Кіріспе

Кітап белгісі - әдетте карточкадан, былғарыдан немесе матадан жасалған, оқырманның кітаптағы жетістіктерін қадағалап отыру үшін және оқырманға алдыңғы оқу сессиясы аяқталған жерге оңай оралуға мүмкіндік беретін жұқа белгі құралы. Бетбелгілер үшін басқа материалдар: қағаз, күміс және мыс сияқты металдар, жібек, ағаш, арқан (тігін) және пластик. Кейбір кітаптардың бір немесе бірнеше бетбелгісі тігілген лентадан жасалуы мүмкін. Сонымен қатар, басқа да беттердегі белгілер бетке кесіп тастауға мүмкіндік беретін беттің қақпағын қамтиды.

Тарих

Кітап белгілерінің тарихы бойынша жүргізілген зерттеулердің жаңа нәтижелері бойынша, б.з. б. 1 ғасырда пайда болғаннан бері кітап белгілері кодекстермен бірге болғандығы туралы мәліметтер бар. Біздің заманымыздың 6-шы ғасырына жататын ең көне кітап белгісі артында пергаментпен қапталған әшекейленген былғарыдан жасалған және былғары белбеумен копт кодексі (Codex A, MS 813, Chester Beatty Library, Dublin) қақпағына бекітілген. Бұл кітап Мысырдың Саккара қаласына жақын жерде Апа Еремия монастырының қираған жерінен табылған. Алғашқы кітап белгілері мен олардың қалдықтары 1 - 11 ғасырларға дейінгі копт және 8 - 12 ғасырларға дейінгі каролинг кодекстерінен табылған. Кітап белгілері ортағасырлық кезеңде қолданылған, әдетте фолионың шеттеріне бекітілген кішкентай пергамент жолағынан (немесе бас байламға бекітілген сымнан) тұратын. Қазіргі заманғы беттер белгілері әр түрлі материалдан, әр түрлі үлгіде жасалады. Көптеген бұйымдар картоннан немесе ауыр қағаздан жасалады, бірақ олар қағаздан, лентадан, матадан, иістен, болаттан, сымнан, қалайыдан, бұрандадан, ағаштан, пластиктен, винилден, күміс, алтыннан және басқа бағалы металдардан жасалады. Алғашқы жеке және осылайша коллекциялық кітап белгілері 1850 жылдары пайда бола бастады. Бұлардың алғашқы сілтемелерінің бірі Мэри Рассел Митфордтың "Әдеби өмірдің естеліктері" (1852) кітабында кездеседі: "Менің таңбашым жоқ еді және байлап байланған том инстинктивті түрде жабылып қалды". "bookmarker" сөзінің "marker" дегенге қысқартылуына назар аударыңыз. Қазіргі қысқарту әдетте "bookmark" болып табылады. Тарихи беттер өте құнды болуы мүмкін және кейде басқа қағаздың эфемераларымен бірге жиналады. 1860 жылдары әсіресе Англияның Ковентри қаласында, жібек лентасы өнеркәсібінің орталығы болған жерде, машинамен тоқылған таңбалар өндірілді. Ең алғашқылардың бірі J.&J. 1861 жылы Альберт ханзаданың өлімін атап өту үшін ақшалай қаражат. Көп ұзамай Ковентридің Томас Стивенс осы салада танымал болды және тоғыз жүз түрлі дизайны бар деп мәлімдеді. XIX ғасырдағы ағылшын жібек тоқымашы Томас Стивеннің 1862 жылдан бастап жасаған тоқылған суретті беттерін Стивен графтары деп атайды. Етістіктен тоқылған беттер Виктория дәуірінде өте бағалы сыйлықтар болды және Стивенс әр оқиға мен мерекеге арналған. Бір Стивенграфта былай деп жазылған: "Жаратылыс сыйлаған сыйлардың бәрінен де жоғары бір сый бар, ол - біздің барлық қайғы-қасіретіміздің ортасында дос, дос - табылған қазына. Мен саған осы қасиетті есімді беремін, өйткені сен маған осындайсың, мен әрқашан мен сенімен доспын деп мақтанамын. XIX ғасырдағы көпшілік беттерге белгілер Киелі кітаптар мен дұға кітаптарына арналған. 1880 жылдары тоқыма жібек маркерлерін өндіру азайып, қатаң қағаздан немесе картоннан жасалған баспа маркерлер едәуір көптеп пайда бола бастады. Бұл даму кітаптардың кеңінен қол жетімді болуына қатар барды, ал қол жетімді кітап белгілерінің қатары көп ұзамай күрт кеңейді.

Бетбелгілерді қауіпсіз пайдалану үшін ескертулер

Кітапқа зиян келтірмейтін кітап белгілері қышқылсыз, жұқа болуы керек, сондықтан олар араларында жатқан беттерді бұрмаламайды және кітап қағазына қан кетуі мүмкін бояулар мен әшекейлік материалдарды қамтымайды, жазық, жұқа, жұмсақ жиектері болады.