Кіріспе
Гаэтано Доницеттидің операсы Deux Hommes et une femme (Екі ер адам және бір әйел), сонымен қатар Рита деп те аталады, бұл Гаэтано Доницеттидің Гюстав Ваэздің француз либреттосына жазған бір актідегі комедиялық опера. Бұл опері, сөйлеу диалогы арқылы байланысқан сегіз музыкалық номерден тұратын, 1841 жылы аяқталды. Донизеттидің өмірінде ешқашан орындалмаған бұл шығарма 7 мамыр 1860 жылы Париждегі Опер-Комикте өлімінен кейін алғаш рет қойылды.
Deux Hommes et une femme (Two Men and a Woman), also known as Rita, is an opéra comique in one act, composed by Gaetano Donizetti to a French libretto by Gustave Vaëz. The opera, a domestic comedy consisting of eight musical numbers connected by spoken dialogue, was completed in 1841. Never performed in Donizetti's lifetime, it premiered posthumously at the Opéra Comique in Paris on 7 May 1860.
Құрастыру тарихы
1841 жылы Донизетті Парижде Ла Скаланың тапсырысы бойынша либреттоның аяқталуын күтіп жүргенде, ол өзінің екі операсының либреттоларын бірге жазған Густав Ваэзмен кездесті. Ол Ваздан Ла Скала жобасының алға жылжуын күтіп, өзін жұмыспен қамтыған қысқа операның либреттосын бере ала ма деп сұрады. Ваз тез арада Deux hommes et une femme (Екі ер адам және бір әйел) атты сегіз музыкалық нөмірден тұратын бір актідегі комикалық шығарманы жасады. Ваэстің айтуынша, Донизетті бұл шығарманы сегіз күнде толықтырған. Алайда, Опера Комик оны қабылдамады, содан кейін Донизетті либреттоны итальян тіліне Неапольдегі Театро дель Фондода ойнату үшін аудартты. Театро дель Фондоның импресариосы Доменико Барбаха қайтыс болғаннан кейін Неаполь қойылымы тоқтады. Бұл партия әлі орындалмаған, 1848 жылы қайтыс болған кезде Донизеттідің заттарынан табылды.
Өнер тарихы
1860 жылы 7 мамырда композитордың өлімінен он екі жыл өткен соң операның премьерасы Opéra Comique театрында "Rita, ou Le mari battu" (Rita, немесе "Жыққан күйеу") деген атпен өтті. Ол кезде үлкен жетістікке қол жеткізбеген және премьерасынан кейінгі 100 жылда тек кейде ғана орындалған болса да, ол қайта жаңғырды және алдымен 1955 жылы Римде, содан кейін 1965 жылы Миландағы Пиккола Скалада жылы қабылдады. Келесі 50 жыл ішінде Рита (француз тіліндегі түпнұсқада да, итальян тіліндегі аудармасында да) Донизетті операларының ең жиі орындалатын операларының біріне айналды. 2008 жылы Casa Ricordi музыканың жаңа сын басылымын шығарды, ол бастапқы сөйлеу француз диалогын қалпына келтірді және өлімнен кейінгі премьерада және кейінгі қайта жаңғыруларда жұмыста жасалған өзгерістерді алып тастады. Француз тіліндегі түпнұсқа нұсқаны итальян музыкологтары Паоло А. Россини мен Франческо Беллотто Донизеттидің автографтары бар, жаңадан табылған қолжазба либреттосынан қайта құрастырды. Операны New Century Chamber Orchestra және Сан-Франциско операсының Адлер стипендиаттары 2014 жылдың 12-16 ақпанында Бей Ареасының төрт жерінде концерттік түрде ұсынды. Берлин опера тобы операның француз тіліндегі нұсқасын 2021 жылдың 1 қыркүйегінде Берлиндегі Концертхаус театрында сахналады. Музыкалық директор Феликс Кригер дирижерлік етті, ал Эльбенита Каждази, Аласдейр Кент және Пабло Руиз басты рөлдерді орындады. 2014 жылдың наурыз айында Opera Rara француз тілінде "Рита" атты шығармасын шығарды. Дирижері - Сэр Марк Эльдер. Бұл жаңадан қалпына келтірілген музыканың алғашқы студиялық түсірілімі болды. Онда Рита роліне Катарина Карнеус, Пепе роліне Барри Бэнкс және Гаспаро роліне Кристофер Мальтманды қосады.