Кіріспе
Англияның Чешир қаласында орналасқан Жодрелл Банкі обсерваториясы (ағылш. Jodrell Bank Observatory) Манчестер университетінің Жодрелл Банкі астрофизика орталығының құрамында бірнеше радиотелескоптарды қамтиды. Обсерватория 1945 жылы университеттегі радиоастроном Бернард Ловеллдің екінші дүниежүзілік соғыста радармен жұмыс істегеннен кейін ғарыштық сәулелерді зерттеу мақсатымен құрылды. Одан бері ол метеориттер, квазарлар, пульсарлар, мазерлер және гравитациялық линзаларды зерттеуде маңызды рөл атқарды, сондай-ақ ғарыш дәуірінің басында ғарыш зондтарын қадағалауға белсенді қатысты. Обсерваториядағы негізгі телескоп – Ловелл телескопы. Оның диаметрі 250 фут (76 м) құрайды, бұл оны әлемдегі үшінші ең ірі бағытталатын радиотелескоп етеді. Обсерваторияда тағы үш жұмыс істейтін телескоп бар: Mark II және диаметрі 13 м және 7 м радиотелескоптар. Жодрелл Банкі обсерваториясы – Манчестер университетінің Ғылым және технологиялық қондырмылар кеңесі атынан басқаратын Ұлттық құрал – Көп элементті радиобайланысты интерферометр желісінің (MERLIN) базасы. Жодрелл Банкі келушілер орталығы мен арборет төменгі Уитингтонда орналасқан, ал Ловелл телескопы мен обсерватория Густри және Холмс Чапельдің жанында. Обсерваторияға A535 тас жолы арқылы жетеді. Крю – Манчестер теміржол желісі осы жерден өтеді, ал Густри станциясы жақын маңда орналасқан. 2019 жылы обсерватория ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енді.
Jodrell Bank Observatory ('/dʒ//ɒ//d//r//əl/ JODrəl) in Cheshire, England hosts a number of radio telescopes as part of the Jodrell Bank Centre for Astrophysics at the University of Manchester. The observatory was established in 1945 by Bernard Lovell, a radio astronomer at the university, to investigate cosmic rays after his work on radar in the Second World War. It has since played an important role in the research of meteoroids, quasars, pulsars, masers, and gravitational lenses, and was heavily involved with the tracking of space probes at the start of the Space Age. The main telescope at the observatory is the Lovell Telescope. Its diameter of 250 feet (76 m) makes it the third largest steerable radio telescope in the world. There are three other active telescopes at the observatory; the Mark II and 42 feet (13 m) and 7 m diameter radio telescopes. Jodrell Bank Observatory is the base of the Multi Element Radio Linked Interferometer Network (MERLIN), a National Facility run by the University of Manchester on behalf of the Science and Technology Facilities Council. The Jodrell Bank Visitor Centre and an arboretum are in Lower Withington, and the Lovell Telescope and the observatory near Goostrey and Holmes Chapel. The observatory is reached from the A535. The Crewe to Manchester Line passes by the site, and Goostrey station is a short distance away. In 2019, the observatory became a UNESCO World Heritage Site.
Алғашқы жылдар
Жодрелл Банкі алғаш рет 1939 жылы Манчестер университетінің ботаника бөлімі Лихтерден үш жер участағын сатып алғанда академиялық мақсаттарда қолданылды. Оның аты жақын жердегі Жодрелл Банкі төбешігінен шыққан, ол Уильям Жодреллдің есімімен аталып, оның ұрпақтары қазіргі Терра-Нова мектебі орналасқан сарайда тұрған. 1952 жылы Джордж Массиден ферма сатып алынып, оның орнына Ловелл телескопы салынды, соның арқасында аумақ кеңейтілді. Бұл орын 1945 жылы астрофизикалық зерттеулер үшін алғаш рет пайдаланылды. Бернард Ловелл Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған жабдықтарды, соның ішінде артиллериялық радиолокаторды қолданып, ғарыш сәулелерін зерттеді. Жабдық – J. S. Hey ұсынған 4,2 м толқын ұзындығында жұмыс істейтін GL II радиолокациялық жүйесі болды. Ол бұл жабдықты Манчестерде пайдалануды жоспарлаған, бірақ Оксфорд-роудтағы трамвайлардан туындаған электр кедергісі оның жолына тосқауыл қойды. 1945 жылдың 10 желтоқсанында ол жабдықты қаладан 40 шақырым оңтүстікке орналасқан Жодрелл Банкіне көшірді. Ловеллдің негізгі зерттеулері – 1946 жылдың қазан айында иондалған метеор іздерінен екені анықталған, уақытша радиоэхолар болды. Алғашқы қызметкерлер Альф Дин мен Фрэнк Фоден метеорларды қалың көзбен бақыласа, Ловелл жабдық арқылы электромагниттік сигналды бақылады. Ловелл радиолокаторды алғаш рет 1945 жылдың 14 желтоқсанында іске қосқанда, Геминидтер метеор шашырауы ең жоғары деңгейде болды. J. Clegg оның тірегінде кең ауқымды антенналық массив құрастырды. 1946 жылдың қазан айында астрономиялық бақылаулар үшін қолданылды. 1946 жылдың 9 және 10 қазанында телескоп метеорлардың шашырауынан туындаған атмосферадағы иондануды байқады. Антенна шашыраудың ең жоғары нүктесінде 90 градусқа бұрылғанда, анықталған сигналдар саны фондық деңгейге дейін төмендеді, бұл радиолокатормен анықталған уақытша сигналдардың метеорлардан екенін дәлелдеді.
Транзит телескопы
Транзит телескопы – 1947 жылы салынған 218 фут (66 м) параболалық рефлекторлы зенит телескопы. Ол кезде бұл әлемдегі ең үлкен радиотелескоп болды. Ол 24 фут (7 м) тіректерден тұратын сым тордан құралған, ол радиосигналдарды жерден 126 фут (38 м) биіктіктегі фокус нүктесіне шоғырландырды. Телескоп көбінесе тікелей жоғары қарады, бірақ сәуле бағытын фокус нүктесінің орнын өзгерту үшін мачтаны сәл еңкейту арқылы өзгертуге болады. Құрылыс аяқталмас бұрын фокус мачтасы ағаштан болатқа ауыстырылды. Ол Андромедадағы Ұлы тұмандықтың радио шуын – ғарыздан тыс радио көзінің алғашқы нақты анықталуын – және радиожиіліктегі Тихоның суперновасының қалдықтарын ашты; сол кезде бұл оптикалық астрономиямен ашылмаған еді.
Ловелл телескопы
"Марк I" телескопы, қазір Ловелл телескопы деп аталады, 1957 жылы салынған кезде әлемдегі ең ірі бағытталы тарелкалы радиотелескоп болды; қазір ол Батыс Вирджиниядағы Грин-Бэнк телескопынан және Германиядағы Эффелсберг телескопынан кейін үшінші орында тұр. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы кемелердің зениттік орналымдарының бөліктері телескоптың қозғалтқыш жүйесінде қайта пайдаланылды. Телескоп 1957 жылдың ортасында, әлемдегі алғашқы жасанды спутник – Совет Одағының "Спутник-1" спутнигінің ұшырылуымен бірге жұмыс істей бастады. Телескоп "Спутник-1" спутнигінің тасымалдаушы ракетасын радар арқылы қадағалай алған жалғыз құрал болды, алғаш рет оны 1957 жылдың 12 қазанында, ұшырылғаннан кейін сегіз күн өткен соң, түнгі жартыдан кейін анықтады. Келесі жылдары телескоп түрлі ғарыш зондтарын қадағалады. 1960 жылдың 11 наурызы мен 12 маусымы аралығында ол АҚШ-тың NASA ұшырған "Пионер-5" зондын қадағалады. Телескоп зондқа командалар жіберді, оның ішінде оны тасымалдаушы ракетадан ажырату және зонд сегіз миллион миль қашықтықта болғанда оның қуатты трансляторын қосу командалары бар еді. Ол зондтан деректер алды, бұл мүмкіндік әлемдегі басқа телескоптарда болмады. 1966 жылдың ақпан айында Жодрелл Банкіне Совет Одағы өздерінің айға қондырғыш "Луна-9" аппаратын қадағалауды және ай бетінен фотосуреттерді факсимильдік түрде беруді тапсырды. Фотосуреттер британдық баспасөзге жіберілді және советтік тарап оларды жарияламас бұрын жарияланды. 1969 жылы Совет Одағының "Луна-15" аппараты да қадағаланды. Жодрелл Банкі ғалымдарының миссияны байқаған сәтінің жазбасы 2009 жылдың 3 шілдесінде жарияланды. Сэр Бернард Ловеллтің қолдауымен телескоп ресейлік спутниктерді қадағалады. Спутниктер мен ғарыш зондтарының бақылау нәтижелері АҚШ Қорғаныс министрлігінің "Project Space Track" бағдарламасымен бөлісті, бұл спутниктерді іздеу және дамытумен айналысатын зерттеу жобасы еді. Ғарыш зондтарын қадағалау Ловелл телескопының бақылау уақытының аз бөлігін ғана алды, ал қалған уақыт ғылыми бақылаулар үшін пайдаланылды, оның ішінде ай мен Венераға дейінгі қашықтықты өлшеу үшін радарды қолдану; жұлдыздар мен алып жұлдыздардың айналасындағы астрофизикалық мазерлерді бақылау; пульсарларды бақылау (миллисекундтық пульсарларды және шар тәрізді шоғырлардағы алғашқы пульсарды ашуды қоса алғанда); квазарларды және гравитациялық линзаларды бақылау (алғашқы гравитациялық линза мен алғашқы Эйнштейн сақинасын анықтауды қоса алғанда). Телескоп SETI бақылаулары үшін де қолданылды.
Mark II және III телескоптар
Mark II телескопы – эллипстік радиотелескоп, оның үлкен осі және кіші осі 1964 жылы салынған. Ол дербес телескоп ретінде жұмыс істеумен қатар, Ловелл телескопымен бірге интерферометр ретінде де қолданылды және қазіргі кезде негізінен MERLIN жобасының құрамында пайдаланылады. Mark II телескопымен бірдей өлшемдегі Mark III телескопы көшіруге арналған етіп жасалды, бірақ ол Нантвич қаласына жақын орналасқан Уордлден ешқашан көшірілген жоқ, және MERLIN аясында қолданылды. Ол 1966 жылы салынды және 1996 жылы қолданудан шығарылды.
Mark IV, V және VA телескоптарының ұсыныстары
Mark IV, V және VA телескоптарының ұсыныстары 1960 жылдардан бастап 1980 жылдарға дейін одан да үлкен радиотелескоптар салу мақсатымен ұсынылды. Mark IV жобасы – 1000 фут (305 м) диаметрі бар, ұлттық жоба ретінде салынған дербес телескоп. Mark V жобасы 400 фут (122 м) диаметрі бар жылжымалы телескопты құруды көздеді. Бұл ұсыныстың идеясы Джодрелл Банкіне жақын орналасқан теміржол желісінде телескоп орнату болды, бірақ болашақтағы кедергілерге қатысты алаңдаушылықтар Уэльстегі орынды тиімдірек деп көрсетті. Австралиядағы Паркс обсерваториясының телескобын жобалаған Husband and Co және Freeman Fox компанияларының жобалық ұсыныстары қарастырылды. Mark VA, Mark V-ке ұқсас болды, бірақ 375 фут (114 м) диаметрі бар кішірек табағы және Mark II-ге ұқсас, алдын ала керілген бетоннан жасалған конструкциясы бар (алдыңғы екі жоба Ловелл телескобына көбірек ұқсады). Ұсынылған телескоптардың ешқайсысы салынбады, бірақ жобалық зерттеулер жүргізілді және масштабты модельдер жасалды, себебі саяси жағдай өзгерді және Ұлыбританиядағы астрономиялық зерттеулердің қаржылық мүмкіндіктері шектеулі болды. Сонымен қатар, Lovell телескобын Mark IA-ға жаңарту қажет болды, бұл жоба шығыстарды асырып кетті, және Аполлон-11 миссиясы да осыған себеп болды. 50 фут телескоптың бетіне қайта жөндеуге келмейтін зақым келтіргеннен кейін, ол 1982 жылы бұзылып, оның орнына дәлдігі жоғары "42 фут" телескопы орнатылды. 42 фут (12,8 м) табағы негізінен пульсарларды бақылау үшін қолданылады және үнемі Жабық пульсарын қадағалайды. 42 фут телескопы орнатылған кезде, "7 м" (іс жүзінде 6,4 м немесе 21 фут диаметр) кішірек табағы да орнатылды, ол бакалавриат студенттерін оқыту үшін пайдаланылады. 42 фут және 7 метрлік телескоптар бастапқыда Оңтүстік Австралиядағы Вумера ракеталық сынақ полигонында қолданылған. 7 м телескопы 1970 жылы Marconi компаниясымен құрастырылған. 1962 жылы полярлық осьті телескоп салынды. Ол полярлық бекіткіште 50 фут (15,2 м) диаметрі бар дөңгелек табаққа ие болды және көбінесе ай радары эксперименттері үшін қолданылды. Қазіргі таңда қызметтен шығарылды. 1951 жылы обсерваторияға шағылыстыратын оптикалық телескоп сыйға берілді, бірақ ол көп қолданылмады және шамамен 1971 жылы Солфорд астрономиялық қоғамына тапсырылды.
МЕРЛИН
Көп элементті радиобайланысты интерферометр желісі (MERLIN) – Англия және Уэльс шекараларында орналасқан радиотелескоптар массиві. Массивті Ғылым және технологиялық жақсартулар кеңесінің тапсырысы бойынша Jodrell Bank басқарады, ол Ұлттық құрал ретінде қызмет етеді. Массивқа жетіге дейін радиотелескоп кіреді, оның ішінде Ловелл телескопы, Марк II, Кембридж, Деффорд, Нокин, Дарнхолл және Пикмир (бұрын Тейбли деп аталған) телескоптары бар. Ең ұзын базалық сызығы – және MERLIN 151 МГц-тен 24 ГГц-ке дейінгі жиіліктерде жұмыс істей алады. Ловелл телескопы мен Марк II телескоптары Еуропадағы телескоптармен (Еуропалық VLBI желісі) VLBI үшін тұрақты түрде қолданылады, бұл шамамен 0,001 доғалық секундтық ажыратымдылықты қамтамасыз етеді.
Квадратты километрлік массив
2011 жылдың сәуірінде Jodrell Bank жоспарланған Square Kilometre Array немесе SKA жобалық кеңсесінің (SPO) басқару орталығының орналасқан жері ретінде тағайындалды. SKA 20 елдің бірлескен еңбегімен жоспарлануда және аяқталған соң, құрылған ең қуатты радиотелескоп болуы күтілуде. 2015 жылдың сәуірінде Jodrell Bank телескоптың күтілетін жұмыс мерзімі ішінде (50 жылдан астам) SKA бас кеңсесінің тұрақты орналасқан жері болатыны жарияланды.
Зерттеу
Jodrell Bank астрофизика орталығы, Обсерваторияның құрамына кіретін, Ұлыбританиядағы ең ірі астрофизикалық зерттеу топтарының бірі болып табылады. Топтың зерттеулерінің шамамен жартысы радиоастрономия саласында – пульсарлар, ғарыштық микротолқынды фондық сәулелену, гравитациялық линзалар, белсенді галактикалар және астрофизикалық мазерлерді зерттеуді қамтиды. Топ, сонымен қатар, әртүрлі толқын ұзындықтарында зерттеулер жүргізеді, жұлдыздардың қалыптасуы мен эволюциясы, планеталық тұмандықтар және астрохимия мәселелерін қарастырады. Jodrell Bank обсерваториясын 1945 жылы құрған алғашқы директор Бернард Ловелл болды. 1980 жылы оның орнын сэр Фрэнсис Грэм Смит, 1990 жылдары профессор Род Дэвис, ал 1999 жылы профессор Эндрю Лайн басты. 2006 жылдың 1 қазанында, Jodrell Bank астрофизика орталығы құрылған кезде, профессор Фил Даймонд осы қызметті өз міндетіне алды. 2009 және 2010 жылдары профессор Ральф Спенсер директор міндетін атқарушы болды. 2010 жылдың қазан айында профессор Альберт Зийльстра Jodrell Bank астрофизика орталығының директоры болды. Профессор Лусио Пикцирилло 2010 жылдың қазан айынан 2011 жылдың қазан айына дейін Обсерватория директоры қызметін атқарды. Профессор Саймон Гаррингтон – Jodrell Bank обсерваториясының JBCA директордың орынбасары. 2016 жылы профессор Майкл Гарретт тұңғыш рет Бернард Ловелл атындағы астрофизика кафедрасының профессоры және Jodrell Bank астрофизика орталығының директоры болып тағайындалды. JBCA директоры ретінде профессор Гарретт Jodrell Bank обсерваториясының жалпы басшылығына да жауапты. 2017 жылдың мамыр айында Jodrell Bank, Breakthrough Listen бастамасымен серіктестікке келісіп, өздерінің 76 метрлік радиотелескопы және e MERLIN массиві арқылы тәуелсіз SETI іздеуін жүргізгісі келетін Jodrell Bank тобымен ақпарат алмасады. Телескоп қабылдағыштары мен құралдарын зерттеу және құрастыру бойынша белсенді даму бағдарламасы жүріп жатыр. Обсерватория бірнеше ғарыштық микротолқынды фондық эксперименттерге қатысты, соның ішінде 1980 жылдардан 2000 жылға дейін жалғасқан Тенерифе эксперименті, сондай-ақ өте кішкентай массив үшін жасалған күшейткіштер мен криостаттар. Бұдан басқа, ол Planck ғарыш аппараты үшін 30 және 44 ГГц қабылдағыштардың алдыңғы модульдерін құрастырды. Jodrell Bank Австралиядағы Паркс телескопы үшін де қабылдағыштар жасады.
Бейнелеу және көркемдік
1971 жылғы 19 сәуірде Девоншир герцогы ашқан келушілер орталығы жылына шамамен 120 000 келушіні тартты. Онда Jodrell Bank тарихы, планетарий және Марсқа жасалған симуляциялық сапарларды ұсынатын 3D театр болды. 2003 жылы келушілер орталығы ғимараттарында асбест анықталғандықтан, ол бұзылды, соңғы бөлігінің қалдығы сақталды. Жаңа ғылыми орталық жоспарланғанда, оның аумағында шатыр тігілді. 2004 жылы Манчестер университеті мен UMIST бірігіп, Манчестер университеті құрылғаннан кейін жоспарлар тоқтатылды. 2010 жылдың қазан айында жаңа келушілер орталығының құрылысы басталды және Jodrell Bank Discovery Centre 2011 жылдың 11 сәуірінде ашылды. Ол кіреберіс ғимараты, Планетарий павильоны, көрмелер мен іс-шараларға арналған Ғарыш павильоны, Ловелл телескопына көрінісі бар шыны қабырғалы кафе және ашық ауада тамақтану алаңы, білім беру кеңістігі және Галактикалық лабиринтті қоса алғанда, көгалдандырылған бақтарды қамтиды. 2013 жылы үлкен оррерий орнатылды. Дегенмен, планетарий жоқ, бірақ соңғы жылдары осы жерде кішкентай үрмелі планетарий күмбезі пайдаланылып келеді. Келушілер орталығы сейсенбіден жексенбіге және мектеп пен мемлекеттік мерекелерде дүйсенбі күндері жұмыс істейді, сондай-ақ қоғамға арналған іс-шараларды ұйымдастырады, оның ішінде публицистикалық лекциялар, жұлдызды кештер және «астрономнан сұраңыз» сессиялары өткізіледі. Ловелл телескопының айналасындағы жол телескоптың сыртқы теміржолынан шамамен 20 метр қашықтықта орналасқан. Ақпараттық тақталарда телескоптың қалай жұмыс істейтіні және оның көмегімен қандай зерттеулер жүргізілетіні түсіндіріледі. 1972 жылы құрылған арборетумда Ұлыбританияның шаян алмасы Malus және тау күлі Sorbus түрлерінің ұлттық коллекциясы, сондай-ақ Heather Society’s Calluna коллекциясы орналасқан. Арборетумда Күн жүйесінің шағын масштабтағы моделі де бар, масштабы шамамен 1:5,000,000,000. Jodrell Bank-те SpacedOut жобасының бөлігі ретінде Ұлыбританияны қамтитын Күн жүйесінің 1:15,000,000 масштабтағы моделі орналасқан. 2010 жылдың 7 шілдесінде обсерваторияның 2011 жылғы Ұлыбританияның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілуі қарастырылып жатқаны жарияланды. 2011 жылдың 22 наурызында ол Ұлыбритания үкіметінің тізіміне енгені хабарланды. 2018 жылдың қаңтарында ол Ұлыбританияның Дүниежүзілік мұра статусына үміткер атанды. 2011 жылдың шілдесінде келушілер орталығы мен обсерваторияда "Live from Jodrell Bank Transmission 001" рок-концерті өтті, онда The Flaming Lips, British Sea Power, Wave Machines, OK GO және Alice Gold сияқты топтар өнер көрсетті. 2012 жылдың 23 шілдесінде Elbow обсерваторияда тікелей эфирде өнер көрсетті және оқиға мен нысан туралы деректі фильм түсірді, ол концерттің тікелей эфирдегі CD/DVD ретінде шығарылды. 2013 жылдың 6 шілдесінде Transmission 4 бағдарламасында австралиялық Pink Floyd, Hawkwind, The Time & Space Machine және The Lucid Dream әндері орындалды. 2013 жылдың 7 шілдесінде Transmission 5 бағдарламасында New Order, Johnny Marr, The Whip, Public Service Broadcasting, Jake Evans және Hot Vestry өнер көрсетті. 2013 жылдың 30 тамызында Transmission 6 Sigur Ros, Polca және Daughter әндерін ұсынды. 2013 жылдың 31 тамызында Jodrell Bank-те Ловеллдің 100 жылдығына арналған Hallé Orchestra-ның концерті өтті. Күндіз опералық қойылымдардан басқа, кешкі Hallé қойылымында "Жұлдыздар жолы", "Жұлдыздар соғысы" және "Доктор кім" секілді тақырыптар орындалды. Ловеллдің негізгі телескопы көрермендерге қаратып айналдырылды және планеталық әртүрлі анимациялық эффектілерді көрсетуге арналған үлкен проекциялық экран ретінде пайдаланылды. Түскі үзілісте «экран» Ловеллдің және Jodrell Bank-тің еңбектерінің тарихын көрсету үшін қолданылды. Обсерваториядан "The Jodcast" деп аталатын астрономиялық подкаст шығарылады. BBC телеарнасының "Жеті жүздеген жұлдыздарды көру" бағдарламасы обсерваторияның басқару бөлмесінде түсіріледі. Бағдарлама 2011, 2012, 2013 және 2014 жылғы қаңтарда төрт рет көрсетілді. 2016 жылдан бастап обсерваторияда Bluedot музыка және ғылым фестивалі өтіп келеді, онда Public Service Broadcasting, The Chemical Brothers сияқты музыкалық топтар, сондай-ақ Джим Аль Халили және Ричард Докинс сияқты ғалымдар мен ғылыми коммуникаторлардың сөздері естіледі.
Жабу қаупі
2008 жылдың 3 наурызында Ұлыбританияның Ғылым және технологиялық қондырмылар кеңесі (STFC) бюджетінде 80 миллион фунт стерлинг тапшылық болғандықтан, Жодрелл Банкінің e MERLIN жобасын жыл сайынғы 2,7 миллион фунт стерлинг көлемінде қаржыландыруды тоқтату мүмкіндігін қарастырып жатқанын хабарлады. Жобаның мақсаты – Жодрелл Банкі мен бірқатар басқа радиотелескоптар арасындағы микротолқынды байланыстарды жоғары өткізгіштігі бар оптикалық талшықты кабельдермен алмастыру арқылы байқаулардың сезімталдығын едәуір арттыру болды. Бұл жоба нысанның сақталуы үшін өте маңызды деп есептелді. Бернард Ловелл: «Бұл апатқа ұласады. Жодрелл Банкі телескопының тағдыры e MERLIN жобасының тағдырымен тығыз байланысты. Менің ойымша, e MERLIN жобасына қаржыландыру тоқтатылса, бұл мекеме тірі қала алмайды». 2008 жылдың 9 шілдесінде STFC тәуелсіз сараптамадан кейін бастапқы шешімінен қайтып, үш жыл бойы жыл сайын 2,5 миллион фунт стерлинг көлемінде қаржыландыруды кепілдендіретінін мәлімдеді.
Шығармалық сілтемелер
Жодрелл Банкі бірнеше көркем шығармаларда еске алынған, соның ішінде «Доктор Кто» («Оныншы планета», «Далектерді еске алу», «Уытты аспан», «Он бірінші сағат», «Спифолл») және Дэвид Бэддиелдің «Туған күнін тойлаушы бала» романында. Ол «Логополис» (Том Бейкердің соңғы «Доктор Кто» сериалы) түсірілімдеріне арналған орын болмақ, бірақ бюджет шектеулеріне байланысты бұл мүмкін болмады, орнына радиотелескоп моделі қойылған басқа орын пайдаланылды. «Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы» (сондай-ақ «Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы» фильмі), «Жығылу қорқынышы» және «Метеор» фильмдерінде де айтылған. Жодрелл Банкі 1983 жылғы Electric Light Orchestra-ның «Secret Messages» және The Fixx тобының «Are We Ourselves?» музыкалық бейнеклиптерінде де маңызды рөл атқарды. Prefab Sprout тобының «Technique» әні (алғашқы «Swoon» альбомынан) «Оның күйеуі Жодрелл Банкінде жұмыс істейді / Ол таңертең үйге кеш оралады» деген жолмен басталады. Обсерватория жергілікті жазушы Алан Гарнердің «Бонленд» романындағы (2012) бірнеше эпизодтардың ортасы болып табылады, ал басты кейіпкер Колин Уистерфилд оның ғылыми қызметкері.