Кіріспе

1923 жылы Х. П. Лавкрафттың әңгімесі "Гипноз" - американдық қорқынышты көркем әдебиет жазушысы Х. П. Лавкрафттың 1922 жылы наурыз айында жазған және алғаш рет 1923 жылы мамыр айында National Amateur журналында жарияланған әңгімесі.

Сюжет

"Гипноз" - бұл бірінші тұлғалық әңгіме, ол Кентте, кейіннен Лондонда тұратын аты аталмаған кейіпкердің көзқарасынан жазылған. Айтқыш ұйқыдан қорқатынын және оны оқығаннан кейін адамдар не ойласа да, оны одан әрі ақылдан адастырудан қорқып, әңгімесін жазуға бел буғанын жазады. Баяндаушы, мүсінші, теміржол вокзалында құпия адаммен кездескенін айтады. Адам "өте үлкен, терең және кеңінен жарық көздерін" ашқан сәтте, баяндаушы бейтаныс адамның досы болатынын білді "бұрын досы болмаған адамның жалғыз досы". Бейтаныс адамның көзінен ол өзі әрқашан үйренгісі келген құпияларды білетін маңызды білімге куә болды. Осы кезден бастап ол досына күнде қол тигізіп, мүсін жасайды. Түнде олар адам баласының түсіне алмайтын әлемдерді аралап, саяхатын бастайды. Уақыт өте келе, баяндаушының серігі өздерінің беймәлімге көтерілу қабілетін ғаламды басқару тәсілі ретінде (дәрілер жиынтығы арқылы) пайдалану туралы айта бастайды. Оқиғаның баяндаушысы қорқып, оқырманға мұндай мақтаныштан бас тартады. Көп ұзамай баяндаушы досымен бірге адам сезімінің шегінен тыс бос орынға саяхатқа шығады. Бірнеше кедергілерден өтіп, ақыр соңында баяндаушы өзі өте алмайтын, бірақ досы өте алатын кедергіге келеді. "Тәндік көзін" ашқан баяндаушы оянады және досының оралуын күтеді, ол қатты дірілдеп, үндемейтін күйде оянады, тек олар кез келген жағдайда ұйқыдан аулақ болуы керектігін ескертеді. Содан бері есірткілердің көмегімен екеуі ұйқыдан аулақ болады, өйткені олар әрбір рет жеңіліп, екеуі де тез қартаяды және баяндаушы түсіндіруден бас тартқан қасіретке ұшырайды. Ақырында ол досының бір түнде " терең ұйқыға " түсіп, оятудың мүмкін еместігін айтады. Айтқыш айқайлайды, құлап қалады, полиция мен көршілердің айналасында оянады, олар оған досының шынайы емес екенін айтады. Бөлмеде оның досының тек бюсті ғана бар, оның үстіне грекше ΥΠΝΟΣ (Гипнос) сөзі жазылған.

Маңыздылығы

Лавкрафт бұл әңгімені өзінің көп жылғы досы Сэмюэл Лавманға арнады, ол Лавкрафттың "Рэндолф Картердің мәлімдемесі" және "Нярлатотеп" шығармаларына әсер еткен түстерде көрінді. Лавман бұл Лавкрафттің сол уақытқа дейін жазған ең жақсы нәрсе екенін айтты, бұл туралы Лавкрафт хатта айтқан. Әңгіме түйіні Лавкрафттың қарапайым кітабында, ертерек кіруде (#23) "Ұйқысы келмейтін адам ұйықтауға батылы жетпейді. Ақыры ұйықтап қалады да, бірдеңе болады". Лавкрафт шығармаларындағыдай, қорқыныш пен әлемді тану мүмкін емес. Бұл Лавкрафттың ғаламның бөтен және жаушыл табиғаты, шексіздігі және барлық нәрсе туралы жалпы тақырыптарына сәйкес келеді. Тіпті әңгіменің соңында да, Лавкрафттың стандартты операциялық әдісі бойынша, тағдыр мен баяндаушының қарым-қатынасы сұраққа қалдырылады.