Кіріспе
Өліп кеткен балықтар туысы Гнаторхизидалар - көміртек дәуірінің аяғынан триас дәуірінің ортасына дейін өмір сүрген өліп кеткен өкпелі балықтар туысы. Гнаторхизидтің қалдықтары Солтүстік Америкада, Мадагаскарда, Австралияда, мүмкін Шығыс Еуропа мен Оңтүстік Африкада табылған. Олар тіс тақталарының биік қыртысымен және бас сүйектерінің қысқаруымен сипатталады.
The Gnathorhizidae are an extinct family of lungfish that lived from the late Carboniferous until the middle Triassic. Gnathorhizid fossils have been found in North America, Madagascar, Australia, and possibly Eastern Europe and South Africa. They are characterized by high ridged toothplates that form cutting blades and a reduction in cranial bones.
Таксономия
Бұрын морфологиялық дәлелдерге сүйене отырып, Gnathorhizidae - Оңтүстік Америка мен Африкада әлі де өмір сүретін Lepidosirenidae және Protopteridae туыстарының бауырлары деп болжанып келген. Алайда, филогенетикалық дәлелдер Gnathorhizidae тұщы судағы өкпелі балықтардың базалық тобы екендігін көрсетеді, ал Африка мен Оңтүстік Америкадағы өкпелі балықтар Neoceratodontidae-дегі австралиялық өкпелі балықтарға ең жақын туыс.
Тарату
Гнаторхизидтер Солтүстік Америкада, Шығыс Еуропада, Австралияда және Африкада кездеседі. Солтүстік Америкадағы гнаторхизидтер гелийден роадийге дейін таралған. Африкада гнаторхизидтер Мадагаскардың Оленкиан және мүмкін Оңтүстік Африка аймақтарында кездеседі. Гнаторхизидтерге жатқызылатын өкпе балықтарының тістері Польша мен Батыс Ресейде лопингиядан оленкияға дейін тіркелген. Демек, гнаторхизидтер палеозойдың соңғы және мезозойдың алғашқы кезеңдерінде Пангея таралымына ие болған.
Палеоэкология және мінез-құлық
Гнаторхизидтер негізінен эфимерлік ылғалды жерлерді білдіретін палеосольдерде кездеседі. Сонымен қатар, гнаторхизидтер, көбінесе қазба өпше балықтарының көпшілігі сияқты, үнемі ор құрылыстарымен байланыста кездеседі, бұл өкше балықтарының бұл тобы қазіргі африкалық және Оңтүстік Америка өкше балықтарына ұқсас құрғақ мезгілде демалған болуы мүмкін. Көптеген қазба өпкелі балықтардан айырмашылығы, бірақ қазіргі Оңтүстік Америка мен Африка өпкелі балықтары сияқты, гнаторхизидтердің терісі бар тістері бар. Бұл гнаторхизидтердің көбінесе беткейлі омыртқасыздармен қоректенетін көпшілік өкпелі балықтарға қарағанда белсенді жыртқыш болғандығын көрсетеді.