретін себептер ретінде келтірді. Ол мексикалық испан тілінің сөздігі Vocabulario de Mexicanismos-да жұмыс істей бастады, ол "G" әрпіне дейін ғана аяқталды және ол өлгеннен кейін жарияланды. Иказбальцета 1881 жылы Америка Антикварлар қоғамының мүшесі болып сайланды.

Өлім және мұра

Гарсия Иказбалсета 70 жасында "мие инсультынан" қайтыс болды. Францискан орденінің колониялық Мексикадағы қызметі туралы жазған еңбектері қазіргі тарихшы Игнасио Мануэль Алтамираноның еңбектеріне әсер етті.