Кіріспе
1996 жылы Эндрю Флеминг түсірген фильм. Кейде «The Craft» деп аталатын дін. «The Craft» – 1996 жылы түсірілген американдық жасөспірімдерге арналған мистикалық қорқыныш фильмі. Фильмде Робин Тунни, Фейруза Балк, Нев Кэмпбелл және Рейчел Тру түскен. Оқиға Лос-Анджелестегі жекеменшік орта мектептегі төрт шеттетілген қыздың өз мүдделері үшін қолданған сиқыры мен одан кейін басталған жағымсыз салдар туралы айтады. «The Craft» 1996 жылдың 3 мамырында Columbia Pictures арқылы АҚШ кинотеатрларында көрсетілді. Фильм күтпеген сәттілікке ие болды, алғашқы демалыс күндерінде 6,7 миллион доллар, ал әлем бойынша 55,6 миллион доллар тауып, 15 миллион долларлық бюджетті асып түсті. Фильм сыншылардан ара-жібірлі пікірлер алды, олар актерлық шеберлікті (әсіресе Балктың ойынын), режиссураны, феминистік идеяларды және өндіріс сапасын жоғары бағалады, бірақ сценарийдің қорқыныш фильмдеріндегі стереотиптерге берілгенін сынға алды. «The Craft» «Saturn Awards» сыйлығына «Үздік қорқыныш фильмі» және «Үздік қосалқы актриса» (Балк) номинацияларында ұсынылды және «Үздік төбелес» номинациясы бойынша MTV Movie Award сыйлығын жеңіп алды (Балк және Тунни). Фильм шыққаннан бері көптеген жанкүйерлерге ие болды. «The Craft: Legacy» атты жалғасы 2020 жылдың 28 қазанында жарық көрді.
the religion sometimes known as The Craft
The Craft is a 1996 American teen supernatural horror film directed by Andrew Fleming from a screenplay by Peter Filardi and Fleming and a story by Filardi. The film stars Robin Tunney, Fairuza Balk, Neve Campbell, and Rachel True. It follows four outcast teenage girls at a Los Angeles parochial high school who pursue witchcraft for their own gain and subsequently experience negative repercussions. The Craft was theatrically released in the United States on May 3, 1996, by Columbia Pictures. It was a surprise hit, earning $6.7 million in its opening weekend and $55.6 million worldwide, against a budget of $15 million. The film received mixed reviews from critics, who praised the film's cast (especially Balk), direction, feminist messaging, and production values, but criticized its writing for succumbing to horror film clichés. The Craft was nominated for the Saturn Awards for Best Horror Film and for Best Supporting Actress (Balk), and won the MTV Movie Award for Best Fight (Balk and Tunney). In the years since its release, the film has gained a cult following. A sequel, The Craft: Legacy, was released on October 28, 2020.
Сюжет
Сара Бейли, ерекше қабілеттері бар, қиындыққа тап болған жасөспірім қыз, жаңа ғана әкесі мен өгей анасымен бірге Сан-Францискодан Лос-Анджелеске көшіп келді. Жаңа мектепте ол әр түрлі себептермен сыртқа шығарылған және сиқыршы деп айтылатын қыздар тобымен достық қарым-қатынас жасайды. Бонни Харперде автокөлік апатынан күйген жарақаттар бар, Нэнси Даунс анасы мен қатыгез әкемен бірге трейлерде тұрады, ал Рошель Циммерман - ақ қыздар тобына нәсілшіл қудалауға ұшыраған қара түстес студент. Қыздар "Манон" деп аталатын құдіретті жер құдайларына табынады. Популяр спортшы Крис Хукер Сараға қызығушылық танытады, ол оған қызығушылық танытады. Бонни Сараның сыныпта қарындашты ұшып жүргенін байқағанда, ол және басқа да жәбірленушілер қыздары "төртінші" ретінде өздерінің шоғын толықтыра алатынына сенімді болады, ауа су жер от шеңберін аяқтап, олардың барлығын күшті етеді. Қыздар мектептен үйге келе жатқанда, Сараны жаңа үйге көшіп келгенде жыланмен қорқытуға тырысқан босқындар қорқытады. Жолдас Сараның артынан қуып бара жатқанда, оны бірден көлік соқты. Қыздар бұл оқиғаға өздерінің еркі себепші болды деп санайды, бұл олардың байланысын нығайтады. Сондай-ақ, Сараның бірде өзін-өзі өлтіруге тырысқаны да белгілі. Криспен кездесуден кейін Сара оның жыныстық қатынаста болғаны туралы және оның төсекте жаман болғаны туралы жалған уәде таратқанына ашуланады. Сара онымен кездескенде, ол достарының алдында оған құрмет көрсетпейді. Сара оған махаббат сиқырын салады. Содан кейін Рошель нәсілшіл Лора Лиззиге кек алу үшін сиқыр салады. Бонни сұлулық үшін, Нэнси күш үшін сиқырлайды. Сиқырлар сәтті орындалады: Крис Сараға ғашық болады, Боннидің арқасындағы жарақаттар керемет түрде сауығады. Рошельдің қорқытқыны Лаура шашын шаша бастайды. Нэнси өгей әкесінің жүрек ауруына шалдыққаннан кейін, анасы екеуі өмірді сақтандыру полисін сатып, қымбат пәтерге көшуге мүмкіндік алады. Нэнси билікке құмарланып, жергілікті оккульттік дүкеннің иесі және ұстаздық ететін сиқыршы Лирионың сиқырға қарсы ескертуіне қарамастан, "Рухани шақыру" деп аталатын ырымға қосылуға басқаларды шақырады. Сиқыр аяқталғаннан кейін Нэнсиді найзағай соғады. Келесі күні таңертең басқа қыздар Нэнсидің су үстінде жүріп, жағаға жағалатылған акулалар мен басқа да өлі жануарларды көреді. Кейінгі күндері Нэнсидің сезімтал болмысы нашарлап, өзі де, өзгелер де қатерге ұшыраған қауіпті әрекеттерге барады. Қыздар жасаған сиқырлар ақырында жағымсыз салдарға әкеледі, өйткені Бонни агрессивті нарциссистік болады, Рошель Лораны оның шаштылығынан жарақаттанып, истерикалық жылап жатқанын көреді, ал мазаланған Крис оның үздіксіз ұсыныстарын қабылдамағанынан кейін Сараны зорлауға тырысады. Нэнси өзіне кек алу үшін Сараға ұқсату үшін сұлулық сиқырын қолданады және Кристі тойда онымен жыныстық қатынасқа түсуге алдап қалуға тырысады. Ол нағыз Сараның сөзін үзіп, Нэнсиге онымен бірге кетуді сұрайды, бірақ Нэнсидің Кристі басқаруға деген қалауы жауапсыз сезімдермен араласқаны анық болады. Крис алдап кеткеніне ренжіген Крис Нэнсиді қызғаныштан айыптайды. Ол өз күшін Кристі терезеден лақтырып өлтіруге жұмсайды. Сара Нэнсидің одан әрі зиян келтіруіне жол бермеу үшін байлаушылық сиқырды жасауға тырысады, бірақ ол жұмыс істемейді және соғыс Сараға айналады. Сара Лирионы іздеді, бірақ Лирио көмектесуге мүмкіндік берместен бұрын ойынан шығып кетеді. Үшеуі Сараның арманына кіріп, оны шаяндар, жыландар, тышқандар мен жәндіктер тобырымен қинайды және оған отбасының ұшақ апатынан қаза тапқанына сендіреді. Сосын, олар Сараны өзін-өзі өлтіруге итермелейді, ал Нэнси Сараның билегін өзі кесіп алады. Сараның басында қорқыныш болғанымен, ол рухты сәтті шақырады және өзін-өзі сауықтырып, қарсы күресуге қабілетті. Ол Бонни мен Рошельді қорқытады, оларға Боннидің айнадағы көрінісін көрсетеді, оның беті жараланған, ал Рошель Лора сияқты шашын жоғалтады. Сара Нэнсиді жеңіп, оны байлап, мәңгілік зиян келтіруіне жол бермейді. Бони мен Рошель өздерінің күштері жоғалғанын көріп, Сараны татуласуға тырысады, бірақ ол олармен ешқандай байланыс жасағысы келмейтінін және Манон күштерін алып тастағанын, өйткені олар оларды қорлағандығын біледі. Олар Сараның да күшінен айырылған шығар деп келекелеп күңкілдеді. Сара бұрқасын бұрқалап, ағаш бұтағын шығарып, оларды құлатып тастауға шақтайды. Ол оларды психиатриялық ауруханаға жатқызылған, алдаумен және күштерімен байланыстырыл...
Өндіріс
"Қолжазба" фильмінің идеясы продюсер Дуглас Уик пен сценарист Питер Филардинің бірлескен жұмысынан туындады. Дуглас Уик орта мектеп өмірін және колдовствоны байланыстыратын фильм жасағысы келді, ал Питер Филарди бұл тақырыпты жан-жақты зерттеп, алғашқы сценарийді жазды. Макияж эффекттерін Тони Гарднер және оның арнайы эффекттер компаниясы Alterian, Inc. жасады, сондай-ақ олар фильм үшін құрлыққа шығып жатқан акулалардың да эффекттерін жасаған.
Саундтрек
The Craft: Music from the Motion Picture 1996 жылдың 30 сәуірінде Columbia Records компаниясы арқылы CD және кассета форматында шығарылды, фильмнің АҚШ-тағы ресми көрсетіліміне бір ай қалғанда. Саундтрек фильмнің тақырыбына сай әртүрлі әртістердің әндерін қамтиды, олардың ішінде Хизер Нова, Letters to Cleo және Spacehog бар. Nova-ның Питер Габриэль бастапқыда орындаған "I Have the Touch" әнінің нұсқасы, фильмнің титрлерінде дыбыстаған, саундтректе ғана қолжетімді, және жеке ән ретінде немесе Nova-ның кез келген альбомында жарияланбаған, сондай-ақ ол концерттерде де орындалмайды. Siouxsie and the Banshees, Connie Francis және Portishead орындаған "Sick Child", "Fallin'" және "Scorn" атты фильмдегі тректер авторлық құқық мәселелеріне байланысты саундтректен алынып тасталды. Дегенмен, олар PolyGram Film & Television Licensing компаниясымен жасалған келісім бойынша ғана фильмге қосылған. Фильмнің музыкалық қосымшасы ретінде Грейм Ревеллдің "Жыңғырлар, кітаптар және шамдар" атты бонус трегі саундтрекке енгізілді. "The Original Motion Picture Score" саундтрегі 1996 жылдың 18 маусымында Varèse Sarabande компаниясынан шықты, және фильмнің толығымен Грейм Ревелл құрастырған және өндірген музыкасын қамтиды.
Шығару
The Craft кинотеатрларда 1996 жылдың 3 мамырында Columbia Pictures тарапынан АҚШ-та көрсетілді.
Үй медиасы
Фильм 1997 жылғы 22 шілдеде VHS және DVD форматында жарық көрді, ал 2000 жылғы 12 қыркүйекте арнайы DVD нұсқасы қайта жарық көрді. Фильм Blu-ray форматында алғаш рет 2009 жылғы 13 қазанда ұсынылды. 2019 жылғы 12 наурызда Shout Factory фильмге арнайы коллекционерлік басылым шығарды. Жаңа қосымша мүмкіндіктер мақталып, бірақ кескінді қайта өңдемегені және 2009 жылғы дискінің ескі сканынан көшіргені үшін диск жағымсыз пікірлер алды. Фильмнің 25 жылдығына орай 2022 жылғы 17 мамырда Shout Factory 4K UHD форматында қайта шығарылды. Фильм түпнұсқа камера негативінен жаңа 4K сканы жасалды.
Кассалық жинақ
Фильм Солтүстік Америка кассасында бірінші орынға шықты, 6 710 995 АҚШ доллары табалды. Бұл фильм күтпеген сәттіге ие болды, мұны Columbia Pictures жасөспірімдер мен жас әйелдердің фильмнің тақырыптарына қызығуларымен байланыстырды. Box Office Mojo мәліметтері бойынша, 1980 жылдан бері сиқыршылар тақырыбында түсірілген фильмдердің арасында «The Craft» 11-орында тұр.
Сыни қабылдау
Rotten Tomatoes сайтында фильмге қатысты 60 рецензия негізінде 57% мақұлдау көрсеткіші тіркелді, ал орташа бағасы 5.5/10 құрады. Сайттың пікірі былай делінген: "Крафттың көңілді сиқыры көбінесе фильмнің түйініндегі феминистік ойды басып кетеді, бірақ тартымды актерлік құрамы мен постмодернистік көзқарасы әлі де уақыт-уақытпен әсер етеді". Variety журналынан Эммануэль Леви оны "Хитерс" фильмі сияқты қара комедия ретінде басталып, бірақ арнайы эффекттердің күрделі механизмдеріне құрбан болған, әдемі жасалған фильм деп сипаттады. Роджер Эберт те фильмнің артық арнайы эффекттерге толы екенін айтты, бірақ Сан-Франциско хроникасынан Мик ЛаСалл сияқты төрт негізгі актердің ойынын жоғары бағалады. The New York Times газетінен Стивен Холден басқа рецензиялармен келісіп, фильмнің бірінші жартысын "жасөспірімдердің конформизмге қарсы тұруын және әйелдердің тәуелсіздігін тойлау" деп мақтады, ал екінші жартысын "карма туралы салғырт уағыз" және "көзге жалықтыратын" арнайы эффекттер деп сынады. Рита Кемпли The Washington Post газетінде оны "Гауторн, Хитерс және Голливудтың құпияларының қоспасы" деп атады, бірақ бұл "бізді қызықтырғаннан гөрі алаңдатып, дүркіреп тұрған фильм" еді. Фильм "Saturn" сыйлығының "Ең үздік қорқынышты фильм" және "Ең үздік екінші пландағы актриса" номинацияларына ие болды. Фаруза Балк пен Тунни ең жақсы төбелес сахнасы үшін MTV кино сыйлығын жеңіп алды.
Мұра
Фильм көбінесе "культтік классика" деп аталады және оған адал жанкүйерлер қатары қалыптасып, әлеуметтік желілерде кең таралды. 2013 жылы Файруза Балкты қоспағанда, басты рөлдерді сомдаған үш актриса Голливуд мәңгілік зиратында фильмнің арнайы Хэллоуин көрсетілімі үшін қайта жиналды.
Жалғасы
DVD-ге тікелей шығарылатын жалғастыру жұмыстары жүргізіліп жатты, бірақ ол тоқтатылды. 2016 жылдың мамырында Sony Pictures компаниясы «The Craft» фильмінің жалғасы дамытылып жатқанын және оны Ли Джаниак жазатынын және режиссерлік ететінін мәлімдеді. Жалғастыру туралы хабарлама түпнұсқа фильмнің жанкүйерлерінен теріс пікірлер тудырды. 2019 жылдың наурызында жалғастыруды дамытуды Джейсон Блум мен оның Blumhouse Productions компаниясы өз мойнына алғаны және фильмті Columbia Pictures тарататыны жарияланды. Зои Листер Джонс сценарий жазуға және фильмді түсіруге келісім берді, түсірілімдер 2019 жылдың шілдесінде басталу жоспарланған. Кейін Дэниел Кейси сценарийші ретінде жобаға қосылды. 2019 жылдың маусымында Кейли Спейни басты рөлдердің біріне іріктелді. 2019 жылдың қыркүйегінде Гидеон Адлон, Лови Симон және Зои Луна қалған үш басты рөлге таңдалды. 2019 жылдың қазанында Дэвид Духовный актер құрамына аты-жөні белгісіз рөлде қосылды. Кейін Мишель Монаган да фильмге аты-жөні белгісіз рөлде қосылды. 2019 жылдың қазанында тағы екі актердің тағайындалуы жарияланды, олар да аты-жөні белгісіз рөлдерде – Николас Галитзин және Джулиан Грей. Фильмнің түсірілімі 2019 жылдың 22 қазанында басталды. 2020 жылдың қыркүйек айының соңында Sony ресми трейлерді жариялады және фильм 28 қазанда барлық жерде қолжетімді болады деп хабарлады.