Кіріспе

Фуаң Лонг шайқасы - Вьетнам соғысының шешуші шайқасы, ол 1974 жылдың 12 желтоқсанында басталып, 1975 жылдың 6 қаңтарында аяқталды. Бұл шайқаста Вьетнам Халық Армиясының (ВАА) 4-ші армия корпусы алғаш рет Камбоджа шекарасына жақын Bình Phước провинциясындағы Phước Long (Бạc Liêu провинциясындағы басқа Phước Long-тан айырмашылығы) Вьетнам Республикасы Армиясының (ARVN) белгілі бір бөлімшелеріне қарсы генерал-лейтенант Dư Quốc Đống командалығымен орналасты. 1974 жылы 12 желтоқсанда ПАВН 4-армия корпусы Фуаг Лонгке қарсы үш негізгі мақсатқа қол жеткізуге бағытталған науқанды бастады. Біріншіден, Солтүстік Вьетнам басшылары АҚШ үкіметінің реакциясын сынағысы келді, олар бұрынғы президент Ричард Никсонның Солтүстік Вьетнамға қарсы әскери жазалау туралы уәделерін орындай ма екендігін көргісі келді. Екіншіден, ПАВН далалық қолбасшылары ARVN-нің жауынгерлік дайындығын сынағысы келді. Үшіншіден, солтүстік вьетнамдықтар Фуаг Лонг ауданы мен оны қоршаған маңызды көлік жолдарын басып алып, логистикалық мәселелерін біржола шешуге тырысты. PAVN науқаны үлкен жетістікке қол жеткізді, өйткені Фуа Лонгтың құлауы АҚШ-тың Вьетнам соғысына араласуы шынымен аяқталғанын көрсетті, әсіресе АҚШ Конгресі Оңтүстік Вьетнамға қосымша көмекке қарсы бірнеше рет дауыс берген кезде. Әскери жағынан, Фуа Лонгтағы жеңісі солтүстік вьетнамдықтарға Оңтүстік Вьетнамның Орталық таулы аймағынан Меконг дельтасына дейін логистикалық жолдарын кеңейтуге мүмкіндік берді, бұл Оңтүстік Вьетнамның әскеріне үлкен қысым жасады. Фуаң Лонг ауданы мен басқа да маңызды әскери аймақтар арқылы өтетін 14-жол Хо Ши Мин жолының Оңтүстік Вьетнамдағы басқа да коммунистік аумақтармен байланысын қамтамасыз ететін маңызды Солтүстік Вьетнамның көлік жолы болды. Осы себепті Пхау Лонгтегі АРВН-нің тұрақты бөлімшелері Солтүстік Вьетнамның жабдықтау желілерін бұза алды. Пхау Лонг пен оның маңындағы аймақтардағы жабдықтау желілерінің осал болуына байланысты ПАВН Люк-Нинь мен Орталық таулы аймақтарда өздерін Оңтүстік Вьетнамның оңтүстік провинцияларындағы жолдастарынан жиі оқшауланған деп тапты. PAVN бұл бағытты Кванг-Дюк шайқасы кезінде 1973 жылдың 30 қазанынан 10 желтоқсанына дейін кесіп тастауға тырысты, бірақ ARVN-мен кері қайтарылды. Пасхалық шабуыл кезінде сияқты, Фхуа Лонгты ықтимал шабуылдардан қорғау үшін III корпустағы ARVN-нің ең күшті бөлімшелері орналастырылуы мүмкін, оларға үш жаяу әскер дивизиясы (5-ші, 18-ші және 25-ші) және екі бронетанкті бөлімше (2-ші және 7-ші бронетанкті бригада) кірді. Тез арада Бьен-Хоадағы 18-ші жаяу әскер дивизиясы Фуаг-Лонға жетуі мүмкін, ал одан кейінгі ең жақын бөлім Бьен-Каттағы 5-ші жаяу әскер дивизиясы болды. Сонымен қатар, генерал-лейтенант Дư Quốc Đống 81-ші әуеде рейнджерлер батальонына және жүзден астам тікұшаққа, негізінен UH 1 Huey және CH 47 Chinook үлгілеріне қол жеткізе алды. Әуе көмегі Вьетнам Республикасы Әуе күштері (РВНАФ) 3-ші және 5-ші әуе дивизияларының ұшақ-бомбардировщиктері түрінде болуы мүмкін, олар Тан Сон Нхут әуе базасында және Бьен Хоа әуе базасында орналасқан. 14 желтоқсанда ПАВН 3-дивизиясының 271-полкі Бю-Допте орналасқан 362-ші қауіпсіздік батальонына шабуыл жасады. Екі сағатқа созылған ұрыстан кейін 2/271-ші полк мүшелерінің барлығы дерлік Бу-Доптың айналасындағы Оңтүстік Вьетнамның қорғаныс желісін бұзып кіре алды. 11.30-да 271-ші полк Бу-Доп әскери аймағын сәтті басып алды. Сол күні бір түндік қоршаудан кейін, 7-ші жаяу әскер дивизиясынан алынған PAVN 165-ші және 201-ші полктері екі сағаттан астам ұрыстан кейін Винь Тхен аймағы мен Бу Данг әкімшілік орталығын бақылауға алды. Екі күннен кейін генерал Дьо Куан Дьоң Фьо Лонгті АРВН 18-ші жаяу әскер дивизиясының полкімен нығайтуға тырысты, бірақ президент Нгуен Ван Тьо генерал Дьоңның шешімін полк деңгейіндегі барлық жұмысты Тьоның өзі жасауы керек деген негізде бұзды. Нәтижесінде генерал-лейтенант Дư Quốc Đống бригадир генерал Лэ Нгуен Виге Донг Хоай айналасындағы аумақтарды ARVN 5-ші жаяу әскер дивизиясынан алынған бөлімшелермен нығайтуға бұйрық берді. Алайда, ARVN-дің тұрақты бөлімшелері өздеріне келген кезде, PAVN Дон Луан әскери аймағын қоршап алған болатын, сондықтан ол PAVN-дің қатаң алыс қашықтықтан артиллериялық пуляларының қашықтығында болды. ARVN-ге әуеден үлкен қолдау көрсетілсе де, олар Đồng Xoài-ға тек бір ротаны жібере алды, сондықтан бригадир генерал Lê Nguyên Vĩ өз күштерін аймақтан шығаруға мәжбүр болды. Осыған орай, 31 желтоқсан күні кешке РВНАФ Ба Ра тауының етегінде ПАВН позицияларына қа...

Әскери әсері

Пхау Лонгтағы ARVN генерал-лейтенант Дьо Куо Дьонның қол астында ПАВН шабуылдарын тоқтату үшін қолда бар нәрселерін қолданды. Фуа Лонг пен ауданның айналасындағы басқа да аумақтарды құтқару үшін Көньяҡ Вьетнам мыңнан астам сарбазын жоғалтып, 2444 адам тұтқынға алынды. Арменияның құрбандықтарын осы ұрыста көрсеткен мысал - Фуа Лонгты құтқару үшін соңғы қазбадағы әрекеті кезінде 150-ден астам сарбазын жоғалтқан 81-ауа десантты рейнджерлер батальонының 250 жасағы. Соңында 850-ге жуық Оңтүстік Вьетнамдық сарбаздар майданнан шығарылды. Оңтүстік Вьетнамның 4-ші армия корпусының құрбандықтарымен салыстырғанда, PAVN-дің 4-ші армия корпусының құрбандықтары салыстырмалы түрде аз болды, шамамен 1300 адам қаза тапты немесе жараланды. Логистикалық тұрғыдан алғанда, Фуа Лонгтағы жеңіске PAVN Хо Ши Мин жолынан олардың қоректендіру желілерін Орталық таулы аймақтар мен Меконг дельтасындағы базалармен байланыстыра алды. Сонымен қатар, солтүстіктен Оңтүстік Вьетнамның оңтүстік провинцияларына дейін созылған қуатты жабдықтау желісі арқылы ПАВН әлсіреп қалған және америкалық жабдықтаудан айырылған АРВН-ге қосымша қысым жасай алды.

Саяси әсері

Ханойда Фуа Лонгты басып алу коммунистік басшыларға Американың Оңтүстік Вьетнамды қорғауға деген ықыласы туралы, сондай-ақ олардың қақтығысқа қайта кірісуге дайындығы туралы нақты жауаптар берді. Фуаң Лонг шайқасы Солтүстік Вьетнамның саяси және әскери жоспаршыларына Оңтүстік Вьетнамның ауыр әскери жағдайын көбірек түсінуге мүмкіндік беріп қана қоймай, сонымен қатар АҚШ үкіметі Сайгон режимін сақтап қалуға қызығушылық танытпағанын көрсетті. Осылайша Ханой режимі оң көзқарас пен сенімділікке ие болды, өйткені олар ақыры Сайгон режимін жойып, соғысты біржола жеңе алды. Фуаң Лонгте алған сабақтар 1975 жылғы көктемгі шабуыл кезінде тәжірибеге енгізілді, бұл ақыр соңында 1975 жылдың 30 сәуірінде Оңтүстік Вьетнамның саяси және әскери капитуляциясына әкелді. Сайгонда Фуа Лонгтың жоғалуы ARVN-нің қатты әлсіздігін көрсетті. Армияның басшысы генерал Цао Ван Вьеннің айтуынша, әскери жағдай айқын болды: егер Оңтүстік Вьетнамдықтар бір шабуылға қарсы тұра алмаса, онда олар үлкен шабуылды тоқтата алмайды. Бұған қоса, АҚШ Конгресі президент Джеральд Фордтың Оңтүстік Вьетнамға қосымша көмек беру туралы өтінішіне бірнеше рет қарсы дауыс берді. 1975 жылы 10 қаңтарда президент Тхю Оңтүстік Вьетнам халқын Фхау Лонг үшін дұға етуге шақырды, сондай-ақ ауданды қайтарып алуға деген шешімін қайталады. Бір айдан кейін Тхю өзінің бұрынғы хабарын тағы да нығайтып, Оңтүстік Вьетнам халқынан майдан шебіндегі сарбаздарға барынша қолдау көрсетуді, елдің ішкі жағдайын тұрақтандыруды және экономикалық өндірісті арттыруды сұрады.