Кіріспе
Stalybridge) - Англияның Үлкен Манчестердегі Тамесайд қаласында орналасқан қала. 2011 жылғы халық санағы бойынша халқы 23 731 адамды құрайды. Тарихи тұрғыдан Чешир және Ланкашир арасында бөлінген, Манчестер қаласының орталығынан шығысқа қарай 8 миль (13 км), ал Глоссоптан солтүстік-батысқа қарай 6 миль (10 км) қашықтықта жатыр. 1776 жылы сумен жұмыс істейтін мақта фабрикасы салынған кезде, Сталибридж өнеркәсіптік революция кезеңінде тоқыма өндірісінің алғашқы орталықтарының біріне айналды. 19 ғасырда фабрикалық мақта өндірісінен түскен табыс, шашыраңқы фермалар мен шағын үйлерді өзіне сенімді қалаға айналдырды.
Stalybridge (,/s//t//eɪ//l//i/'/b//r//ɪ//dʒ/) is a town in Tameside, Greater Manchester, England, with a population of 23,731 at the 2011 Census. Historically divided between Cheshire and Lancashire, it is 8 mile (13 km) east of Manchester city centre and 6 mile (10 km) north west of Glossop. When a water powered cotton mill was constructed in 1776, Stalybridge became one of the first centres of textile manufacture during the Industrial Revolution. The wealth created in the 19th century from the factory based cotton industry transformed an area of scattered farms and homesteads into a self confident town.
Ерте тарих
Сталибридждегі адам қызметінің ең алғашқы дәлелі – неолит кезеңінің/ерте қола дәуірінің кремний қабысқышы. Сондай-ақ, Сталибриджтегі обалар да тарихқа дейінгі адамның болғанын куәландырады. Екі ескерткіш Холлингвортолл баурайында орналасқан. Дөңгелек обалардың бірі – Темсайдтегі ең жақсы сақталған қола дәуірі ескерткіші және қорғалатын ескерткіш ретінде тіркелген. Манчестер (Мамуциум) және Меландра бекінісі (Ардоталия) арасындағы римдік жолдың бір тармағы Сталибридж арқылы Кастлшоу бекінісіне дейін созылған деп есептеледі. Елді мекеннің бастапқы аты – Ставелег, ол ескі ағылшын тіліндегі *stæf leah* сөзінен шыққан, яғни «таяқтар дайындалатын ормандар». Орта ғасырлық помещиктер де Ставелегті өздерінің аты ретінде қабылдады, кейіннен Стайли немесе Стали болып өзгерді. Лонгдендейл иелігі – Чеширдің ежелгі феодалдық иеліктерінің бірі және Сталибридж аймағын қамтыды. Сталибридж маңындағы Бактон қамалы 12 ғасырда Честер графының бірі салған болуы мүмкін. Уильям де Невилл 1162 және 1186 жылдар аралығында Честер графы тағайындаған Лонгдендейлдің алғашқы лорды болды. Де Ставелег отбасы туралы алғашқы жазбалар Стали поместьесінің иелері ретінде 13 ғасырдың басына жатады. Стейли Холл – олардың резиденциясы болған. Қазіргі ғимарат 16 ғасырдың соңында, 1343 жылға дейін салынған Стейли отбасының бұрынғы залының орнында тұрғызылған. Сэр Ральф Стейли (де Ставелег отбасының ұрпағы) еркек мұрагерлері болмаған, бірақ жалғыз қызы Элизабет Стейли Сэр Томас Асшетонға үйленіп, Эштон және Стейли поместьелерін біріктірді. Элизабет пен Томас екі қызын дүниеге әкелді, ұлдары болған жоқ. Олардың үлкен қызы Маргарет Дунхэм-Массидегі Сэр Уильям Бутқа үйленді. Кіші қызы Элизабет жесір болып, баласыз қалды және 1553 жылы қайтыс болғанға дейін Стейли Холлда тұрды. Оның өсиеті бойынша Стейли мен Эштон поместьелерінің үлесі Буттарға қалды. Стейли поместьесі 1758 жылдың 2 тамызында Джордж Бут, Уоррингтонның 2-ші графы қайтыс болғанға дейін Бут отбасының иелігінде болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Уоррингтон графтығы жойылды. Оның жалғыз қызы, леди Мэри Бут, Гарри Грейдің әйелі, 4-ші Стэмфорд графы, Буттың барлық мүлкін мұра етті. Стейли поместьесі Грей отбасының меншігінде 1976 жылы Стэмфордтың 10-шы графы Роджер Грей қайтыс болғанға дейін, Стэмфорд графтығы жойылғанға дейін болды. Осы кезде отбасылық иеліктер таратылды. Стамфорд көшесі, Грей көшесі, Гроби көшесі, Стамфорд паркі, Стамфорд гольф клубы және Сталибридждегі екі Стамфорд Армс пабы Грей отбасының құрметіне аталған.
Мақтаға арналған аштық
1861 жылы Америкада Азамат соғысы басталғанда, Сталибридж мақта фабрикаларында мақта тез таусылды. Мыңдаған жұмысшы жұмыссыз қалды. 1862 жылдың қазан айында Сталибридж қалалық әкімшілігінде өткен жиналыста Ланкаширдегі мақта тапшылығына АҚШ-тың теңіз порттарын блокадалаудың емес, Америка Конфедерациясының және олардың Америка Азамат соғысындағы әрекеттерінің кінәлі екені туралы резолюция қабылданды. 1862-63 жылдардың қысында қалада 7000 жұмыссыз қалған жұмысшы болды. Қаладағы 39 фабриканың және 24 машина жасау шеберханасының тек бесеуі ғана толыққанды жұмыс істеді. Ланкаширдегі мақта жұмысшыларына көмек көрсету үшін бүкіл әлемнен қаржылай көмек түсті, және бір кезде Сталибридж жұмысшыларының үштен екі бөлігі көмек бағдарламаларына тәуелді болды. 1863 жылы қалада 750 бос үй болды. Мыңға жуық білікті ерлер мен әйелдер "Үрей" деп аталған жағдайға байланысты қаладан кетіп қалды. 1863 жылы көмек комитеті ақшамен емес, билеттер арқылы көмек көрсету жүйесін енгізуге шешім қабылдады. Билеттер жергілікті азық-түлік дүкендерінде қолданылатын. 20 наурыз 1863 жылы жұма күні ұйымдастырылған қарсылықтың кульминациясы болды. 1867 жылы Уильям Мерфидің келгені Сталибридж тұрғындарын алаңдатты. Осы адам туралы мәліметтерде оның басты мақсаты Рим католиктері мен протестанттар арасында араздық тудыру болғаны көрсетілген. Ол бұл мақсатына бір жыл ішінде толыққанды қол жеткізді. 1868 жылы өзін "тақуа емес католик" деп атаған бұл адам бірнеше зорлық-зомбылық оқиғалары мен тәртіпсіздіктерге себепкер болды. "Рим католик шіркеуінің діни тәжірибелерін әшкерелеуді көздеп", ол көпшілік алдындағы лекцияларында халықты ашуға жетелеуде шеберлік танытты. Сол кездегі газеттерде оның "қорқынышты түрде" револьверін ауаға көтеріп, қолымен шапалақтағаны туралы жазылған. Бірде ол соншалықты үлкен тәртіпсіздікке себепкер болды, тіпті Сент-Питер шіркеуінің пастыры Фр. Дейли шіркеуді қорғау үшін шіркеудің шатырына көтерілуге мәжбүр болды. Бір адам қаза тапты. Пастырға сот процесі жасалды, бірақ ақырында ол ақталды. Осы оқиғадан кейін қауым тынышталып, Мерфи өзінің саяси қызметін басқа жерге кеңейтуді жөн көрді. 1867 жылы Тринити көшесіндегі Виктория көпірі салынды. Виктория базар залы 1868 жылы салынды, ал қоғамдық жуынатын орын 1870 жылдың мамыр айында ашылды. Жуынатын орын Сталибриджде туған меценаттар Роберт Плат (1802-1882) және оның әйелі Маргарет Плат (1819-1888) қалаға сыйлық ретінде берді. Сталибридж қалалық оркестрі 1871 жылдың наурыз айында құрылды, алғашқы репетициялар мен кездесулер Grasscroft көшесіндегі, Castle Hall-дағы Moulder's Arms-та өтті. Оркестр 1896 жылға дейін 4-ші Чешир еріктілерінің (Бороу оркестрі) оркестрі ретінде танымал болды. Оркестрдің негізін қалаушы және алғашқы дирижері Александр Оуэн болды, ол кем дегенде 1907 жылға дейін оркестрді басқарды.
20 ғасыр
Сталибридж қаласының сипаты 20 ғасырда өзгерді. Ғасыр басында мақта өнеркәсібі әлі де күшті болды, ал қала халқы 1901 жылы 27 623 адамға жетіп, ең жоғары деңгейге көтерілді. Бірақ сауданың төмендеуімен халық саны азая бастады. Соғыс жылдарында жұмыспен қамту күшейгеніне қарамастан, Сталибридждің басты өнеркәсібі құлдырады. 1906 жылдың мамырында Миллбрукте су тасқыны болды. 1919 жылдың қараша айында Ада Саммерс ханым Сталибридж қаласының тұңғыш әйел мэрі болып сайланды. Ол кезде қала әкімдері, лауазымы бойынша, әділет төрешілері және қалалық сот отырыстарын төрағалыққа алып отыратын адамдар болып саналды. Алайда, 1919 жылғы 23 желтоқсанда күшіне енген «Жыныс бойынша біліктілік шектеуін алып тастау туралы» заңнан кейін ғана әйелдер судья бола алды. Ада Саммерс лауазымы бойынша елдегі алғашқы әйел судья атанды және 31 желтоқсанда ант берді. Бәлкім, Ада Саммерс сотта ресми түрде шешім шығарған алғашқы әйел болған шығар. Ада Саммерстің суреті 1920 жылдың 5 маусымында «Great Thoughts» апталық журналында жарияланды, сонымен қатар «Тұңғыш әйел әділет төрешісі» тақырыбында сұхбат жарық көрді. Ада Саммерс – жергілікті темір зауытының иесінің жесірі еді. Ол белсенді суфражист және либерал болды, ал байлығы мен беделін қала тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған бірнеше жобаны қолдауға жұмсады. Олардың ішінде ана мен балаға арналған медициналық пункт, науқастар мен кедейлерге арналған емханалар және жұмыс іздеушілерге көмектесетін орталық болды. Кейін ол қалалық кеңес мүшесі болып сайланды және МБЕ орденімен марапатталды. 1939 жылдың 31 мамырында оған қаланың құрметті азаматы атағы берілді. 1929 жылы Сталибриджде кеңейтуге орын қалмағандықтан, Саммерске тиесілі болат жақтарын жасау және гальванизациялау зауыттары Солтүстік Уэльстегі Шоттон қаласына көшірілді, бұл жергілікті жұмыс орындарына ауыр соққы болды. Кейіннен бұл зауыт Британдық болат корпорациясының бір бөлігіне айналды. 1980 жылдардың басында Копли демалыс орталығы салынысымен қоғамдық жуынатын орын жабылды. 19 ғасырдың соңындағы қалалық жақсартулардың символы болған жуынатын орын кейіннен бұзылды. 1991 жылы, 1901 жылдан бері алғаш рет Сталибридж халқының саны 22 295 адамға дейін өсті. 1990 жылдары Мургейт және Хаддерсфилд тас жолы бойында, Стейли Холлға жақын жерлерде Mock Tudor стиліндегі тұрғын үйлердің саны арта түсті, бұл 21 ғасырда Миллбруктегі Кроузуд тұрғын үй кешенінің салынуымен жалғасты.
21 ғасыр
Хаддерсфилд тар каналы, 1970-ші жылдардың басында құбырлармен жабылып, 1999 жылдан 2001 жылдың мамыр айына дейін екі жылдық, көп миллиондық қайта жаңарту жұмыстарының бөлігі ретінде қала орталығына қайта орнатылды. Қазір канал электр тірегінің аяқтарының астынан өтеді. 1999 жылғы Жаңа жыл қарсаңында базар жабылып, 2001 жылы Азаматтық сарайға айналды. Төрт жыл өткен соң, сауда алаңына бөлінген жер көрме алаңына айналды. Базарды қайта ашу және сауда залдарын жеке мердігерлерге жалға беру жоспарланған, бірақ ол орындалмады. Қаланың кинотеатры, Palace, 2003 жылдың 31 тамызында «Американдық торт 3: Той» фильмі көрсетілген соң жабылды. Кинотеатр кейіннен Rififi Nightclub және Amber Lounge Bar & Restaurant болып өзгертілді, бірақ 2012 жылдың соңында бір түндік екі зорлық-зомбылық оқиғасынан кейін жабылды. 2004 жылы Метрополитен округтік кеңесі Стейли Холлдың жанына 16 үй салуға рұқсат бергенін хабарлады. Жоспарлау келісімінің шарты ретінде, залды қалпына келтіру қажет болды. 2008 жылға қарай, зал әлі де нашарлап келеді. Қазір ол Англия мұрасының қауіпті ғимараттар тізілімінде «өте нашар» жағдайда деп тіркелген. 2015 жылға қарай Стейли Холл жаңартылып, пәтерлерге айналдырылды. Сталибридж 2016 жылдың 21 қарашасында «Angus» даулынан зардап шекті, сол күні Тамесайдқа бес сағат ішінде мол жаңбыр жауды. Моттрам және Хаддерсфилд жолдары, Миллбрук, Уокервуд су қоймасынан келген ағын суларынан суға батты. 2018 жылдың маусым айының соңында Сталибридждегі көптеген мүліктер Сэддлворт Мурдан тараған ірі өрттен қауіп көрді. 26 маусымда Сталибридждің Каррбрук ауданындағы 50 үй өрттің жақындауына байланысты эвакуацияланды. 2023 жылдың желтоқсанында «Gerrit» даулы кезінде торнадо Сталибридждің Миллбрук және Каррбрук аудандарында зардап келтірді.
Азаматтық тарих
Сталибридж муниципалды округі 1857 жылдың 5 наурызында жарлық арқылы құрылды. Ол Ланкаширдегі Аштон-андер-Лайндағы еншінің бір бөлігінен, сондай-ақ Чеширдегі Дюкинфилд және Стайли еншілерінің бөліктерінен жасалды. Корольдік жарлықта кеңестің құрамына қала әкімі, 6 альдермен және 18 кеңесші кіруі керек екені жарияланды. Округ үшге бөлінді: Ланкашир, Стайли және Дюкинфилд. Бургестердің тізімі 1857 жылдың 21 сәуірінде жарияланды, ал кеңесшілердің алғашқы сайлауы 1857 жылдың 1 мамырында өтті. Күрескен партиялар – «ақтар» және «сарылар» болды. Кеңес алғаш рет 9 мамырда жиналып, алғашқы алты альдерменді сайлады, ал олардың арасынан бірінші қала әкімі Уильям Бейли сайланды. Сталибридж қаласының гербі қала жарлық алғаннан кейін, Герб колледжімен бекітілді. Гербке Стайли, Аштетон, Дюкинфилд және Астли отбасыларының гербтерінен алынған элементтер енгізілді, олардың барлығы қалада жер иелері болған. «Absque labore nihil» деген ұран «еңбексіз ештеңе жоқ» деген мағынаны білдіреді. 1873 және 1875 жылдарғы Қоғамдық денсаулық сақтау актілеріне сәйкес, 1835 жылғы Муниципалдық корпорациялар актісі бойынша басқарылатын басқа муниципалды округтер сияқты, Сталибридж корпорациясы қалалық санитарлық ауданды басқаруға тағайындалды. 1889 жылы, Жергілікті басқару актісіне сәйкес, қаланың Ланкашир және Чешир жақтарындағы округ толығымен Чешир әкімшілік округіне қосылды, және Чешир бүкіл қала үшін пошталық округ ретінде қабылданды. Қала қазір SK пошталық индексінің бөлігі болып табылады. 1936 жылдың 1 сәуірінде Сталибридж бұрын Тинтвистл ауылдық округінің құрамында болған Матли азаматтық приходінің бөлігін қосып алып, кеңейтілді. 1974 жылы Муниципалдық округтің аумағы мен мүлкі басқа округтермен біріктіріліп, Тамесайд Метрополитендік округі құрылды. Қазіргі уақытта Сталибриджді жергілікті Метрополитендік округ кеңесінің 57 орынның тоғызы ұсынады. Бұл орындықтар үш округке бөлінген: Сталибридж Солтүстік, Сталибридж Оңтүстік және Дюкинфилд-Сталибридж. Қазіргі уақытта Сталибриджде төрт Лейборист және бес Консервативті кеңесші бар. 1998 жылдан бері тоғыз Сталибридж кеңесшісі екі ай сайын Сталибридж аудандық ассамблеясы ретінде отырыс өткізеді.
Парламенттік өкілдік
Шешир графтығы palatine мәртебесінде 1542 жылғы Честер және Шешир (сайлау округтері) заңына дейін парламентте өкілдігі болмаған. 1545 жылдан бастап Чешир екі Шир рыцары арқылы өкілдік етілді. 1832 жылғы Ұлы реформа заңы қабылдалғаннан кейін, Там өзенінің оңтүстігіндегі Сталибридж аймағы Солтүстік Чешир сайлау округіне қосылды. 1867 жылғы Екінші реформа заңының қабылдалуы мен 1918 жылғы жалпы сайлау аралығында қала Сталибридж қалалық сайлау округі арқылы жеке өкілдік құрды. 1918 жылғы жалпы сайлаудан бері қала Парламентте Сталибридж және Хайд округтік сайлау округінің депутаты ретінде өкілдік етілуде. Қазіргі Парламент депутаты – бұрынғы Темзайд кеңесінің мүшесі Джонатан Рейнольдс.
География
(53.483, −2.040) Сталибридж Пеннин тауларының етегінде, Таме өзенінің бойында жатыр. Өзен Ланкашир мен Чешир арасындағы ежелгі шекараның бір бөлігін құрайды. Пик-Дистрикт ұлттық паркінің шекарасында орналасқан. Қаланың ең биік нүктесі – 399 метрлік Уайлд Бэнк шыңы. Харридж Пайк – 395 метр биіктіктегі екінші ең биік шың. Бактон төбесі – ортағасырлық Бактон қамалы орналасқан жер. Қала орталығы өзеннің жағасында, солтүстікте Ридж-Хилл және оңтүстікте Хоуг-Хилл (801 метр) арасында орналасқан. Сталибридж метеорологиялық станциясы волонтерлермен қамтамасыз етілген және 1999 жылдан бері статистика ұсынып келеді. Жергілікті тау жынысы – диірмен тасы, үстінен сазды топырақтың жұқа қабаты жабылып, беткі жартастар көрінеді. 20-ғасыр бойы, 19-ғасырдың ортасында салынған тығыз тұрғын үйлердің бұзылуынан кейін қала халқы азайды. 2001 жылғы халық санауы бойынша Сталибридж халқы 22 568 адамды құрады. Қалаға Хейхедс, Бактон Вейл, Карбрук, Миллбрук, Бруш Эстейт, Копли, Мотрам Райз, Вудлендс, Матли, Хоуг Хилл, Касл Холл, Холлинс Стрит, Хайдс, Рассботт, Ватерлоо, Кокер Хилл, Гаага, Спрингс, Ридж Хилл және Хейрод сияқты аудандар кіреді.
Демография
Stalybridge2001 UK censusStalybridgeTamesideEnglandЖалпы халық саны22,568213,04349,138,831Ақ 97,1%91,2%91%Азиялық 1,9%5,6%4,6%Қара 0,1%1,2%2,3% Ұлттық статистика кеңсесінің мәліметінше, Ұлыбританияның 2001 жылғы халық санағы кезінде Stalybridge халқы 22 568 адамды құрады. 2001 жылғы халық тығыздығы көрсетілмеген, ал әйелдер мен ерлер арақатынасы 100:95,0 болды. 16 жастан асқандардың 29,2%-ы үйленбеген (некеде тұрмаған), ал 41,6%-ы үйленген. Stalybridge-тегі 9331 шаңырақтың 29,1%-ы бір адамнан, 38,3%-ы бірге тұратын жұбайлар, 9,7%-ы бірге тұратын, бірақ ресми түрде тіркелмеген жұбайлар және 12,0%-ы балаларымен жалғыз ата-аналардан тұрады. 16-74 жастағылардың 31,7%-ында академиялық білімі жоқ, бұл Темзайдтың орташа көрсеткішінен (35,2%) төмен, бірақ Англиядан (28,9%) сәл жоғары.
According to the Office for National Statistics, at the time of the United Kingdom Census 2001, Stalybridge had a population of 22,568. The 2001 population density was , with a 100 to 95.0 female to male ratio. Of those over 16 years old, 29.2% were single (never married) and 41.6% married. Stalybridge's 9,331 households included 29.1% one person, 38.3% married couples living together, 9.7% were co habiting couples, and 12.0% single parents with their children. Of those aged 16–74, 31.7% had no academic qualifications, below the average for Tameside (35.2%) but slightly higher than England (28.9%).
Қоршаған орта
Қаланың жоғарғы жерлерінің көп бөлігі – құрғақ далалар. Боар Флат – Табиғи Англияның ерекше ғылыми маңызы бар Қараңғы Шыңдар аймағының бір бөлігі. Таудың төменгі беткейлері, әсіресе Харридж Пайк тұсында, таулы шаруашылықтарда қой жаюға пайдаланылады. Сталибридж ауылдық паркі екі аймаққа бөлінеді: біріншіден, төрт су қоймасы Пеннин далаларына дейін созылатын Бруш Долы, екіншіден – Бактон қамалының көлеңкесінде орналасқан Каррбрук. Екі аймақты байланыстыратын, бірақ ауылдық парктің шекарасынан тыс жерде жақсы жолдар желісі және келушілерді Тейм аңғарына, Лонгдендейлге және Пик ауданына жеткізетін арнайы белгіленген учаскелер бар. Ауылдық парктан Чешир жазығы, Жодрелл Банкі және өте ашық күндері Сноудония таулары көрінеді. Бактон қамалы мен Холлингвортхолл даласының батысындағы дөңгелек таушаңы – Сталибридж таушаңы екеуі де қорғалатын ескерткіштер тізіміне енген. Қаланың екі паркі қала орталығындағы негізгі ашық кеңістіктер болып табылады. Читэм паркі 1932 жылдың маусым айында 15 000 адамның қатысуымен ашылды. Парк Джон Фредерик Читэмнің өсиеті бойынша қалаға берілді, оған оның үйі Иствуд және суреттер жинағы қоса берілді, қазір бұл жинақ Астли Читэм өнер галереясының бір бөлігін құрайды. Парк кең орманды аймақтармен табиғи түрде безендірілген. Читэм паркінің жанында Иствуд табиғат қорығы орналасқан. Иствуд – RSPB-ға тиесілі алғашқы қорықтардың бірі. Оны Чешир табиғи қоры басқарады. Қорық – орманды аймақпен қоршалған, төменгі жатқан, көтерілген батпақты SSSI. Батпақтың ерекше өсімдіктеріне сфагнум мохтары, мақта шөптері және тік жапырақты шөптер жатады. Қорықта жасыл шашты көбелекпен бірге құсбауыр мен қызбауырдың тоғыз түрі тіркелген. Ағаш жапырақтары кең, тік беткейлі орманды аймақты Акрес Брук екіге бөліп өтеді, онда бірнеше ескі диірмен тоғандары бар. Геологиялық құрамында шифер мен құмтас бар, бұл орманды мекенге тән өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлілігін қамтиды. Кіру A6018 Mottram тас жолы арқылы жүзеге асырылады. Stalybridge Celtic FC автотұрағында автокөлік тұрағы бар. Қорық Stamford Park-ті алып жатыр, оны English Heritage ерекше қызығушылық тудыратын жер деп тіркеді. 1865 жылы жергілікті диірмен иесі Абель Харрисон қайтыс болды, ал оның үйі Хайфилд Хаус және Аштонмен шекарадағы кең аумағы екі қалаға сатылды. Көршілес жерді Джордж Гарри Грей, Стэмфордтың 7-ші және Уоррингтонның 3-ші графы сыйға берді. Бүкіл аймақ Стемфорд паркіне айналдырылып, 1873 жылдың 12 шілдесінде граф ашты. Чадвик бөгеті деп аталатын бұрынғы диірмен су қоймасы 1891 жылы парктің құрамына енгізілді. Су қоймасы екіге бөлінді, оңтүстік бөлігі қазіргі қайық тебуге арналған көлге айналды. Бұл аймаққа жартастан құлап түсетін шарлауықтар мен көпірлер мен қабырғаларға орнатылған гаргульдер кіреді. Паркте теннис корты, боулинг алаңы, балалар ойын алаңы бар. Парк жыл сайынғы Тюльпан жексенбісі фестиваліне отан тартады.
Stamford Park is registered by English Heritage as being of special interest. In 1865, local mill owner Abel Harrison died and his home, Highfield House, and its extensive grounds, on the border with Ashton were bought by the two towns. Neighbouring land was donated by George Harry Grey, 7th Earl of Stamford and 3rd Earl of Warrington. The whole area was landscaped to become Stamford Park and opened by the Earl on 12 July 1873. The former mill reservoir, known as Chadwick Dams, was incorporated into the park in 1891. The reservoir was divided in two by an embankment, with the southern section becoming the present boating lake. This area includes waterfalls cascading over rock faces and gargoyles built into the bridges and walls. The park has tennis courts, bowling greens, a children's playground, The park is the venue for the annual Tulip Sunday Festival.
Музыка
Сталибридж қалыптасқан музыкалық дәстүрге ие. Stalybridge Old Band 1809 жылы құрылды, бұл әлемдегі алғашқы азаматтық қола оркестрі болуы мүмкін. Қазіргі уақытта оркестр екінші деңгейде сынға түседі. Carrbrook Brass қазіргі уақытта төртінші деңгейде бәсекелеседі және жыл сайын Арментьер фестивалінде қаланың өкілі ретінде қатысады. Жыл сайын қалада қола оркестрлердің байқауы өткізіледі, ол кем дегенде 1870 жылдан бері жалғасып келеді. Сол күні Миллбрук, Карбрук және Хейрод секілді айналасындағы ауылдарда да жарыстар ұйымдастырылған. Қазір Сталибридж, Мосли және Сэдлворт аймағында осы күні қола оркестрлер байқауын өткізу дәстүрі қалыптасқан. Оркестрлер бүкіл Ұлыбританиядан, кейде басқа елдерден де автобуспен келіп, сол күні мүмкіндігінше көп жерде сынға түсуге тырысады. "It's a Long Way to Tipperary" әні композитор Джек Джадж 1912 жылы Ньюмаркет тавернасында, бір түндік мерзімде ән жазу, шығару және жазу туралы шақыру алғаннан кейін жазылған. Ол оны алғаш рет 1912 жылғы 31 қаңтарда Корпорация көшесіндегі Гранд Театрда жұрт алдында орындады. 1953 жылғы 31 қаңтарда Джек Хилтон ән жазылған ескі Ньюмаркет тавернасының қабырғасына ескерткіш тақта орнатты. Салтанатты шарамен бірге, Олдбери қаласының мэрі Джек Джаджтың қабіріне гүл шоғын қойды. Қазір Джек Джадж ескі Виктория базар залының сыртындағы Лорд Пендри алаңында орналасқан мүсіні арқылы да еске алынады. Соңғы кезде қалада халықтық музыканың тікелей орындалатын дәстүрі дамыды. Buffet Bar Folk Club әр сенбі күні сағат 21:00-де, ал Free and Easy folk club қала орталығындағы Ақ үй пабинде жұп күндері сағат 21:00-де кездеседі. 1970-ші жылдары дәстүрлі Солтүстік ел музыкасын орындаған Fivepenny Piece тобының бірнеше мүшесі Сталибриджден шыққан. Олар "Сталибридж станциясы" және "Сталибридж базары" сияқты әндерді орындады, сондай-ақ жергілікті ақын Сэмюэл Лейкоктің "Боутон ауласында" атты туындысын музыкаға қосты.
Өнер
Джон Фредерик Читам мен оның әйелі Беатрис Астлидің Сталибридж қаласына сыйлық ретінде салынған Астли Читам өнер галереясы бастапқыда 14 қаңтар 1901 жылы лекция залы ретінде көпшілікке ашылды. 1932 жылы мұрагерлікке қалдырылған Астли Читам коллекциясын орналастыру үшін бұл кеңістік галереяға айналдырылды. Бұл коллекция 20-шы ғасыр бойы сыйлықтар мен қайырымдастықтар арқылы толықты, және ол 15-шы ғасыр итальяндық суреттерінің ең қызықты аймақтық коллекцияларының бірі болып табылады. Италиялық ескі шеберлердің туындыларының жинағына Алессандро Аллоридің «Жас адамның портреті» де кіреді. Сонымен қатар, 19 және 20 ғасырлардағы британдық өнерді Джон Линнелл, Ричард Паркс Бонингтон, Джордж Прайс Бойс, Берн Джонс, Марк Гертлер және Дункан Грант сияқты суретшілер көрсетеді. Галлерея коллекциясында Ж.М.У. Тернердің «Аске Холл» картинасы да бар. Коллекцияның көрмелерімен қатар, галерея аймақтық суретшілердің уақытша көрмелерін де ұйымдастырады. 20-шы ғасырдың басында Сталибриджді суретші Л.С. Лоури бейнелеген. Оның кейбір картиналарында Сталибридж тұрғындары суреттелген. Лоури 1976 жылы қайтыс болғанға дейін сурет салуын жалғастырды. Оның үйі Лонддейлдегі Моттрамдағы Сталибридж жолындағы көк тақтамен белгіленген. Сталибридж жолындағы автобус аялдамасының жанында оның эскиздерін ұстаған мүсіні де орнатылған. Шила Вон – май және акрилмен жұмыс жасайтын Сталибридж суретшісі. Оның және Кит Тейлор сияқты басқа Сталибридж суретшілерінің туындылары Мельбурн көшесіндегі Халық галереясында көрсетіледі.
Ақ жұма
Whit Friday – солтүстік-шығыс Чешир, оңтүстік-шығыс Ланкашир және Йоркширдің батыс шеттерінде Уитсоннан кейінгі алғашқы жұма күні деп аталады. Бұл күн Сталибридж қаласында мәдени маңызы бар, себебі дәстүрлі түрде осы күні жыл сайынғы Уит-Уокс (Whit Walks) шарасы өткізілетін. Сондай-ақ, дәстүрлі жылдық Whit Friday қола оркестрлерінің байқауы да осы күні ұйымдастырылады.
Ояну аптасы
Бастапқыда ояту мерекелері – шіркеулердің құдайына арналған діни фестивальдар еді. Рогация уақытымен байланысты Рэшкарт фестивалі ерекше маңызға ие болды. Өнеркәсіптік революция кезінде ояту дәстүрі Ланкаширдің мақта фабрикаларындағы тұрақты жазғы демалысқа бейімделді, онда әрбір елді мекен мақта фабрикаларының бірдей уақытта жабылуы үшін ояту аптасын белгілейтін. Сталибридж оятуы шілде айының үшінші аптасында өтеді. Ояту аптасы жәрмеңкелерге, содан кейін мақта фабрикасының жұмысшыларының демалысқа шығу кезеңіне айналды, олар теміржолдың дамуымен бірге теңіз жағалауына баратын болды.
Тамақ пен сусын
Сталибриджте Ұлыбританиядағы ең ұзын аты бар паб бар – Old Thirteenth Cheshire Astley Volunteer Rifleman Corps Inn, ол 2016 жылдың маусым айында жабылды, бірақ 2019 жылдың сәуірінде қайта ашылды, – және сонымен қатар ең қысқасы, Q. Теміржол станциясы Ұлыбританиядағы өзінің бастапқы буфетін сақтап қалған соңғы станциялардың бірі, оның 1998 жылғы жаңартуы CAMRA және English Heritage-тен марапаттар жеңіп алды. 1999 және 2001 жылдар аралығында каналды қалпына келтіру өзен жағасындағы кафелер мен қайық саяхаттары сияқты жаңа коммерциялық кәсіпорындарды тартты. Каналдың қайта ашылуы және Таме өзенінің қала орталығынан өтуі оған "Кіші Венеция" деген лақап ат беруге әкелді. Сталибридж соңғы жылдары тағы бір лақап атқа ие болды, "Staly Vegas"; бұл лақап ат кеңінен танылды және сауда аймағындағы үй-жайларды түнгі клубтар мен барларға айналдыру, тағамдық дүкендердің көбеюі және кейбір дәстүрлі пабтарды жаңартудан кейін ирониялық түрде қолданыла бастады. Қаланың дәстүрлі тағамдарына Tater Hash (картофель пирогы немесе ет пен картофель пирогы), Ланкашир хотпоттың бір түрі, қара бұршақ, бүгінде көбінесе Уит жұмасында жетіледі, және трип жатады. Сталибридж аймақтағы соңғы трип дүкенінің орналасқан жері.
Медиа
"Сталибридж репортері" апталық газеті 1855 жылы құрылған. "The North Cheshire Herald" газетімен бірге ол енді "The Tamesider Reporter" деген атпен кеңірек ауданда қызмет көрсетеді. Оның кеңсесі, сондай-ақ "Глоссоп Хроникалы" газетінің кеңсесі Акс Лэйндегі Парк-хауста орналасқан. Апта сайынғы тегін газет "The Tameside Advertiser" 1979 жылы құрылды және қазір Trinity Mirror компаниясына тиесілі, Stalybridge қаласы бойынша таратылады. Жергілікті жаңалықтар мен телеарналардың бағдарламаларын BBC North West және ITV Granada ұсынады. Телевизиялық сигналдар Winter Hill теледидар таратушысынан, сондай-ақ Saddleworth және Brock Bottom есімді екі жергілікті ретрансляциялық таратушыдан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Manchester, Capital Manchester and Lancashire, Heart North West, Smooth North West, XS Manchester, Greatest Hits Radio Manchester & The North West және қауымдық негіздегі станция – Tameside Radio.
Басқа медиа
Қала әртүрлі фильмдер мен телесериалдардың түсірілім алаңы ретінде қолданылған. Олардың ең белгілісі – Джон Шлезингердің 1979 жылы шыққан, Ричард Гирдің қатысқан "Янкилер" фильмі. Фильмнің басындағы кадрларда Тринити көшесіндегі Сталибридж соғыс ескерткіші көрсетілген, ал АҚШ армиясының лагерь сахналары 1978 жылдың көктемінде Стэмфорд гольф клубында түсірілген. 1986 жылы қалада BBC балалар телесериалы "Джоссидің алыптары" түсірілді. 2009 жылы BBC3 комедиялық шоуы "We Are Klang" Виктория базар залында және қала орталығында түсірілді. "Коронация көшесі", "Махаббат", "Жалпыға ортақ" және "Жетіс ерлер лигасы" сериалдарының да эпизодтары осы жерде түсірілген.
Ыңғайлылықтар
NatWest-тің Сталибридж қаласында филиалы бар, бұл филиал Мельбурн көшесінде орналасқан. Сталибридж пошта бөлімі Тринити көшесінде орналасқан. Ридж-Хилл және Карбрук – шағын пошта бөлімдері. Полиция бөлімшесі Уотерлоо жолында орналасқан, бірақ ол апта ішіндегі жұмыс сағаттарында ғана ашық. Өрт сөндіру станциясы Расботтом көшесінде орналасқан. Стемфорд паркі жасыл кеңістіктер мен жабдықтарды ұсынады.
Жол
Автомобиль жолдары желісіне ең жақын қол жеткізу нүктесі қаланың оңтүстік шекарасынан шамамен 1 миль (2 км) қашықтықта, M67 автожолының төртінші түйіскен жерінде орналасқан. M67 – M60 Манчестер айналма автожолына және Шеффилд қаласына жетекші автожол. A635 А жолы қаладан өтеді, ал A6018 жолы Сталибридж қаласынан басталады. B6175 және B6176 Хаддерсфилд жолы да қала аумағынан өтеді.
Теміржол
Сталибридж теміржол станциясы Ливерпульден Лидске дейінгі бұрынғы Лондон және Солтүстік-Батыс теміржолы бағытында орналасқан. TransPennine Express Ливерпуль, Лидс және Солтүстік-Шығыс Англиядағы бағыттар арасында Манчестер Пикадилли немесе Манчестер Виктория арқылы қатынайды, содан кейін Сталибриджде LNWR бағытымен қайта қосылады. Стокпорттан Сталибриджге дейінгі желіде қазір тек екі парламенттік рейсі бар, олар сенбі күні таңертең әр бағытта жүзеге асырылады, аралық станциялар – Реддиш-Саут және Дентонды жабудан сақтау үшін.
Автобустар
Сталибридж автобус стансасын Ұлы Манчестер көлік басқармасы басқарады. Автобус стансасына қызмет көрсететін басым бөлігі First Greater Manchester және Stagecoach Manchester компанияларына тиесілі, ал басқа операторлардың ішінде Nexus Move және Stotts та бар. Аштон-андер-Лайнга жиі автобустар қатынайды. Автобустар сондай-ақ Глоссопқа, Хайдқа, Манчестерге, Олдхэмге және Сэддлвортқа да жүреді.
Трамвай
ШМДД бірлескен кеңесі басқаратын трамвай желісі 1904 жылдан 1945 жылға дейін Сталибридж қаласынан өтіп, кейін автобустармен алмастырылды. Қазіргі уақытта Манчестер Метролинк екінші буын трамвайы жақын орналасқан Эштон-андер-Лайнда аяқталып, қала орталығымен байланыс ұсынады.
Құбыр
Сталибридж арқылы өтетін Хаддерсфилд тар каналы Оңтүстік Пеннин сақинасының бөлігі болып табылады және Хаддерсфилдтегі Аспли бассейніне жақын Хаддерсфилд кең каналымен қосылысынан Аштон-андер-Лайндағы Уайтфилдс бассейніндегі Аштон каналымен қосылысына дейін созылады. Канал 1811 жылы құрылысы аяқталды, бірақ 1951 жылы кеме жүру үшін жабылды. 2001 жылы қайта ашылып, қазір Canal and River Trust басқаруында.
Спорт
19 ғасырдың соңынан бастап 1909 жылға дейін қаладағы басты футбол командасы – «Сталибридж Роверс» болды. Клуб 1900/1901 маусымында Англия кубогының (FA Cup) 1-ші турына өтті, ал құрамында Артур Уортон мен Герберт Чэпман сияқты ойыншылар бар еді. Бүгінде қаланың командасы – 1909 жылы құрылған «Сталибридж Селтик». Олар ФИФА мойындаған «Селтик» деп аталатын төрт команданың бірі. Көбінесе лигадан тыс футболмен айналысады, қазір Англия футболының алтыншы лигасы – Солтүстік Ұлттық лиганың мүшесі. «Сталибридж» қаласында екі ірі крикет клубы бар. «Стейли КК» Миллбрукте ойнайды және Ұлы Манчестер крикет лигасының мүшесі. «Stalybridge St Paul’s C. C.» командасы Дюкинфилдтегі Читам Хилл көшесінде, бұрынғы «Сталибридж Крикет клубы» пайдаланған алаңда ойнайды. Олар Чешир лигасының пирамидасына кіреді және 2008 жылғы маусымда Чешир альянсының бірінші дивизионында ойнады. «Приори» теннис клубы Моттрам жолында, Читам паркінің жанында орналасқан. Клубта төрт корты бар, барлығы жарықтандырылған. Клуб Лаун Теннис Ассоциациясының Чешир бөлімшесімен толыққанды байланыста. Жергілікті жеңіл атлетика клубы – 1922 жылы «Дюкинфилд Харриерс» және «Тинтвистл Харриерс» клубтарының бірігуінен құрылған «Шығыс Чешир Харриерс». Клубтың бас кеңсесі бұрын «Сталибридж» қаласында болған, бірақ қазіргі үйі – Линдер-астындағы Аштон қаласындағы «Ричмонд Парк» стадионы. «Сталибридж және ауданы» снукер, бильярд және вист лигасы 1910 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан снукер лигасының ұйымдастырушысы болып табылады. Лига жыл сайын қазан айында басталып, мамыр айына дейін жалғасады. Қалада екі «Кроун Грин» боулинг клубы бар: біреуі Стемфорд паркінде, екіншісі Карбрук ауылындағы боулинг алаңында, онда петанк алаңы да бар. 1901 жылы «Сталибридж» қаласының тұрғыны Джоуи Натталл ширек мильге жүзу бойынша әлемдік рекорды 5 минут 38 секундқа төмендетті. Сол жылы Донкастерде өткен чемпионатта үш қарсыласын жеңіп, 6 минут 30 секундта жүзіп, бір жарым корпуспен жеңіске жетіп, әлем чемпионы атағын иеленді. Оның жүлдесі – 10 фунт стерлинг, кубок және қақпа ақшасының үштен екі бөлігі болды. 1901 жылға қарай Натталл әлем чемпионатында он жылдан астам уақыт бойы жеңіліссіз сақталды. «Сталибридж» қаласында «Копли» демалыс орталығында 25 метрлік 6 жолақты бассейн бар, онда «Сталибридж» әуесқой жүзу және су полосы клубы орналасқан. 2006 жылы «Сталибридж» қаласында туған велоспортшы Хамиш Хейнс Ұлыбританияның ұлттық жол жарысы чемпионатында жеңіске жетті.
Дін
18 ғасырға дейін Стейлидің иелігі Моттрамдағы Әулие Михаил және Барлық Періштелер приходының бір бөлігі болған. Сталибриджде салынған алғашқы шіркеу – Кокер Хиллдегі Ескі Әулие Жордж шіркеуі, ол 1776 жылғы 25 шілдеде Честер епискобымен қасиеттендірілді. Шіркеу 1778 жылғы 15 мамырда құлап түсті. Өнеркәсіптік революциядан кейін халықтың өсуі және елдің әртүрлі аймақтарынан адамдардың қоныстануы Сталибриджді түрлі діни ағымдар мен секталардың орталығына айналдырды. Қаладағы осы шіркеулердің тарихы күрделі, кейбір шіркеулер көптеген әртүрлі жерлерде орналасқан. Қаладағы шіркеулердің ықпалы 20 ғасырдың басына дейін күшті болды және Сталибридждің өзіндік ерекшелігінің негізін құрады. Алғашқы методист шіркеуі 1802 жылы Чапел-стрит пен Расботтом-стрит бұрышында салынды. Кинг-стриттегі баптист шіркеуін Particular (Ebenezer) баптистері ашты. Бұл шіркеуді кейіннен 1830 жылғы 3 қазанда Конгрегациялық шіркеу пайдаланды. Particular (Ebenezer) баптистері 1828 жылғы 28 қазанда Крос Лич көшесіндегі жаңа шіркеуге көшті.
Білім
1910 жылға дейін бастауыш білімді шіркеу мектептері берген. 1910 жылы қала Уотерлоо жолында өз мектебін ашты. 1927 жылы Уэст Хилл мектебі, ұлдарға арналған орталық мектеп ашылды. 1930 жылы қыздарға арналған орталық мектеп ашылды. 1980 жылға дейін қаладағы мектептер орта білімді, ал Хайд грамматикалық мектебі – грамматикалық білімді ұсынды. Рим-католик оқушылары үшін Гарритаун, Бредбери және Ксавериан (Рушольм) грамматикалық білім берді. 1963 жылдан бастап Дукинфилдтегі Сент-Петр және Сент-Пол католик орта білім беруге қол жеткізуге болады. 1977 жылы Жергілікті білім беру басқармасы үкіметтің кешенді жүйеге көшуді талап етуіне қарсы, өз грамматикалық мектептерін сақтап қалуға шағымдануға тырысты. Апелляция лорды лорд Лейн білім және ғылым министрі Фред Муллейді Темсайдке араласу себебін толық жарияламағаны үшін жеке сынға алды және Темсайдтың пайдасына шешім шығарып, кешенді білім беруді тоқтатуға қатысты. Бірақ 1980 жылы Лейбористтік кеңес сайланғаннан кейін жергілікті грамматикалық мектептер таратылды және Сталибридж, Хайд және Дукинфилдтегі барлық орта және грамматикалық мектептер кешенді мектептерге айналды.