Кіріспе

1979 жылғы американдық телесериал Салемнің лоты (Салемнің лоты: Фильм, Салемнің лоты: Минисериал және Қанды шөл) - 1979 жылғы американдық екі бөлімді вампирлік минисериал, Стивен Кингтің 1975 жылғы қорқынышты романы "Салемнің лоты" негізінде. Режиссер Тобе Хупер және актерлер Дэвид Соул мен Джеймс Мейсонның қатысуымен түсірілген фильмнің сюжеті өз туған қаласына оралған жазушы туралы және оның тұрғындары вампирге айналып жатқанын біледі. Салемнің үйі вампир фильмдерінің элементтері мен қорқынышты үйлердің жанрларын біріктіреді. Warner Bros. компаниясы "Салемнің лотына" құқық алғаннан кейін бірнеше кинорежиссерлер сценарийлер әзірледі, бірақ олардың ешқайсысы қанағаттанарлық болмады. Продюсер Ричард Кобриц романның ұзындығына байланысты "Салемнің талайлығы" көркем фильмге қарағанда теледидар мини-сериалы ретінде жақсы жұмыс істейтінін шешті. Ол және сценарист Пол Монаш Кингтің романының жалпы контурларын ұстанды, бірақ кейбір элементтерді өзгертті, соның ішінде бас вампир Курт Барлоуды мәдениетті адамнан шыққан зұлымнан сөйлеусіз жын-перілерге айналдырды. 4 миллион долларлық бюджетпен 1979 жылдың 10 шілдесінде Ферндал қаласында (Калифорния) негізгі түсірілім басталды. Салемнің лоты алғаш рет 1979 жылы қарашада CBS телеарнасында көрсетіліп, оң пікірлер алды. Ол эфирге шыққаннан кейінгі жылдары көпшілікке танылып, вампир жанрына елеулі әсерін тигізді. Оның соңынан 1987 жылы Ларри Коэн режиссерлік еткен "Салемнің жеріне оралу" атты театрлық жалғасы пайда болды.

Сюжет

Гватемаладағы шіркеуде ер адам мен бала Бен Меарс пен Марк Петри киелі сумен шағын бөтелкелерді толтырады. Бір бөтелкеден жабайы табиғаттан тыс сәуле шыға бастағанда, Мэрс Маркқа "олар бізді қайтадан тапты" дейді. Жамандықтың жақын жерде екенін білген олар онымен күресу үшін қалуға шешім қабылдайды. Екі жыл бұрын сәтті жазушы Мирс ұзақ уақыт бойы болмағаннан кейін өзінің туған қаласы Мэн штатындағы Салемс Лотқа оралады. Мирс Марстен үйі туралы кітап жазуды жоспарлап отыр, бұл үй - ескі, үстіне дөңгелекті, арбалы деп танымал, қорқынышты үй. Оны жалға алуға тырысқанда, Мирс оны қалаға жаңа келген тағы бір адам, құпия Ричард Стракер сатып алғанын біледі, ол өзінің жиі айтылатын, бірақ ешқашан болмаған бизнес-өріптесі Курт Барлоумен антиквариат дүкенін ашу үстінде. Оның орнына, Мёрс Ева Миллер басқаратын қаладағы пансионатқа көшіп келеді және жергілікті әйел Сьюзан Нортонмен романтикалық қарым-қатынас жасайды. Ол Сьюзанның әкесі, доктор Билл Нортонмен достық қарым-қатынас жасайды және өзінің бұрынғы мектеп мұғалімі Джейсон Беркпен қайта байланысады. Мирс Беркке Марстен үйі қандай да бір жолмен жаман деп санайтынын айтады, оның бастапқы иесі Хьюби Марстеннің балаларды асырауы туралы айтқандығын еске түсіріп, онда өзін-өзі өлтірді. Мэрс балалық шағындағы бір оқиғасын еске алады. Ол үйге кіргізіп, Хьюбидің арбағын көрген. Бір күні кешке Марстен үйіне үлкен жәшік жеткізілгеннен кейін, қала тұрғындары ғажап жағдайларда жоғалып кету немесе өлуді бастайды. Мэрс пен Стракер қалаға жаңа келгендіктен, негізгі күдіктілер болып табылады, бірақ содан кейін олардың екеуінің де Стрекердің бизнес-серігі Курт Барлоу - Стрекерді жол ашу үшін жібергеннен кейін Салемнің Лотқа келген ежелгі вампир екендігі анық болады. Стрейкер жас жігіт Ральфи Гликті Барлоуға сый ретінде ұрлап алады, ал Барлоу өзі жергілікті риэлтор Ларри Крокетті пайда болған кезде қорқыныштан өлтіреді. Глик жігіт кейін өзінің інісі Дэнниді талап ету үшін вампир болып қайта оралады. Жерлеуден кейін өлі емес Дэнни қабір қазушы Майк Райерсонды жұқтырады және оның мектептегі достары Марк Петриге шабуыл жасауға тырысады. Алайда, Марк қорқынышты фильмдерді жақсы көреді және Дэнниді айқышпен сүртіп тастай алады. Вампиризм тараған сайын, Мёрс, Бёрк және доктор Нортон қалада не болып жатқанын біртіндеп түсінеді және оны тоқтатуға тырысады. Мерзге Ралф пен Дэннидің өлі деп саналатын анасы Марджори Глик шабуыл жасайды, бірақ Мерз өзін уақытша айқышпен қорғайды. Марктың ата-анасын Барлоу өлтіреді, бірақ Марк жергілікті діни қызметкердің көмегімен қашып құтылады. Алайда, Бурк жаңадан вампиризация болған Райерсонмен кездескеннен кейін қатты жүрек соғысына ұшырайды. Ата-анасының өлімі үшін кек алу үшін Марк Марстен үйіне кіреді, ал алаңдаушы Сьюзан оны іштей іздейді; екеуін де көп ұзамай Стракер тұтқындап алады. Кейінірек, Мёрс пен доктор Нортон да үйге кіреді, онда Стрекер Нортонды өлтіреді, оны Мёрс өлтірер алдында парға іліп өлтіреді. Кейін Мерс және бостандыққа шыққан Марк Барлоуның табуын табады және оның жүрегіне тікенек соғып, оны жояды. Үйдегі басқа вампирлерден (ауру жұқтырған қала тұрғындарынан) қашып, екеуі Марстеннің үйіне өртеп жібереді, бірақ Сьюзенді еш жерден таба алмайды. Үй өртеніп жатқанда, жел отты қалаға қарай тасып әкетеді. Марк екеуі Салемнің үйінен қашып бара жатқанда, Мерс от барлық вампирлерді жасырынған жерлерінен қуып шығады және қаланы оны жалмап алған зұлымдықтан тазартады деп түсіндіреді. Екі жылдан кейін Гватемаладағы шіркеуде Мирс пен Марк туралы әңгіме қайталанады. Олардың Салем Лоттың аман қалған вампирлерінен қашып жүргендері және олардың құйылған су бөтелкелері жақын жерде вампир болған кезде жарқырайтыны анық болады. Өздерінің тағы да ізденіп қалғанын түсінген Мерс пен Марк үйлеріне барып, заттарын жинап алады. Ол жерге жеткенде, Мёрс Сьюзанды өз төсегінде жатқан күйінде табады. Енді вампир, ол оны сүйеуге еңкейгенде, оны шағуға дайындалады, бірақ оның орнына Мерс жүрекке тікенек соғып, оны жояды. Қайғыға батқан Мэрс Маркпен бірге кетеді, себебі вампирлер оларды қуып жүретінін біледі.

Даму

Warner Bros. компаниясы Салемнің лотына құқық алғаннан кейін, студия Стивен Кингтің 400 беттік романын көркем фильмге айналдыруға тырысты, бірақ бастапқы материалға адал болып қалды. Продюсер Стерлинг Силлифант, сценарист Роберт Гетчелл және жазушы / режиссер Ларри Коэн сценарийлерге үлес қосты, бірақ олардың ешқайсысы қанағаттанарлық болып шықты. "Бұл бір бұзылған", - деді Кинг. "Голливудтағы барлық қорқынышты фильмдердегі режиссерлер соны түсіргісі келді, бірақ сценарийді ешкім ойлап таба алмады". Кобриц Мейсонға сценарийдің көшірмесін жіберді, ол бұл рөлді жақсы көреді және оның әйелі Клариса Кей Мейсон да Марджори Глик рөлін ойнады. Сондай-ақ, мини-сериалда Элиша Кук-младший Визл Филипс және Мари Виндзор Ева Миллер ретінде екі кейіпкердің қарым-қатынасы бар. Бұл актерлік құрам Стэнли Кубриктің жанкүйері, продюсер Кобрицтің ішкі әзілі болды; Кук пен Виндзор бұған дейін Кубриктің "Қиілім" (1956) фильмінде жұп рөлін ойнаған. Мысалы, Кулли Сойер Ларри Крокетті мылтықпен қорқытқан көріністің екі нұсқасы түсірілді. Бір нұсқада Ларри қаруға тоқтайды, ал екінші нұсқада оның бет алдында. "Олар теледидардағыдай емес, көркем фильмдегідей жұмыс істеді", - деп еске алады актер Лэнс Кервин. "Фильмнің ағындылығын айту тіпті қиын. Бастапқыда бұл шағын сериал болды, содан кейін біз Еуропа үшін көркем фильм түсірдік. Олар көп нәрсені өңдеп, бірге кескен".

Дизайн және әсерлері

Ферндалдағы кітаптағы Марстен үйіне ұқсайтын үйді таба алмағандықтан, Ферндал мен Иль өзенінің аңғарына қарап тұрған төбедегі бұрыннан бар үйдің үстіне үш қабатты қасбетті салуға шамамен 100 000 доллар жұмсалды. Морт Рабиновиц жобалаған, оны салуға 20 күн кетті. Тағы 70 000 доллар үйдің ішкі жинағын жасауға жұмсалды, бұл дизайнер Рабиновицке одан да қиын болды. Контактті линзаларды тек 15 минут бойы киюге болады, содан кейін оларды алып тастап, көзді 30 минутқа демалуға мүмкіндік береді.

Сыни жауап

Салемнің лоты туралы эфирлік пікірлер негізінен оң болды, сыншылар фильмнің атмосферасын, кинематографиясын, Хупердің режиссерлігін және қорқынышын мақтады. Time Out фильмді "көрнекі табысты" деп атады, фильмнің кинематографиясы, атмосферасы мен кульминациясын атап өтті. Empire телеарнасының Хелен О'Харасы фильмге бес жұлдыздың үшеуімен марапаттады. Ол "инфекцияның ауқымын толықтай өлшемесе де", фильмнің қорқыныштары, арнайы эффекттері, қарқыны және кейіпкерлері оны өтегеннен артық екенін айтты. 2022 жылдың тамызында Rotten Tomatoes-та 18 шолу негізінде 89% мақұлдау рейтингісі және орташа рейтинг 6,65/10 болды. Сайттың сын пікірінде: "Режиссер Тоби Хупер және шайтандық харизмалы Джеймс Мейсон Стивен Кинг романының теледидардағы бейімделуін жоғарылатады, вампирлік дәстүрге жаңа қан және ұзаққа созылған қорқыныш енгізеді".

Ықпал

Салемнің Лот-ы вампир жанрына елеулі әсер етті, өйткені ол қорқынышты фильмдерге шабыт берді. Fright Night (1985) және терезелер сыртында жүзетін вампир жігіттерінің көріністері The Lost Boys (1987) фильмінде айтылды, ал кейіннен Симпсонның "Treehouse of Horror IV" эпизодында масқараланды. Салемнің Лотті Джосс Уэдсонның Баффи - вампирлерді өлтіруші телесериалының негізгі әсерлерінің бірі ретінде аталады. Жазушы Брайан Фуллер Салемнің лотында кейіпкердің бұғыларына ілінген көрінісі 2013 жылы шыққан "Ханнибал" телесериалда ұқсас көрініс жасауға шабыттанды деп мәлімдеді, өйткені бастапқы көрініс оны бала кезінен қатты қорқытты. Кинорежиссер Майк Фланаганның 2021 жылғы қорқынышты шектеулі сериясы Midnight Mass романынан да, шағын сериядан да шабыт алды. Салемнің Лот сияқты, Midnight Mass шағын қалашықты ортаға салады, онда бұрынғы жергілікті адам ұзақ уақыттан кейін қайта оралады. Бір таңғажайып жаңа тұрғындардың келуі (Кингтің әңгімесінде, Стракер, Фланаганның сериясында - орынбасар діни қызметкер), және қаланың вампирлермен жұқтырғанын ашу. Mass-тағы бас вампир шағын сериал нұсқасына ұқсас, сондай-ақ ешқашан сөйлемейді. Вампирлердің көздері де мини-сериалдан алынып тасталған.

Орындаулары мен қайта құрулары

1987 жылы Ларри Коэн 1979 жылғы мини-сериалдың жалғасы Салемнің үйіне оралуды түсірді. 2004 жылы TNT Роб Лоудың қатысуымен Салемнің лотының жаңа нұсқасын премьералады, ол музыкасы үшін Primetime Emmy номинациясын алды. 2019 жылдың 23 сәуірінде New Line Cinema Гари Доберман мен Джеймс Ванның продюсерімен романға негізделген театрландырылған фильм түсірілетінін хабарлады. Доберман "Бұл және ол" 2-тарауының сценариін жазды. Доберман 2020 жылдың 10 сәуірінде директор болып бекітілді.