Неге Адам Жаратады: Шығармашылық Табиғаты

Кіріспе

«Неге адам жасайды» – 1968 жылы түсірілген қысқаметражды анимациялық деректі фильм. Оны Саул Басс режиссерлік етті, сценарийін Майо Саймонмен бірге жазды. Фильм «Оскар» сыйлығын «Ең үздік қысқаметражды деректі фильм» номинациясы бойынша жеңіп алды. Оның қысқартылған нұсқасы 1968 жылдың 24 қыркүйегінде CBS телеарнасының «60 минут» бағдарламасының тұңғыш эфирінде көрсетілді. «Неге адам жасайды» шығармашылық процестің мәніне және оған қолданылатын әртүрлі тәсілдерге тоқталады. Фильм сегіз бөлімнен тұрады: «Имарат», «Ойын-сауық», «Процесс», «Бағалау», «Мысал», «Шеттеу», «Іздеу» және «Із». 2002 жылы Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізу үшін іріктеді. Саул Басс 1950 жылдардың ортасында Нью-Йорк арт-директорлар клубының «Шығармашылық туралы визуалды коммуникациялар конференциясы» (1958) қатысқанда шығармашылық туралы ойлана бастады. 1966 жылы ол Kaiser Алюминий және Химиялық компаниясымен шығыс жағалауынан ғалымдар мен инженерлерді жұмысқа тарту мақсатында фильм түсіру үшін келісім шарт жасады, бұл компания «Неге адам жасайды» фильмін 200 000 долларға қаржыландырды, бірақ шығындар ақырында 400 000 доллардан асып кетті.

Қорытынды

Еңбек ертедегі адамдардың аң аулауымен басталады. Олар жемтіктерін таспен жеңуге тырысады, бірақ сәтсіздікке ұшырайды, сондықтан найза мен жемді қолдана бастайды. Олар жемтіктерін өлтіреді, ол үңгірдегі суретке айналады, сонан кейін ғимарат салына бастайды. Бөлімнің қалған бөлігінде камера ғимараттың биіктігі арта келе, жоғары қарай жылжиды. Алғашқы үңгір тұрғындары тетік, дөңгелек, баспалдақ, егіншілік және от сияқты түрлі жаңалықтарды аша бастайды. Содан кейін ертедегі қоғамдар мен өркениеттердің көріністері көрсетіледі. Бұл алғашқы діндердің пайда болуын және ұйымдасқан еңбектің қалыптасуын бейнелейді. Содан кейін ғимарат Гизадағы Ұлы пирамидаларға дейін созылады, жазудың пайда болуын көрсетеді. Біраз уақыттан кейін экранда "Бронза" деп айқайлаған әскерлер қозғалысқа келеді, бірақ оларды "Темір" деп айқайлаған әскерлер жеңіп алады. Экранда ертедегі қалалар мен өркениеттер пайда болады. Содан кейін қара экранда грек киімін киген адам пайда болып: "Евклид пайда болғанға дейін барлығы хаоста болды, ол тәртіп орнатты" дейді. Гректердің математикадағы жетістіктері грек бағаналары арқылы бейнеленеді, олардың айналасында гректер "Жақсы өмір деген не және оны қалай сүру керек?", "Мемлекетті кім басқару керек?", "Философ патша", "Аристократ", "Халық" тақырыптарын талқылайды. "Барлық халық па?", "Жақсылықтың мәні неде? Әділдіктің мәні неде?", "Бақыт дегеніміз не?" деген сұрақтар қойылады. Құс киімін киген адам ұшуға тырысады, бұл Икарға сілтеме болуы мүмкін. Ежелгі Грекия мәдениеті Рим әскерлеріне айналады. Ұйымдасқан әскерлер Римнің сәулет өнерінің ұлы құрылысын қоршап алып, "Сәлем, Цезарь!" деп айқайлайды. Трибунада тұрған адам: "Рим заңы қазір күшіне енді", - деп жариялайды, ол соққысын түсіргенде ғимарат құлайды. Қараңғы әскерлер қираған үйінділерден шыға бастайды, ақырында бүкіл экранды қараңғылыққа бөлейді, бұл Қараңғы ғасырларды бейнелейді. Қараңғы ғасырлар естілмейтін сыбырлар мен дүркіреулерден тұрады. Бір сәтте шам жанып, араб математигі: "Аллаға шүкір. Мен нөлді ойлап таптым", - дейді, сонда әріптесі: "Не?", - деп сұрайды. Ол: "Ештеңе, ештеңе", - деп жауап береді. Келесі кезекте григориан әнін шырқаған монахтар келеді: "Жердің пішіні қандай? Жазық. Шетіне жеткенде не болады? Құлап түсесіз. Жер қозғала ма? Ешқашан". Ақырында көрініс жарықтанып, боялған шыны терезе пайда болады. Әр түрлі ғалымдар боялған шыны есіктерді ашып, "Жер қозғалады", "Жер шар тәрізді", "Қан айналып тұрады", "Біздің әлемімізден кішірек әлемдер бар", "Біздің әлемімізден үлкен әлемдер бар" сияқты сөздерді айтады. Бір ғалым есікті ашқанда, үлкен, түкті қол есікті күшпен жабады. Ақырында, жаңа ағартушылықтың салдарынан боялған шыны сынықтарға айналады. Содан кейін Микеланджело мен да Винчи бейнеленеді. Бу машинасы ойлап табылды, ал барлық жерді дөңгелектер мен белбеулер жауып бастайды. Жарық шам мен бу локомотивтері құрылды. Дарвин екі адам бір-бірін таяқпен ұрып, адам жануар ма екені туралы дауласады деп айтылады. Телеграф ойлап табылды, психология пайда болды. Келесіде экранда кішкентай тіршілік иесі "Мен жәндікпін, мен микробпын, мен жәндікпін, мен микробпын [тыныс ішінде] Луи Пастер. Мен жәндік емеспін, мен микроб емеспін" дейді. Музыканттар Чайковский мен Бетховен бейнеленеді. Альфред Нобель динамитті ойлап тапқан. Содан кейін американдық революциядан бастап үкімет пен қоғам туралы үлкен сөздер мен құжаттар көрсетіледі, мысалы: "Барлық адамдар тең жаратылған", "Тұрмыс, бостандық және бақытқа ұмтылу", "Халықтың билігі", және т.б., соңында "Бір әлем" деп аяқталады. Ақырында ғимарат тоқтап, Райт ағайындыларының ұшағы оның үстіне қонады. Ол тез арада ұшақтармен, машиналармен, теледидарлармен және ақырында алғашқы компьютерлермен жабылады. Жоғарғы жағында адамды түтінмен қаптаған радиоактивті атом орналасқан. Бұл ғимарат "Көмектесіңдер!" деп айқайлаған адаммен аяқталады. "Кездейсоқ ойлар" кездейсоқ перспективалар мен олардан туындайтын шығармашылық идеяларды көрсетеді. "Процесс" геометриялық фигуралар сериясынан өнер туындысын жасап жатқан адамды көрсетеді. Ол оларды бір жерге қойып қоюға тырысқан сайын, олар қозғалып, қайта орналасады немесе ол адамның үстіне құлайды. Ол мәселені шешудің әр түрлі тәсілдерін қолданады. Ортасында Томас Эдисон, Эрнест Хемингуэй және Альберт Эйнштейннің проблемаларды шешу үшін не істеу керектігі туралы үш сөздері келтіріледі. Ақырында ол жұмыс істейтін конфигурацияны қабылдайды және әйеліне оны қарауға шақырады. Ол: "Бұл үшін тек қана американдық..." дейді. "Үкім" - "Процесс" туындысына болған реакциялар сериясы. Олар оны сынап, мысалы: "Бұл Батыс мәдениетінің құлдырауын көрсетеді", - дейді, тек өте аз адамдар қолдайды. Каубой адамдық нысана болады. Әйел (дауысы June Foray) мақұлдау белгісін білдіреді. "Мысал" пинг-понг добын жасау фабрикасынан басталады. Әр доп бірдей жасалады, ал машиналар оларды аномалияларды жою үшін тексереді. Доптардың секіру деңгейі тексерілгенде, біреуі қалғандарынан әлдеқайда биік секіреді. Ол фабрикадан тысқары қоқыс жәшігіне апаратын шұңқырға салынады. Ол қала бойынша секіріп, саябаққа жетеді, онда секіруін жалғастырады. Тезірек, пинг-понг доптары оның айналасына жиналады. Ол көтеріліп, көтеріле береді, соңында кері қайтпайды. Соңында мынадай пікір айтылады:
"Кейбіреулер оның қайта оралатынын және біз күтіп отыруымыз керек дейді
Кейбіреулер доптардың ұшуға арналмағаны үшін ол жоғарыда жарылып кеткенін айтады
Ал кейбіреулер оның доптардың биік секіретін жерге қауіпсіз қонғанын айтады"

The Edifice begins with early humans hunting. They attempt to conquer their prey with stones, but fail, so they begin to use spears and bait. They kill their prey and it turns into a cave painting, upon which a building begins to be built. Throughout the rest of the section, the camera tracks upward as the edifice grows ever taller. Early cave dwellers begin to discover various things such as the lever, the wheel, ladders, agriculture, and fire. It then cuts to clips of early societies and civilizations. It depicts the appearance of the first religions and the advent of organized labor. It then cuts to the Great Pyramids at Giza and depicts the creation of writing. Soon an army begins to move across the screen chanting, "Bronze", but they are overrun by an army chanting, "Iron". The screen then depicts early cities and civilizations. This is followed by a black screen with one man in traditional Greek clothing who states, "All was in chaos 'til Euclid arose and made order." Next, various Greek achievements in mathematics are depicted as Greek columns are built, around which Greeks discuss items, including, "What is the good life and how do you lead it?" "Who shall rule the state?" "The Philosopher King." "The aristocrat." "The people." "You mean all the people?" "What is the nature of the Good? What is the nature of justice?" "What is happiness?" A man in a bird costume then attempts to fly, a possible reference to Icarus. The culture of ancient Greece fades into the armies of Rome. The organized armies surround the great Roman architecture as they chant, "Hail Caesar!" A man at a podium states, "Roman law is now in session", and when he bangs his gavel, the architecture collapses. Dark soldiers begin to pop up from the rubble and eventually cover the whole screen with darkness symbolizing the Dark Ages. The Dark Ages consist of inaudible whisperings and mumblings. At one point, a light clicks on and an Arab mathematician says, "Allah be praised. I've invented the zero." at which point his colleague responds, "What?" and he says "Nothing, nothing." Next come cloistered monks who sing in Gregorian Chant: "What is the shape of the Earth? Flat. What happens when you get to the edge? You fall off. Does the earth move? Never." Finally the scene brightens and shows a stained glass window. Various scientists open stained glass doors and say things such as, "The Earth moves." "The Earth is round." "The blood circulates." "There are worlds smaller than ours." "There are worlds larger than ours." Each time one opens a door, a large, hairy arm slams the door shut. Finally, the stained glass breaks in the wake of the new enlightenment. Next, Michelangelo and da Vinci are depicted. The steam engine is invented, and gears and belts begin to cover everything. The light bulb and steam locomotive are created. Darwin is referred to as two men hit each other with their canes arguing whether man is an animal. The telegraph is invented and psychology created. Next, a small creature hops across the screen saying, "I'm a bug, I'm a germ, I'm a bug, I'm a germ [indrawn breath] Louis Pasteur. I'm not a bug, I'm not a germ " The musicians Tchaikovsky and Beethoven are depicted. Alfred Nobel invents dynamite. Next, the cartooning shows the great speeches and documents on government and society from the American Revolution onward with quotes such as, "All men are created equal ", "Life, liberty and the pursuit of happiness", "And the government, by the people, ", etc. and ends with "One world." Finally, the building stops and the Wright brothers' plane lands on top of it. It is quickly covered in more advanced planes, in cars, in televisions, and finally in early computers. At the top is a radioactive atom which envelops a man in smoke. The edifice ends with that man yelling, "Help." Fooling Around displays a random series of perspectives and the creative ideas which come from them. The Process displays a man who is making artwork from a series of geometrical figures. Each time he attempts to keep them in place, they move and rearrange themselves, or collapses altogether on the man. He tries many different approaches to the problem. In between, there are three quotations from Thomas Edison, Ernest Hemingway, and Albert Einstein on what one has to do to solve problems. Finally he accepts a working configuration and calls his wife to look at it. She says, "All it needs is an American flag." Judgment is a series of reactions, presumably to the creation from The Process. It displays their criticisms of it, such as "It represents the decline of Western culture ", and only a very few support it. A cowboy is the human target. A lady (voice veteran June Foray) voices a sound of approval. A Parable begins at a ping pong ball factory. Each ball is made in exactly the same way, and machines test them to get rid of anomalies. As the balls are being tested for their bounce levels, one bounces much higher than the rest. It is placed in a chute which leads to a garbage can outside the factory. It proceeds to bounce across town to a park, where it begins to bounce. Quickly, a cluster of ping pong balls gather around it. It keeps bouncing higher and higher, until it doesn't come back. It concludes with the comment:
"There are some who say he’s coming back and we have only to wait
There are some who say he burst up there because balls were not meant to fly
And there are some who maintain he landed safely in a place where balls bounce high "

"Қыбырлау" өте қысқа бөлім, онда бір шұжық екіншісіне: "Радикалды идеялар институттарға қауіп төндіреді деп ойлаған едің бе, содан кейін институттарға айналады, және өздері институттарға қауіп төндіретін радикалды идеяларды қабылдамайды?" дейді, екінші шұжық: "Жоқ" деп жауап береді, ал біріншісі көңілсіздікпен: "Уа, менде бір нәрсе бар деп ойладым" дейді. "Іздеу" жаһандық аштықты шешу (Джеймс Ф. Боннер), ракқа ем табу (Ренато Дульбекко) немесе ғаламның шығуын сұрау (Джесси Гринштейн) сияқты жобалармен жылдар бойы жұмыс істеген ғалымдарды көрсетеді. Содан кейін жеті жыл жұмыс істеген, бірақ сәтті болмаған жобасы бар ғалым көрсетіледі. Оған не істейтінін сұрағанда, ол білмеймін дейді. (Ескерту: көрсетілген ғалымдардың әрқайсысы әлі де шешілмеген мәселелермен айналысып жатыр, тіпті әрқайсысы бірнеше жылдың ішінде нақты нәтижелер күткенімен. Бұл 1968 жылы жасалған фильмнің авторы күткеннен гөрі осы сессиядағы концепцияны жақсы жеткізеді.) "Белгі" адам не үшін жасайды? деген сұрақ қояды және адам жасайтынының себебін "Менмін" деп айту екенін анықтайды. Фильм ғимараттың қабырғасына боялған "Менмін" деген сөзбен аяқталады.

Өндіріс

Ол кезде Оңтүстік Калифорния университетінде (USC) кино өнерін оқып жүрген Джордж Лукас, бұл фильмде екінші топ операторы болған, бірақ титрде көрсетілмеген. Бұл фильмнің фрагменттері Саул Басс жасаған Bell System логотипін жаңалау бойынша ұсыныс видеосында да пайда болады.

Адамның бүгінгі күні шығармашылықпен айналысуының себебі

2005 жылдан бастап фильмді Pyramid Media таратты. Олар ағылшын және испан тілдерінде, DVD және VHS нұсқаларында, сондай-ақ екі түрлі бағадағы нұсқаларды ұсынады (біреуі білім беру/мекемелік лицензияға, екіншісі жеке пайдалануға арналған). Why Man Creates фильмі 2011 жылы Академия киноархивінде қайта жаңартылды.