Кіріспе

7 ғасырдағы армян тарихшысы Себеос 7 ғасырдағы армян епископы және тарихшысы. Авторы туралы аз мәлімет бар, бірақ 645 жылы Двин шіркеуінің кеңесінің қарарына қойылған қолтаңбада "Багратунистің епископы Себеос" деп жазылған. Оның жазбалары 6 ғасырдағы Армения мен оның айналасындағы аумақтарды баяндаған бірнеше сақталған дереккөздердің бірі ретінде құнды. Себостың тарихында Арменияда Сасанидтер үстемдік еткен кезеңнен 661 жылы исламдық жаулауға дейінгі кезеңнің егжей-тегжейлі сипаттамалары бар. Оның тарихы алғаш рет 1851 жылы Стамбулда басылып шықты.

Жазбалар

5 ғасырдың аяғынан 661 жылға дейінгі оқиғаларды баяндаған "Гераклидің тарихы" атты еңбегі оған тиесілі деп есептеледі. Бірінші бөлім Арменияның мифтік негізімен басталады, Гике мен Бел туралы аңыз, 570 жылы Вардан II Мамиконийдің көтерілуімен қазіргі тарихқа көшу. Ол сол жерден Парсы мен Византия арасындағы күрес пен одақтарды баяндайды. Екінші бөлімде 622 жылы жаңа саяси және әскери күштердің, яғни исмаилдіктердің (яғни арабтардың) өрлеуі баяндалады. Бұл бөлімде Мұхаммедтің Ысмайыл мен яһудилердің Ыбырайымнан тараған ортақ ұрпақтарына негізделген қауымды қалай құрғаны сипатталады; арабтар Ысмайыл арқылы, ал яһудилер Ысқақ арқылы. Сол жерден исмаилдіктер айтарлықтай аумақтарды иемденді, соның ішінде Сасанидтер әулетіне қарсы жеңіске жетті, ал әңгіме исмаилдік әскерлердің бөлінуіне және Бірінші фетнаның басталуына дейін өтеді. Ол осы оқиғаларды Армениямен байланыстырады. Ол бірінші фетнаның аяқталуымен тоқтады, өйткені Муавия мен барлығымен татуласты.