Кіріспе

Американдық ән жазушы (1910–1969)

Фрэнк Генри Лосер (Frank Henry Loesser; 29 маусым 1910 – 28 шілде 1969) – «Жігіттер мен қуыршақтар» және «Іскерлікте табысқа қалай тырыспастан жету» сияқты Бродвей мюзиклдері үшін музыка мен ән сөздерін жазған американдық ән жазушы. Ол «Жігіттер мен қуыршақтар» үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды және «Кейін табысқа жету» драмасы үшін Пулитцер сыйлығымен бөлісті. Ол сонымен қатар 60-тан астам Голливуд фильмдері мен «Тин Пэн Аллей» үшін ән жазды, олардың көптегені классикаға айналды, және «Ең жақсы ән» номинациясы бойынша бес рет «Оскар» сыйлығына ұсынылып, «Бейби, сыртта суық» әні үшін бір рет жеңіске жетті.

Алғашқы жылдар

Фрэнк Генри Лоссер туған Нью-Йорк қаласындағы еврей отбасында. Ол Манхэттеннің Батыс 107-ші көшесіндегі үйде өсті. Оның әкесі Германия әскеріне шақырылудан қашу үшін Америкаға көшіп келді және отбасының банк ісімен айналысты. Ол Берта Эрлихке үйленді, олардың ұлы Артур Лоссер 1894 жылдың 26 тамызында дүниеге келді. Бертаның кіші қарындасы Джулия 1898 жылы Америкаға келді және 1907 жылы Генриге үйленді, Берта босанғанда қайтыс болғаннан кейін. Олардың тұңғыш баласы Грейс сол жылдың желтоқсанында дүниеге келді. Ұлдары Франк 1910 жылдың 29 маусымында туды. Лоссердің ата-анасы, дінсіз неміс еврейлері, жоғары интеллект пен мәдениетке баға берді және оны еуропалық композиторлар дәстүрінде музыкалық жағынан тәрбиеледі. (Фрэнк Лоссер кейіннен музыкалық хатшылармен бірлесіп, өзінің жазған ноталары оның ойынша музыканы көрсететініне көз жеткізді.) Лоссер әкесінің музыкаға деген жоғары талғамын ұнатпады және өз музыкасын жазып, гармониканы ойнау арқылы қарсылық көрсетті. Ол Таунсенд Харрис орта мектебінен қуылды, содан кейін Нью-Йорк қалалық колледжіне түсті. Оның жұмыстарына мейрамхананы сынға алушы, сотқа шақыруды табыстаушы, «Нью-Йорк Геральд Трибьюн» газетінің жарнама сатушысы, «The Tuckahoe Record» газетінің саяси карикатурашысы, «Keith Vaudeville Circuit» эскиздерін жазушы, «Women's Wear Daily» тігіс тауарлары редакторы, шағын кинокомпанияның баспасөз хатшысы және Нью-Рошельдегі қысқа мерзімді газеттің қалалық редакторы кірді. 1930 жылдардың ортасында ол композитор Ирвинг Актменмен бірге шығыс 52-ші көшедегі түнгі клуб «The Back Drop»-та өнер көрсетті, ал күндіз Лео Фейст компаниясында Джозеф Брэндфонның музыкасына аптасына 100 доллар жалақымен әндер жазды. Бір жылдан кейін Фейст олардың ешқайсысын жариялаған жоқ. Лоссер болашақ классикалық композитор Шуманмен ынтымақтастықта жұмыс істеп, 1931 жылғы әнін Фейстке сатты, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Лоссер өзінің алғашқы жылдарын «жетіспеушілікке кездесу» деп сипаттады. Ол басқа да кәсіптерге белсенді түрде араласып, бірақ әдетте музыка бизнесіне оралып отырды. Лоссердің «Back Drop»-тағы жұмысы оның алғашқы Бродвей мюзикліне, «The Illustrator's Show» ревюіне әкелді, ол 1936 жылы «Back Drop» серіктесі Ирвинг Актменмен бірлесіп жазылды және тек төрт түн ғана сахнада болды. Бір жыл бұрын «Back Drop»-та өнер көрсеткен кезде Лоссер болашақ әнші Линн Гарландпен (туған Мэри Элис Бланкенбейкер) танысты. Ол 1936 жылдың қыркүйегінде Лос-Анджелеске теміржол билетіне қаражат қосатын хат жолдады, себебі Лоссердің «Universal Pictures» компаниясымен келісім-шарты аяқталған болатын. Жұбайлар судья кеңсесінде неке қиды. Лоссерге «Paramount Pictures» компаниясы келісімшарт ұсынды. Оның алғашқы әні «Альфред Ньюменмен бірлесіп жазылған «Ураган» фильміндегі Дороти Ламурға арналған «Манакураның айы» болды. Американың Батыс жазушыларының мүшелері 1942 жылы Лоссер сөзін жазған «Jingle Jangle Jingle» әнін барлық уақыттағы 100 үздік батыс әндерінің бірі деп таңдады. Ол екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Голливудта болды, содан кейін Әскери Әуе Күштеріне қосылды. Лоссер қарулы күштердің сұрауы бойынша басқа да әндер жазды, соның ішінде «Жаяу әскерде не істейсіз?» және «Роджер Янгтың балладасы» (1943). «Hi Yank!» АҚШ Армиясының Арнайы қызметтер кеңсесімен жасалды, ол әскерилердің көңіл-күйін көтеруге арналған «жобалық ерекшелік» болды. «Жоба» - бұл музыкалық сценарийі бар кітап, онда әскерилерге қолжетімді материалдарды пайдаланып қойылымды қою туралы нұсқаулар берілген. АҚШ Армиясының Әскери тарих орталығындағы құжатқа сәйкес, Италияда құрылған гастрольдік труппа мюзиклді қоюға дайын болды. «Hi Yank!» 2008 жылға дейін ұмытылған, сол кезде PBS History Detectives радио транскрипция дискісінің ұзақ сақталған жағдайын зерттеді. Дискіде екі ән және шоудың 1944 жылдың тамызында Форт-Диксте өткен премьерасына арналған жарнамалық хабарлама бар, ол сол жерде хабарланды.

Бродвей және кейінгі кино мансабы

1948 жылы Бродвей продюсерлері Сай Фейер мен Эрнест Х. Мартин Лоссерден Джордж Эбботтың "Шарлидің әпкесі" атты Брэндон Томас пьесасының адаптациясы үшін музыка мен әндерін жазуды сұрады. "Шарли қайда?" (1948) мюзиклі Рэй Болгердің қатысуымен 792 қойылымға дейін сахналады. 1952 жылы оның фильмдік нұсқасы шықты. Сондай-ақ 1948 жылы Лоссер 1944 жылы жазып, сол кездегі әйелі Линн Гарландпен бірге кештерде орындаған "Baby, It's Cold Outside" әнінің құқықтарын MGM студиясына сатты. Студия оны 1949 жылғы "Нептун қызы" фильміне қосты, нәтижесінде ән үлкен сәттілікке ие болды. Гарланд Лоссерге "олардың әнін" сатқаны үшін ренжіді, бірақ ол "Үздік түпнұсқа ән" номинациясында "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Оның келесі мюзиклі, Дэймон Руньонның әңгімелеріне негізделген "Guys and Dolls" (1950) та Фейер мен Мартиннің продюсерлігімен жасалды. "Жігіттер мен қуыршақтар" хитке айналып, Лоссерге "Тони" сыйлығын әкелді. Боб Фосс "Guys and Dolls" мюзиклін "барлық уақыттағы ең ұлы американдық мюзикл" деп атады. 1979 жылы CBS компаниясы Frank Music құқықтарын Пол Маккартнидің MPL Communications холдингіне сатты. 1952 жылы Лоссер "Ханс Кристиан Андерсен" фильміне музыка жазды. Фильмге "Wonderful Copenhagen", "Anywhere I Wander", "Thumbelina" және "Inchworm" әндері енді. "Pleasures and Palaces" (1965) мюзиклі – Лоссердің өмірінде жарық көрген соңғы мюзикл, ол қаладан тыс қойылымдар кезінде жабылды.

Кейінгі өмір және өлім

1965 жылдан 1968 жылға дейін Лоссер Будд Шульбергтің қысқа әңгімесіне негіделген «Señor Discretion Himself» музыкалық спектаклі үшін либретто, музыка және ән мәтінін жазды. Оның бір нұсқасы 1985 жылы Нью-Йорк музыкалық театр жұмыстарында көрсетілді. Әйелі Джо Лоссердің қолдауымен, 2004 жылы Вашингтондағы Арена сахнасында толыққанды нұсқасы қойылды, оны Culture Clash тобы мен режиссер Чарльз Рэндольф Райт жаңартты. Оған көп қойылым жазбағаны туралы сұрағанда, Лоссер: «Мен баяу жазбаймын. Мен жай ғана тез тастап кетемін» деді. «Нью-Йорк Таймс» газеті оның еңбекқорлығын растап, Лоссердің «күшті нервтік энергиямен өмір сүргенін, сондықтан түнде небәрі төрт сағат ұйықтаса, қалған уақытын жұмыс істеуге жұмсайтын» болғанын жазды.

Жеке өмір

Линн Гарланд пен Фрэнк Лоссер 21 жылдық некеден кейін 1957 жылдың басында ажырасты. Олардың екі баласы болды: театр әкімшілігінде жұмыс істейтін Джон Лоссер және әкесінің өмірбаянын – «Ең керемет жігіт: Фрэнк Лоссер және оның өміріндегі жігіттер мен қуыршақтар: қызының портреті» (1993, 2000) кітабының авторы Сьюзан Лоссер. Фрэнк 1959 жылдың 29 сәуірінде Линн таныстырғаннан кейін екінші әйелі Джо Салливанға (туған Елизавета Жозефина Салливан) үйленді. Джо Салливан «Ең бақытты жігіт» спектаклінде басты рөлді ойнаған. Ханна май, пастель және аралас техникада суретші болды; ол 2007 жылдың 25 қаңтарында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Джо 2019 жылдың 28 сәуірінде 91 жасында дүние салды.

Сыйлықтар мен мұра

Лоссер өзінің «Guys and Dolls» музыкасы мен сөздері үшін 1951 жылы «Үздік мюзикл» номинациясы бойынша «Тони» сыйлығын алды. Ол «The Most Happy Fella» үшін кітап, музыка және ән мәтіні үшін «Тони» сыйлығына, ал «Негізгі тырысусыз бизнесте қалай табысқа жету керек» үшін үздік композитор ретінде ұсынылды. 1962 жылы Лоссер «Негізгі тырысусыз бизнесте қалай табысқа жету керек» үшін ең үздік түпнұсқа актерлік құрамның шоу альбомы үшін «Грэмми» сыйлығын алды. Лоссер өз дәуірінің ең талантты авторларының бірі саналады, ол өткір ән мәтіндерімен және тапқыр музыкалық тәсілдерімен танымал болды. Ол сонымен қатар Бродвей мюзиклдерінің композициялық тәсілдерін өзгертетін күрделі көркемдік стильді енгізді. Ол классикалық формаларды, мысалы, имитациялық контрапунктті («Guys and Dolls» мюзикліндегі «Fugue for Tinhorns») қолдануымен де белгілі болды. 42-ші көше Айдың көркемдік директоры Грег МакКеллан 2013 жылы «Once in Love with Loesser» атты Бродвейдің ұлы әнші-композиторларының шығармаларын зерттеуге және оларды құрметтеуге арналған музыкалық тоғысырды жасады. Көрсетілім Лоссердің мансабының үш кезеңіне негізделді: Тин-Пэн аллеясы, Голливуд және Бродвей. Джейсон Грей «Once in Love with Amy» және «The King's New Clothes» әндерін орындады; Эмили Скиннер Клеоның «Ooh! My Feet» және Росабелланың «Somebody, Somewhere» («The Most Happy Fella» мюзиклінен) әндерін орындады; Эшли Джаррет «If I Were a Bell» әнін орындады, ал Иан Леонард «Sing a Tropical Song» әнін әжуалы түрде шырқады. Лоссер өзінің інісі Артурмен (1894-1969) «екі жамандықтың кішісі» принципіне орай, әзілдестік сөздермен салыстырылды және бір кезде «екі Лоссердің зұлымдығы» деп аталған. Екі жартылай бауырлас 1969 жылы жеті айдың арасында дүние салды.