Кіріспе
1893 жылғы Гавай Корольдігінің құлатылуы туралы баяндама Блоунт баяндамасы - Гавай Корольдігінің құлатылуына қатысты 1893 жылғы АҚШ Өкілдер палатасының Сыртқы қатынастар комитетінің баяндамасының бөлігіне берілген танымал атау. Бұл баяндаманы ресми түрде "Гавайдағы істер" деп атаған және оны АҚШ комиссары Джеймс Х. Блоунт жүргізген. Блоунтты АҚШ президенті Гровер Кливленд 1893 жылдың қаңтарында Гавай Корольдігін құлатумен байланысты оқиғаларды зерттеуге тағайындады. Блоунт баяндамасы "АҚШ-тың Гавайидің заңды, бейбіт үкіметін заңсыз құлатудағы кінәлі екенін ресми түрде анықтаған алғашқы дәлел болды". Блоунт АҚШ-тың Гавайи министрі Джон Л. Стивенс жалған немесе асыра сілтеген сылтаумен АҚШ теңізшілерінің қонуын қоса алғанда, рұқсат етілмеген партизандық іс-әрекеттерді жүзеге асырды деп қорытындылады. Бұл әрекеттер революцияның табысына септігін тигізді және революция Гавайи халқының көпшілігінің тілегіне қарсы жүргізілді. Блоунт баяндамасына 1894 жылы Морган баяндамасы ілесіп, ол Блоунттың баяндамасына қайшы келіп, Лилиуокалани патшайымнан басқа барлық қатысушылар "күнәсіз" деп қорытындылады.
The Blount Report is the popular name given to the part of the 1893 United States House of Representatives Foreign Relations Committee Report regarding the overthrow of the Kingdom of Hawaii. The report is formally titled "Affairs in Hawaii," and was conducted by U. S. Commissioner James H. Blount. Blount was appointed by U. S. President Grover Cleveland to investigate the events surrounding the January 1893 overthrow of the Kingdom of Hawaii. The Blount Report "first provided evidence that officially identified the United States' complicity in the lawless overthrow of the lawful, peaceful government of Hawaii." Blount concluded that U. S. Minister to Hawaii John L. Stevens had carried out unauthorized partisan activities, including the landing of U. S. Marines under a false or exaggerated pretext, to support the anti royalist conspirators; that these actions were instrumental to the success of the revolution; and that the revolution was carried out against the wishes of a majority of the population of Hawaii. The Blount Report was followed in 1894 by the Morgan Report, which contradicted Blount's report by concluding that all participants except for Queen Liliuokalani were "not guilty".
Өмірбаян
1893 жылдың қаңтар айында Гавайидің патшайымы Лилиуокалани 1887 жылы монархияға мәжбүрленген "Баянет конституциясын" таққа билікті қалпына келтіретін жаңа конституциямен алмастырумен қорқытты. Америка және Еуропалық саудагерлер қоғамдық қауіпсіздік комитеті ретінде әрекет етіп, Лилиуокаланы биліктен кетуге мәжбүрлеп, уақытша үкімет құрды. Төңкеріс кезінде Гавайидегі американдық министр Джон Л. Стивенс өмір мен мүлікті қорғау үшін Бостоннан Гонолулуға АҚШ теңіз жауынгерлерін түсіруді бұйырды. Гавай монархиясы құлатылғаннан кейін, Гавайидің Уақытша үкіметі экспансияшыл президент Бенджамин Харрисонға дереу аннексия туралы келісімшарт жіберді, ол оны 1893 жылы 15 ақпанда ратификациялау үшін Сенатқа жіберді. Үш аптадан аз уақыт өткен соң экспансияға қарсы Гроввер Кливленд президент болғанда, ол келісімді Сенаттан алып тастады және бұрынғы өкіл Джеймс Хендерсон Блаунтты төңкеріске қатысты оқиғаларды тексеру үшін арнайы өкіл етіп тағайындады.
Тергеу
Гавайидегі революцияның мән-жайын және Уақытша үкіметтің тұрақтылығын тексеруге билік берген арнайы елші ретінде Блоунт өзін қолжетімді етті. Ол сұхбаттардан, хаттардан, антпен берілген мәлімдемелерден және басқа құжаттардан, соның ішінде "Гавайлық патриоттық лиганың мәлімдемесі" және "Гавайлық дағдарыстар туралы мемориал" сияқты куәліктерді алды, бірақ сотқа шақыру құқығы жоқ. Алайда, бір тарихшы Блоунттың қауіпсіздік комитетінің мүшелерімен сұхбат алмағанын және кейбір сұрақтар патшайымның қалпына келтіруіне қатысты жағдайды құру үшін бұрышталған болуы мүмкін екенін атап өтті. Егер Америка Құрама Штаттарының Аннексия министрі (Джон Л. Стивенс) әдейі емес болса, Қауіпсіздік комитеті, оны Аннексия комитеті деп атауға болмайды. Егер АҚШ-тың әскерилері өмір мен мүлік үшін қауіп төндірген жалған сылтаумен жер бетінде қонуға мәжбүр болмаса, комитет ешқашан патша үкіметіне қарсы әрекет жасап, өздерін опасыздық пен бас көтерудің жазасына ұшыратпаған болар еді. Егер жақын маңдағы АҚШ әскерлерінің болуы және оларға қажетті қорғаныс пен қолдау көрсетуі болмаса, комитет үкіметтік ғимараттың баспалдағынан уақытша үкімет жарияламас еді.
Жауап
Лилиуокаланидің оның қалпына келтіру шарттарын қабылдауды кешіктіруі және Доульдің бас тартуы Кливлендті мәселені Сенатқа жіберді. Сенатта Морган баяндамасы мақұлданып, онда екі ай бойы куәгерлерден антпен алынған және қарсы тергеу арқылы жүргізілген тыңдаулар жүргізілді. Морган баяндамасы Блоунттың тұжырымдарына қайшы келіп, әскерилер мен Стивенс кінәсінен арылды. Делавэр штатының сенаторы Джордж Грей, Кливлендтің кіші комитеттегі бас өкілі Морган куәгерлерді "аннексияшыларға көмектесу және президентке зиян келтіру үшін өте жарымтарап және әділетсіз жолмен" тексерді. Кливленд биліктен шығып, 1897 жылы оны анексияға қарсы президент Уильям Маккинли алмастырды. Келесі жылы Гавайи Құрама Штаттарға қосылды.
Қазіргі заманғы маңызы
1993 жылы Конгресс және Президент Гавай Корольдігін құлату үшін кешірім сұраған резолюцияға қол қойды. Блоунт баяндамасына, басқа да тарихи талдауларға және Гавайи егемендігі белсенділерінің талаптары негізінде, Резолюция кейіннен гавайлықтардың мәдени сәйкестендіруінде, сондай-ақ америкалықтар мен Аляска халықтарына ұқсас өзін-өзі басқаруға ұмтылатын Гавайлық егемендік қозғалысының өсуінде сынақ ташына айналды.