Кіріспе

Американдық миссионер Уильям Уайтинг Борден (1 қараша 1887 - 9 сәуір 1913) - американдық меценатты және миллиондаған христиан миссионерлік кандидаты. Ол Қытайдың Гансу провинциясына, таңдаған өңіріне жетуден бұрын Мысырда қайтыс болды.

Балалық шағы мен жастық шағы

Уильям Уайтинг Борден Иллинойстың бай және танымал отбасында дүниеге келді, Уильям мен Мэри ДеГармо Уайтинг Борденнің үшінші баласы. Борденнің әкесі Колорадодағы күміс кенінен байлық жинаған, бірақ отбасы Борденнің тұндырылған сүт компаниясымен байланысты емес - Борден үшін артықшылық, өйткені оның байлығы туралы сұрағанда, ол отбасын жиі "Борденнің атын алған бай тұндырылған сүт фирмасы" деп қате қабылдағанын шыншылдықпен айта алады. Борденнің үш аға-інісі болды: Джон (1884 1961), Джойс (1897 1971), және романист және ақын Мэри Борден Спирс (1886 1968). 1894 жылы анасы евангелистік мәсіхшілікке айналғаннан кейін, ол Борденді Чикаго даңғылындағы шіркеуге, кейіннен Мюди шіркеуіне алып барды, онда ол Р. А. Торрейдің евангелистік уағызына жауап берді. Сол кезден бастап ол Құдайға дұға етуді және Киелі кітапты зерттеуді өмірінің ажырамас бөлігі етті. Ол 16 жасында Пенсильвания штатының Поттстаун қаласында орналасқан Хилл мектебін бітірген соң, ата-анасы оған әлемді аралап, миссионерлік сапарға шығуға мүмкіндік берді. Лондонда, тағы да Торидің уағыздауымен, ол жерде кездесулер өткізіп, Борден өмірін мәсіхшілік қызмет үшін арнады.

Йель

Борден 1905 жылы Йель университетіне оқуға түседі. Ол жас классика мұғалімі Генри Берт Райттың жігерлендіруімен екі жыл ішінде бүкіл университетке, бірінші курстан жоғары сыныпқа дейін жететін күнделікті дұға топтарын бастайды. 1906 жылы Нашвиллде студенттік еріктілер қозғалысының конгресі кезінде "картасы бар адам" Сэмюэл Марин Звемер мұсылман әлемінде ізгі хабарды уағыздаудың ашық есіктеріне баса назар аударғанымен Борденге қатты әсер етті. Борденнің харизматикалық болмысы болды, ол араласа білген, спортшыл, көңіл көтеруді жақсы көретін, сонымен қатар күшті және еңбекқор табиғи көшбасшы болды. Йельде ол Phi Beta Kappa президенті болып сайланды және бірнеше колледждік спорт түрлерінде, әсіресе күрес пен экипажда белсенді болды. Сондай-ақ ол өзінің жеке желкенді яхтасының иесі болды. Борден "бұл оны сыныптан бөлектеуі мүмкін" деп қорқып, бауырластыққа қосылудан бас тартты, бірақ ол Елиуй қоғамына сайланды. Ол христиан дінінің либералды ұстанымдарына қарсы болса да, экуменизмге деген көзқарасын ұстады. Өз қаражатымен Нью-Хейвендегі құтқару миссиясын қаржыландырып, жеке жұмысты да атқарды. Бір ағылшын қонағынан Америкада неден қатты әсер еткенін сұрағанда, ол: "Осы жас миллионердің Йель қаласындағы "Үміт" миссиясында "бұлт" деп аталатын адамды аяғына басқан күйінде отырғанын көрдім", - деп жауап берген.

Қысқа мансап

1909 жылы Йель университеті бітіргеннен кейін, Борден Принстон теологиялық семинариясына оқуға түсіп, 1912 жылы бітірді. Профессор Чарльз Эрдман өзінің өмірінде Борденнен артық әсер еткен оқушы болмаған деп жазды. "Оның үкімдері өте дұрыс, өте жетілген, сондықтан мен біздің жас айырмашылығымызды ұмытып кететінмін. Оның Мәсіхке деген берік адалдығы мен берік адалдығы мен үшін аян болды, ал дұғаға деген сенімділігі маған үнемі жігер берді". Сол кезде Борденнің беделі соншалықты жоғары болды, ол Нью-Йорктегі Ұлттық Киелі кітап институтының басқарма мүшесі болды. Бір кездері ол бүкіл қызметті уақытша басқарып, оның ішінде кеңсе басшылығын, студенттердің тәжірибелік дайындығын және төрт құтқару миссиясын басқарды. Сондай-ақ ол Муди Киелі кітап институтының директоры және 22 жасында Қытай ішкі миссиясының Солтүстік Америка кеңесінің мүшесі болды. (Кеңес оның Миссияның сынақ мерзімінен өтуіне жарамдылығын ресми түрде қабылдаған кезде ол кездесуден бас тартуды сұрады.) Борденнің мақсаты Қытайдың солтүстік-батыс Ганьсу провинциясындағы хуй мұсылмандары үшін миссионер болу еді, бірақ ол алдымен Каирде ислам мен араб тілін үйренуді шешті, ол сириялық отбасында тұрып, араб тілін мүмкіндігінше көп тыңдады. Сонымен қатар ол көшеде Құран стилімен жазылған христиан уағыздарын таратып жүрді. 1913 жылы наурыз айында ол церебральды менингитке шалдықты, 21 наурызда оның белгілері пайда болды және үш аптадан кейін қайтыс болды. Ол 25 жаста еді. Оның анасы Америкадан Ливан тауларында демалуға келген еді, ол Самуэль Цвемердің қарапайым жерлеу рәсіміне қатысты. Борден Каирдегі американдық зиратта жерленген. Оның қабіріне Чарльз Эрдман ұсынған сөздер жазылған: "Мәсіхке сенімнен басқа, мұндай өмірді түсіндіруге болмайды". Борден үшін Принстон университетінде және Борден екі жыл бойы жексенбілік мектепте сабақ берген шағын африкалық методист шіркеуінде еске алу рәсімі өткізілді. Басқа қызметтер Йель Үміт Миссиясында, Моуди шіркеуінде, Нью-Йорктегі Марбл Коллегиат шіркеуінде, Жапонияда, Кореяда, Үндістанда және Оңтүстік Африкада өткізілді. Борден Қытайдың ішкі миссиясына және басқа да христиандық ұйымдарға 800 000 доллар қалдырды. Қытайдың ішкі істер миссиясы оның есіне Гансу провинциясының Ланчжоу қаласындағы Борден мемориалдық ауруханасын атады.

Апокрифтік анекдот

Бір анекдот бойынша, Борден қайтыс болғаннан кейін, оның анасы оның Киелі кітаптан "No Reserve" деген сөздерді тауып алды және ол өзінің байлығын миссионерлік қызметке арнағаннан кейін жазылған деп болжайды. Кейіннен ол "No Retreat" деп жазды, өйткені әкесі оған отбасылық бизнесте ешқашан лауазымға ие бола алмайтынын айтты. Ақырында, Мысырда қайтыс болғанға дейін ол "Өкініш жоқ" деген сөз тіркесін қосқан. Бұл анекдоттың тарихи екендігіне ешқандай дәлел жоқ. Егер Борден бұл сөздерді Киелі кітапта жазған болса, онда ол әлі табылмаған.