Opera publica

Кіріспе

Opera publica - бұл ежелгі Римде қоғам атынан мемлекет басшылығымен жүргізілген қоғамдық жұмыстарды, құрылыс немесе инженерлік жобаларды салу үшін қолданылатын латынша атауы. "Халық жұмыстары" термині латын тілінен алынған. Рим империясындағы қоғамдық жұмыстар тек қала басқару ісін жүргізу үшін ғана емес, сонымен қатар барлық ғимараттар қоғамдық пайдалануға арналған. Сондықтан амфитеатрлар, су құбырлары, ғибадатханалар, базиликалар, театрлар, форумдар, аркалар, қорғаныс қабырғалары, порттар, көпірлер, терма, фонтандар, жолдар, цирктер, базарлар және клоакалар опера публика деп саналды. Қоғамдық жұмыстар маңызды бөлім болды, ал римдік цензураларға осы бөлімнің мемлекеттік ақшасын жұмсау тапсырылды, бірақ нақты төлемдерді квестондар жасағаны сөзсіз. Олар ғибадатханалар мен барлық басқа қоғамдық ғимараттардың жақсы жөндеуде болуын, қоғамдық орындардың жеке тұлғалардың иелігіне енбеуін, су құбыры, жолдар, кәріз және т.б. тиісті түрде қамқорланды. Мемлекеттік жұмыстарды жөндеу және оларды дұрыс жағдайда ұстау үшін цензорлар ең төмен бағамен төлеген адамға, сондай-ақ ең жоғары бағамен төлеген адамға вектигалияны жалға берді. Бұл шығындар ультратрибута деп аталды, сондықтан біз жиі вектигалия мен ультратрибутаның бір-біріне қарама-қарсы екенін көреміз. Келісімшартты жасасқан адамдар кондуктор, манцип, редемптор, сенсор және т.б. деп аталды. ; және олардың орындауы тиіс міндеттері Leges Censoriae-де нақтыланған. Сонымен қатар, цензураға құдайларға табынумен байланысты шығындарды, соның ішінде Капитолийдегі киелі қаздарды тамақтандыруды қадағалау керек болды. Бұл әртүрлі міндеттер де келісімшарт бойынша тапсырылды. Цензорлар қазіргі қоғамдық ғимараттар мен нысандарды дұрыс жөндеуден өткізуді, сонымен қатар Римде және Италияның басқа бөліктерінде әшекейлеу немесе пайдалы мақсаттар үшін жаңа ғимараттар салуды басқарды. Бұл жұмыстарды олар бірлесіп орындады немесе Сенат берген ақшаны өздері арасында бөлісті. Олар жоғарыда аталған басқа жұмыстар сияқты мердігерлерге жалға берілді, ал олар аяқталғаннан кейін цензорлар жұмыстың келісім-шартқа сәйкес орындалғанын көруі керек еді: бұл opus probare немесе in acceptum referre деп аталды. Эдильдер сонымен қатар қоғамдық ғимараттарға бақылау жасады, және цензорлар мен эдильдердің тиісті міндеттерін дәл анықтау оңай емес, бірақ жалпы алғанда, эдильдердің бақылауы көбірек полиция сипатына ие болды, ал цензорлардың мәні көбірек қаржыға қатысты болды. Цицерон (Легг. III. 3, 7) эдильдердің функцияларын үш бөлімге бөлді: азық-түлікпен қамқорлық (сапаны тексеру), ойындармен (сонымен қатар мерекелер) қамқорлық және қоғамдық жұмыстар, ол "қаламен қамқорлық" деп атады. Ол жауапкершіліктерді атап өтті, соның ішінде ғибадатханаларды, кәріздер мен су құбырларын жөндеу және сақтау; көшелерді тазалау және асфальт төсеу; жол қозғалысына, қауіпті жануарларға және қираған ғимараттарға қатысты ережелер; өртке қарсы сақтық шаралары; моншалар мен мейрамханаларды қадағалау; байлық заңдарын орындау; құмар ойыншылар мен пайдақорларды жазалау; жалпы қоғамдық өнегеге қамқорлық жасау, соның ішінде шетелдік ырым-жырымдардың алдын алу. Эдильдер сондай-ақ ager publicus-тың үлкен үлесіне ие болған немесе мемлекеттік жайылымдарда малдың көп мөлшерін ұстағандарды жазалаған.

Opera publica is the Latin name used by Ancient Rome for the building of public works, construction or engineering projects carried out under the direction of the state on behalf of the community. The term "public works" is a calque (literal word by word translation) of the Latin. Public works in the Roman Empire were not merely buildings for the conduct of the business of running the city, but all buildings for public use. Therefore, amphitheatres, aqueducts, temples, basilicae, theatres, fora, arches, defensive walls, harbours, bridges, thermae, fountains, roads, circuses, markets, and cloacae were classified as opera publica. Public works were an important department, and the Roman censors were entrusted with the expenditure of this department's public money, though the actual payments were no doubt made by the quaestors. They had to see that the temples and all other public buildings were in a good state of repair, that no public places were encroached upon by the occupation of private persons, and that the aqueduct, roads, drains, etc. were properly attended to. The repairs of the public works and the keeping of them in proper condition were let out by the censors by public auction to the lowest bidder, just as the vectigalia were let out to the highest bidder. These expenses were called ultrotributa, and hence we frequently find vectigalia and ultrotributa contrasted with one another. The persons who undertook the contract were called conductores, mancipes, redemptores, susceptores, etc. ; and the duties they had to discharge were specified in the Leges Censoriae. The censors also had to superintend the expenses connected with the worship of the gods, including the feeding of the sacred geese in the Capitol. These various tasks were also let out on contract. The censors were in charge of keeping existing public buildings and facilities in a proper state of repair, but also constructing new ones, either for ornament or utility, both in Rome and in other parts of Italy. These works were either performed by them jointly, or they divided between them the money, which had been granted to them by the Senate. They were let out to contractors, like the other works mentioned above, and when they were completed, the censors had to see that the work was performed in accordance with the contract: this was called opus probare or in acceptum referre. The aediles had likewise a superintendence over the public buildings, and it is not easy to define with accuracy the respective duties of the censors and aediles, but it may be remarked in general that the superintendence of the aediles had more of a police character, while that of the censors were more financial in subject matter. Cicero (Legg. iii. 3, 7) divided the functions of the aediles under three heads: care of provisions (quality inspection), care of the games (and also festivals), and public works, which he called "care of the city". He notes responsibilities including the repair and preservation of temples, sewers and aqueducts; street cleansing and paving; regulations regarding traffic, dangerous animals and dilapidated buildings; precautions against fire; superintendence of baths and taverns; enforcement of sumptuary laws; punishment of gamblers and usurers; the care of public morals generally, including the prevention of foreign superstitions. Aediles also punished those who had too large a share of the ager publicus, or kept too many cattle on the state pastures.