Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1816 жылы Джоахино Россини жазған опера
1816 opera by Gioachino Rossini
«Севильский шаштараз», немесе «Пайдасыз сақтық» (il barˈbjɛːre di siˈviʎʎa osˈsiːa liˈnuːtile prekautˈtsjoːne) – Джоахино Россинидің итальяндық либретто авторы Чезаре Стербинимен бірлесіп жазған екі актілі опера буффа. Либретто Пьер Бомаршенің 1775 жылғы «Севильский шаштараз» француз комедиясының негізінде құрастырылған. Россини операсының премьерасы (Almaviva, o sia L'inutile precauzione) 1816 жылғы 20 ақпанда Римдегі Аргентина театрында Анжело Тоселлидің декорацияларымен өтті. Россинидің «Севильский шаштаразы» музыкадағы комедия жанрындағы ең ұлы шедеврлердің бірі саналады және барлық опера буффалардың арасындағы опера ретінде танылады. Екі жүз жыл өткен соң да ол бүгінгі күнге дейін танымал туынды болып табылады.
The Barber of Seville, or The Useless Precaution ( il barˈbjɛːre di siˈviʎʎa osˈsiːa liˈnuːtile prekautˈtsjoːne) is an opera buffa in two acts composed by Gioachino Rossini with an Italian libretto by Cesare Sterbini. The libretto was based on Pierre Beaumarchais's French comedy The Barber of Seville (1775). The première of Rossini's opera (under the title Almaviva, o sia L'inutile precauzione) took place on 20 February 1816 at the Teatro Argentina, Rome, with designs by Angelo Toselli. Rossini's Barber of Seville is considered to be one of the greatest masterpieces of comedy within music, and has been described as the opera buffa of all "opere buffe". After two hundred years, it remains a popular work.
Құрастыру тарихы
Россини операсы француз драматургы Пьер Бомаршестің Фигаро есімді ақылды және кәсіпкер кейіпкері, атаудағы шаштараз туралы үш пьесасының біріншісінің оқиғаларын баяндайды. Моцарттың 30 жыл бұрын, 1786 жылы жазылған «Фигароның үйлену тойы» операсы Бомарше трилогиясының екінші бөлігіне негізделген. Бомаршедің алғашқы пьесасы бастапқыда комедиялық опера ретінде жоспарланған, бірақ Comédie Italienne оны қабылдамады. Қазіргі танымал пьесаның премьерасы 1775 жылы Париждегі Тюйлери театрында Comédie Française арқылы өтті. Бірінші пьесаға негізделген басқа операларды Джованни Паизиелло (1782 жылы), Николас Исуард (1796 жылы), содан кейін Франческо Морлакки (1816 жылы) жазды. Паизиеллоның шығармалары бір кезде сәтті болғанмен, тек Россинидің нұсқасы ғана уақыт сынағынан өтті және опералық репертуардың маңызды бөлігі болып табылады. 1868 жылдың 11 қарашасында, Россини қайтыс болғанға дейін екі күн бұрын, композитор es (1842–1877) Россинидің туындысына арналған либреттоға негізделген операның тұсаукесерін жасады. Премьера сәтсіздікке ұшырамаса да, сыншылар жас композитордың «әрекетсіздігін» айыптап, ал шығарма қазір ұмытылған. Россини 19 жыл бойы жылына екі операдан, ал кей жылдары тіпті төрт операға дейін жазды. Музыктанушылардың пікірінше, «Il barbiere di Siviglia» музыкасы үш аптадан кем уақыт ішінде жазылған, бірақ әйгілі увертюра екі бұрынғы Россини операсынан – «Aureliano in Palmira» және «Елизавета, Англия королевасы» – қайта өңделген, сондықтан «Il barbiere di Siviglia» операсының өзінде осы тақырыптар жоқ.
Rossini's opera recounts the events of the first of the three plays by French playwright Pierre Beaumarchais that revolve around the clever and enterprising character named Figaro, the barber of the title. Mozart's opera The Marriage of Figaro, composed 30 years earlier in 1786, is based on the second part of the Beaumarchais trilogy. The first Beaumarchais play was originally conceived as an opéra comique, but was rejected as such by the Comédie Italienne. The play as it is now known was premiered in 1775 by the Comédie Française at the Théâtre des Tuileries in Paris. Other operas based on the first play were composed by Giovanni Paisiello (in 1782), by Nicolas Isouard in 1796, and then by Francesco Morlacchi in 1816. Though the work of Paisiello triumphed for a time, only Rossini's version has stood the test of time and continues to be a mainstay of operatic repertoire. On 11 November 1868, two days before Rossini's death, the composer es (1842–1877) premiered an opera based on the same libretto as Rossini's work, bearing a dedication to Rossini. The premiere was not a failure, but critics condemned the "audacity" of the young composer and the work is now forgotten. Rossini was well known for being remarkably productive, completing an average of two operas per year for 19 years, and in some years writing as many as four. Musicologists believe that, true to form, the music for Il barbiere di Siviglia was composed in just under three weeks, although the famous overture was actually recycled from two earlier Rossini operas, Aureliano in Palmira and Elizabeth, Queen of England and thus contains none of the thematic material in Il barbiere di Siviglia itself.
Өнер тарихы
Луиджи Замбони, для которого Россини Фигаро рөлін жазған, Россини мен Франческо Сфорца Чезариниді, Аргентина театрының қаржылық қиындыққа тап болған импресариосын, Розина рөліне оның қарындасы Элизабетта Гаффориниді шақыруға ынталандырды. Дегенмен, оның гонорары тым жоғары болды және соңында олар Гелтруде Ригеттиге тоқтасты. Россини операсының премьерасы 1816 жылғы 20 ақпанда Римдегі Аргентина театрында сәтсіз аяқталды: көрермендер ысқырықтап, келекеледі, сонымен қатар сахнада бірнеше жағдайлар орын алды. Екінші қойылым, алайда, сәтті болды. Опера алғаш рет Англияда 1818 жылғы 10 наурызда Лондондағы Король театрында итальян тілінде қойылды, ал 13 қазан күні Ковент-Гарден театрында Джон Фосетт пен Дэниел Терри аударған ағылшын тіліндегі нұсқасы орындалды. Америкада алғаш рет 1819 жылғы 3 мамырда Нью-Йорктегі Парк театрында ағылшын тілінде (мүмкін, Ковент-Гарден нұсқасы) қойылды. 1823 жылғы 4 наурызда Нью-Орлеандағы Théâtre d'Orléans-та француз тілінде қойылды және Мануэль Гарсияның (Алмавива рөлін орындаған) және оның итальяндық труппасының 1825 жылғы 29 қарашада Парк театрында «Il barbiere» операсымен ашылған алғашқы маусымымен Нью-Йоркте итальян тілінде орындалған алғашқы опера болды. Сегіз адамнан тұратын актерлік құрамда оның отбасының тағы үш мүшесі болды, соның ішінде 17 жасар Мария Фелиция, кейін Мария Малибран деп аталды. Розина рөлі бастапқыда контральто үшін жазылған. Музыкалық сыншы Ричард Осборнның «The New Grove Dictionary of Opera» сөздігінде жазғандай, «әншілердің кейде Россинидің ниеттерін бұрмалағандығын атап өту маңызды. Ең ірі бұрмалау – Розина рөлін жоғары көтеру, оны жарқын альттан шайқалы сопраноға айналдыру». Алайда, Россини музыкасын белгілі бір әншілер үшін жиі өзгертетін, 1818 жылғы Лондон премьерасында Розинаны орындаған сопрано Хосефин Фодор Майнвиел үшін екінші актіге жаңа ария жазды және жаңа арияны 1820 жылы Париждегі Théâtre Italien-де орындады, ол жерде ол жарияланды. Екінші актідегі вокалдық сабақ көбінесе «көрерменді таң қалдыратын кабареге» айналды. Бірде Пэтти операның түпкілікті ариясы «Una voce poco fa» әнін ерекше шебер орындағаннан кейін, Россини одан: «Өте жақсы, жаным, сіз орындаған шығарманы кім жазды?» деп сұрады. Шынайы контральтоның жетіспеуіне байланысты Розина рөлі көбінесе колоратуралық меццо-сопраномен (әртіске байланысты биіктігі өзгертіліп немесе өзгертілмей) орындалды, ал бұрын және кейде соңғы уақытта Марселла Сембрих, Мария Каллас, Роберта Петерс, Джанна Д'Анжело, Виктория де Лос Анжелес, Беверли Силлс, Лили Понс, Диана Дамрау, Эдита Груберова, Кэтлин Батл және Лучиана Серра сияқты колоратуралық сопранолар орындады. Соңғы кездердегі белгілі меццо-сопрано Розиналар: Мэрилин Хорн, Тереза Берганза, Фредерика фон Стад, Люция Валентини Террани, Сюзанна Марзе, Сесилия Бартоли, Джойс ДиДонато, Дженнифер Лармор, Элина Гаранча, Изабель Леонард және Весселина Касарова. Белгілі контральто Розиналардың қатарында осы рөлде сахнаға алғаш рет шыққан Ева Полесь бар.
Luigi Zamboni, for whom Rossini wrote the role of Figaro, had urged Rossini and Francesco Sforza Cesarini, the cash strapped impresario of the Teatro Argentina, to engage his sister in law, Elisabetta Gafforini, as Rosina. However, her fee was too high and in the end they settled on Geltrude Righetti. The premiere of Rossini's opera at the Teatro Argentina in Rome on 20 February 1816 was a disaster: the audience hissed and jeered throughout, and several on stage accidents occurred. The second performance, however, was successful. The opera was first performed in England on 10 March 1818 at the King's Theatre in London in Italian, soon followed on 13 October at the Covent Garden Theatre by an English version translated by John Fawcett and Daniel Terry. It was first performed in America on 3 May 1819 in English (probably the Covent Garden version) at the Park Theatre in New York. It was given in French at the Théâtre d'Orléans in New Orleans on 4 March 1823, and became the first opera ever to be performed in Italian in New York, when Manuel Garcia (who played Almaviva) and his Italian troupe opened their first season there with Il barbiere on 29 November 1825 at the Park Theatre. The cast of eight had three other members of his family, including the 17 year old Maria Felicia, later known as Maria Malibran. The role of Rosina was originally written for a contralto. According to music critic Richard Osborne, writing in The New Grove Dictionary of Opera, "it is important to record the degree to which singers have sometimes distorted Rossini's intentions. The most serious distortion has been the upward transposition of the role of Rosina, turning her from a lustrous alto into a pert soprano." However, it has also been noted that Rossini, who frequently altered his music for specific singers, wrote a new aria for the second act for Joséphine Fodor Mainvielle, a soprano who had sung Rosina in the 1818 London premiere, and sang the new aria c. 1820 at the Théâtre Italien in Paris, where it was published. The singing lesson in act 2 has often been turned into "a show stopping cabaret". Once after Patti had sung a particularly florid rendition of the opera's legitimate aria, "Una voce poco fa", Rossini is reported to have asked her: "Very nice, my dear, and who wrote the piece you have just performed?" Because of a scarcity of true contraltos, the role of Rosina has most frequently been sung by a coloratura mezzo soprano (with or without pitch alterations, depending on the singer), and has in the past, and occasionally in more recent times, been sung by coloratura sopranos such as Marcella Sembrich, Maria Callas, Roberta Peters, Gianna D'Angelo, Victoria de los Ángeles, Beverly Sills, Lily Pons, Diana Damrau, Edita Gruberová, Kathleen Battle and Luciana Serra. Famous recent mezzo soprano Rosinas include Marilyn Horne, Teresa Berganza, Frederica von Stade, Lucia Valentini Terrani, Susanne Marsee, Cecilia Bartoli, Joyce DiDonato, Jennifer Larmore, Elīna Garanča, Isabel Leonard and Vesselina Kasarova. Famous contralto Rosinas include Ewa Podleś who made her stage debut in that role.