Кіріспе

60 градусқа дейін биіктік бұрышы және 12 қозғалтқыш зарядымен таңдауға болатын B 4 барлық күтулерді орындады, ол нысаналарды оңтайлы снаряд траекториясы арқылы талқандай алады.

Тарих

Артиллерия комитеті (қысқаша Artkom деп аталады), сол кезде Р. А. Дурляхов басқарған, 1920 жылы қарашада Франц Лендер оның басшысы болып, артиллерияның жобалау бюросын құрды. Бұл жобалау бюросына 1926 жылдың қаңтарында "ұзақ қашықтықтағы 203 мм гаубица" бойынша жұмыс тапсырылды, ал Артком 1926 жылдың 11 желтоқсанында "Арткомның жобалау бюросына 46 ай ішінде ұзақ қашықтықтағы 203 мм гаубицаны жобалауды тапсыру туралы" қаулы шығарды. 1927 жылы Лендер қайтыс болғаннан кейін большевиктер зауыты (қазіргі Обухов мемлекеттік зауыты) өз жұмысын жалғастырды, ал Арткомның жобалау бюросы жалпыға бірдей 122 мм корпустық қарулар мен 203/152 мм пушкаларды жобалауды тапсырды. 51255/12Ya5 көрсетілген. 203 мм гаубица екі нұсқада, атап айтқанда бір және бірде тұмсық тежегішсіз ұсынылды. Екі қару бір-біріне ұқсас болған. Ақырында Арткомның техникалық сызбалары бар тежегішсіз нұсқаға басымдық берілді, және большевиктер зауытынан шыққан рельсті арба (осылайша ауыр совет артиллериясының бір бөлігі) болды. Бірінші прототиптік гаубица B 4 1931 жылдың басында большевиктер зауытында жасалды. 1931 жылдың шілде мен тамызы аралығында "Б4" ұшағы үшін жарамды снарядтарды таңдау мақсатында атыс сынақтары жүргізілді. 1933 жылы кеңінен далалық және жауынгерлік сынақтардан кейін гаубица 1931 жылы 203 мм гаубица үлгісі ретінде пайдалануға қабылданды.

Өндіріс

B4 өндірісі бір мезгілде "Большевик" зауытында және "Баррикады" зауытында (қазіргі "Титан Баррикады") басталды, соңғысы өндірісте үлкен қиындықтарға тап болды. Ол 1933 жылы жеткізу үшін бір гаубицаны ғана дайындады, бірақ жеткізу аяқталмады. 1934 жылдың бірінші жартысында алғашқы екі B4 жеткізілді, жыл соңына дейін тағы 13 жеткізілді, содан кейін зауытта өндіріс 1938 жылға дейін тоқтатылды. Бұл үзіліс жоғарыда аталған қиындықтарға және жоспарланған 122 мм А 19 корпустық пушка өндірісіне ауысуға байланысты болды. Большевиктер зауытында да жақсы нәтиже болған жоқ, 1932 жылдан 1936 жылға дейін 104 гаубица, ал 1937 жылы 42 гаубица өндірілді. Бұл өндірісті Сталинградқа қайтаруына себеп болды. 1938 жылы 75 гаубица, ал келесі жылы 181 гаубица жасалды. 1940 жылы Баррикады зауыты 165 дананы, ал 1941 жылы 300 дананы өндірді. Соңғы үш гаубицаны Сталинградта қалған резервтерден жасады. Новокраматорский зауыты 1938/39 жылдары өндіріске қосылды, 1938 жылы 49 гаубица өндірілді, 1939 жылы 48 гаубица, 1940 жылы 3 гаубица, 1941 жылы 26 гаубица өндірілді. 1941 жылы шығарылған 326 Б-4 гаубицасының 221-і 1941 жылдың бірінші жартысында жеткізілді, сериялық өндіріс 1941 жылдың қазан айында аяқталды, соңғы тоғыз гаубица жеткізілді. 1932 жылдан 1942 жылға дейін барлығы 1011 Б-4 гаубицасы шығарылды. B 4 техникалық сызбалары зауыттар арасында әртүрлі болды, сериялық өндірісті жеңілдету үшін олардың өздерінің өзгерістері болды. Нәтижесінде, жалпы атауы B 4 болғанымен, практикалық қызметте гаубицалардың екі түрлі үлгісі болды. Суреттер 1937 жылға дейін біріктірілмеді, сонда жекелеген бөлшектер мен құрастыру жобалары, ол кезде өндірісте де, сынақтарда да сыналған, олардың орналасулары өзгертілді. Бірден-бір жаңалық - бұл соққылы арба, ол көптеген ұқсас қарулардан айырмашылығы, арнайы платформаларсыз жерден тікелей атуды қамтамасыз етті. Тракторлар сондай-ақ пайдаланылды, өйткені Кеңестер 1920 және 1930-шы жылдары трактор зауыттарына көп инвестиция салды, бұл жолдарды пайдалануды көліктің айқын және экономикалық таңдауына айналдырды. Большевиктер мен Баррикадий зауытының гаубица өндірісін толық біріктіруге тырысқан, бірақ марқұм Novokramatorsky ағаш ұстасының әрекеті сәтсіз болды. 17 гаубицалық артиллерия полкіне 36 Б 4 гаубицасы жоспарланған, бұл 1939 жылдың тамызында бекітілген жұмылдыру жоспарына сәйкес, әр полкке бөлінген 1374 адаммен бірге. Осы полктердің 13-іне бір орнына екі гаубица беріледі. 612 гаубицаның қажеттілігі 1941 жылдың маусымына дейін толық қамтылмаған, сонда 849 Б-4 Қызыл Армияға тапсырылды. Соғыс уақытындағы шығындарды жабу үшін тағы 571 дана өндіріс жоспарланған.

Пайдалану тарихы

1940 жылы 1 наурызда Б-4 қысқы соғысқа қатысқан, оның 142 гаубицасы майдан бойында орналастырылған, оның төртеуі нокаутқа ұшырады. B 4 "Карелия мүсіншісі" деп те аталды, өйткені фин қоралары бетон бөлшектер мен темір арматуралардың аралас тобына айналды. 23 Б-4-ті неміс 11-ші танк дивизиясы басып алды, өйткені Дубно қаласы 1941 жылдың 25 маусымында түнде басып алынды. 1941 жылдың 22 маусымынан 1 желтоқсанына дейін барлығы 75 Б 4 гаубицасы жоғалды, ал зауыттардан 105 гаубица өндірілді. Ұлы Отан соғысы басталғаннан кейін гаубица полктары қорғаныс үшін алыс артқа көшірілді, тек 1942 жылдың 19 қарашасында стратегиялық бастама кеңес қолдарына қайтарылғанда ғана қайтып келді. Бұл гаубицалар соғыс аяқталғанға дейін стратегиялық резервте болады. Вермахт қолданған B4 ұшақтарына 20,3 см H.503 ((r) белгісі берілді, оның 8 данасы 1944 жылдың наурызына дейін Шығыс майданда қалды, G 620 бетонды бустер мен неміс снарядтарының қоспасын атып жіберді. B 4 гаубица экипаждарына көзге көрінетін нысаналарға тікелей атыс жүргізу туралы нұсқау берілмеді, алайда капитан Ведмеденко Иван Ивановичке қарсыластарға тікелей атыс жасағандығы үшін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Су-14 прототипі де шассидің үстіне B 4 орнатылған.

Қару-жарақ

B 4 -де жекеленген қуатты қозғалтқыш заряды бар, онда толық немесе 11 түрдегі қуатты қозғалтқыш заряды қолданылуы мүмкін. Отынның салмағы 3,24 кг-нан 15,0 15,5 кг-ға дейін өзгерді. B 4 100 кг F 265 (қақпақпен бұралған) немесе F 625D жоғары жарылғыш немесе G 620 / G 620T бункерді бұзатын снарядтарды 100-146 кг салмақта, сондай-ақ, әлі күнге дейін қолданылып жүрген 150 кг ауыр атом снарядымен 18 км қашықтықта атылуы мүмкін. Оқжарақтың жылдамдығы 288 м/с-тан 607 м/с-қа дейін, ал бункерді бұзатын снарядтар 607 м/с жылдамдықпен атылады.