Кіріспе

Донецк қаласының маңындағы әуежай, Украина Донецк Сергей Прокофьев халықаралық әуежайы - Украинаның Донецк қаласының солтүстік-батысында орналасқан, 2014 жылы Донбасстағы соғыс кезінде қираған бұрынғы әуежай. Ол 1940 жылдары салынған, 1973 жылы қайта салынған, содан кейін 2011 жылдан 2012 жылға дейін Еуро 2012 үшін қайта салынған. 2013 жылы, соңғы толық жұмыс жылында, ол бір миллионнан астам жолаушыны өткізді. Әуежайға осы өңірдің азаматы, ХХ ғасыр композиторы Сергей Прокофьевтің есімі берілген. Донецк әуежайының 1-ші және 2-ші шайқастарында қираған бұрынғы әуежай 2015 жылдан бері Ресейге қол жеткізуші сепаратистік күштердің бақылауында және кейде содан бері шайқас алаңы болып табылады.

Кеңес дәуірі

Аэропорт Сталино қалалық кеңесінің 1931 жылғы 27 шілдедегі қаулысынан пайда болды, онда жер бөлімі мен муниципалды қызметтер бөлімі Сталино қаласында азаматтық авиация әуежайының құрылысы үшін аумақ табуды тапсырды (Донецк қаласының атауы 1924 жылдан 1961 жылға дейін). 1933 жылы Сталино әуежайы құрылды. Сол жылы "Аэрофлот" компаниясының алғашқы рейсі Сталино-Старобильск бағытында ұйымдастырылды. 1936 жылдың көктемінде әуежайда U 2 жеңіл ұшақтары жасағы ұйымдастырылды. Бұл ұшақтар аэрохимиялық жұмыстар, санитарлық тасымалдау, жолаушылар мен жүк тасымалы үшін пайдаланылды. 1941 жылы 23 маусымда Халық комиссарлары кеңесі "Соғыс уақытында азаматтық әуе флотының бас басқармасы туралы ереже" бекітті. Азаматтық әуе флотының барлық қызметкерлері Қызыл Армияға шақырылды. Ұшудың техникалық қызметкерлері 87-ші гвардиялық жеке сталиндік азаматтық авиация полкының құрамына енді. 1944 жылы Донбассты азат еткеннен кейін жолаушылар мен жүк тасымалдау, химиялық зауыттармен әуе қатынасы саласында жұмыс істей бастады. 1947 жылдан бастап 268-ші ұрыс авиациясы Қызыл Ту Әуе қорғанысы полкі әуеайлақта Bell P 39 Airacobra (1950 жылға дейін), Yak 15 және Yak 17 (1950 1951), MiG 15 (1951 1955), MiG 17 (1955 1962 жылдар) ұшақтарында орналасқан. Полк әуе қорғанысы құрамаларының құрамына кірді және Донбастың әуе қорғанысы бойынша міндеттерді орындады. 1962 жылы 21 мамырда полк таратылды. 1952 жылы әуежайда Li 2 ауыр ұшақтарының эскадрильясы ұйымдастырылды. 1957 жылдың қаңтар айында сәулетші В. Соловьев жобалаған 100 жолаушы/сағаттық жаңа әуе терминалы жолаушыларға есігін ашты. Авиакомпанияның жылдам дамуы 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында An 24, An 10, IL 18 ұшақтарының пайдалануы басталған кезде болды. Донецк облысындағы химиялық жұмыстар үшін Ан-2 ұшағын пайдалануды жақсы меңгерген ПАНХ ұшқыштар жасағының экипаждары жыл сайын Орталық Азияның, ГДР және басқа да ауыл шаруашылығы аймақтарына көмекке жіберіліп, ауыл шаруашылығына үлкен көмек көрсетті. 1974 жылы Донецк әуежайы ұшу-қону жолын, сондай-ақ ұшып көтерілу мен қонудың радиотехникалық құралдарын қайта жаңартты, ал 1975 жылы сағатына 700 жолаушыны қабылдайтын жаңа әуе терминалы пайдалануға берілді (архитектор Спусканюк Володимир Захаровичтің жобасы).

2012 жылдан 2014 жылға дейінгі даму

Донецк аймағында 2012 жылғы Еуро чемпионатына арналған ауқымды инфрақұрылымдық құрылыс бағдарламасын жүзеге асыру барысында 2011 жылы украиналық "Altcom" құрылыс компаниясы Хорватиядан келген сарапшылар әзірлеген жаңа әуежай терминалын салдырды. Украинаның мемлекеттік бюджеті жөндеу жобасына 758 млн доллар бөлді, ал жеке инвестициялар мен Донецк облысының жергілікті бюджеті қалған қаражатты құрады. 2012 жылғы Еуропа чемпионаты кезінде жаңа терминал халықаралық рейстерді қабылдады, көптеген Еуропа астаналарынан, соның ішінде Лондоннан келген футбол жанкүйерлері Украинаның прогресінің символы ретінде қаралды. 2012 жылдың 1 тамызынан бастап ол ішкі және халықаралық рейстерді қамтамасыз етті. Аэропорттың негізгі кеңсесі Donbassaero әуе компаниясының бас кеңсесі болды, бірақ 2013 жылдың қаңтарында жұмысын тоқтатты.

2014-15 жылғы қақтығыс

2014 жылы 26 мамырда Донецк Халық Республикасының жауынгерлері Ресей жалдамалыларының техникалық көмегімен Петро Порошенконың 2014 жылғы Украина президенттік сайлауында жеңіске жеткеннен кейін көп ұзамай әуежайды басып алды. Украинаның әскерилері соған жауап ретінде әуе шабуылын жасап, оны соғысушы тараптардан қайтарып алды. Екі азамат пен 38 жауынгер қаза тапқан, украин әскері әуежайды қайтадан өз бақылауына алды. Әуежайдағы қызмет соғыс болғаннан бері қайта басталмаған. 2014 жылдың 1 қазанында соғысып жатқан тараптар әуежайды қайта алуға тырысты. Украина үкіметі терроризмге қарсы операция деп атағанның өкілі украиндық күштердің сол күні кешке әуежайға төрт рет шабуыл жасағанын айтты. Т-64 танкі жойылып, Донецк әскерилерінің жеті адамы қаза тапты, деді Владислав Селезнев Kanal 5 телеарнасына. Associated Press агенттігінің Донецк қаласындағы тілшісі 1 қазанда үкімет әуежайдың бақылауын жоғалтып алған деген болжам бар екенін айтты. ДНР басшысы Александр Захарченко "95 пайыз" өз күштерінің бақылауында екенін айтты. Украинаның ресми өкілдері әуежай 2014 жылдың қазан айына дейін үкімет бақылауында екенін айтты. Захарченконың айтуынша, көтерілісшілер 2015 жылдың 17 қаңтарында әуежайды толықтай өз бақылауына алды. Бір күннен кейін үкімет әскерлері әуежайдың соңғы апталарда соғысып жатқан тараптарға жоғалған барлық бөліктерін қайтарып алғанын мәлімдеді. 21 қаңтарда украиндық күштер әуежайдың бақылауын Донецк Халық Республикасы көтерілісшілеріне жоғалтып алғандығын мойындады. Әуежай кешені әуежай үшін шайқастар барысында тұрақты бомбалаудан және үкіметті жақтаушы және көтерілісші күштердің қолын ауыстыруынан үлкен залал шекті. Негізгі терминал ғимараттары, олардың мықты бетон құрылымымен, әуежай аумағын қорғаған сарбаздар үшін гарнизон және баспана ретінде қызмет етті, нәтижесінде ғимараттар шабуылға ұшырады және ауқымды құрылымдық ақауларға ұшырады, әсіресе жаңа терминал ғимаратының мезаниніне арналған үлкен шатырдың құлдырауы. Сол сияқты бақылау мұнарасы қарсылас күштердің стратегиялық бақылау нүктесі ретінде таласқа ұшырады, бірақ ақыр соңында 2015 жылдың қаңтарында Донецк әуежайының екінші шайқасының соңғы кезеңінде құлады. Ұрыс-керіс басталғаннан бері әуежайдың қираған жерлері қираған үйінділерден тазартылды, артында жаңа терминал ғимаратының бетонды қоршаулары мен іргелес көлік тұрағы қалды.

Әуе компаниялары мен бағыттары

2014 жылдың мамыр айында қарулы қақтығысқа байланысты Lufthansa, LOT Polish Airlines, Air Berlin, Aeroflot және flydubai сияқты барлық азаматтық авиакомпаниялардың операциялары тоқтатылды, ал әуежайдың қондырғылары кейіннен толығымен жойылды.

Статистика

Жыл Жолаушылар Өткен жылмен салыстырғанда өзгеріс2009488,100 2010612,20025,4% 20111829,30035,5% 2012 1,000,00020.6% 20131,110,40011.0% 2014346,700 (Донбастағы соғысқа байланысты жабылды) 68,8% 2015100,0%

Апаттар мен оқиғалар

1949 жылы 19 қаңтарда "Аэрофлот" компаниясының "Ильюшин Ил-12" ұшағы (CCCP L1381 нөмірі) ұшып көтерілгеннен кейін көп ұзамай оң жақ винті жылдамдықты арттырып, сол жақ қозғалтқышы қуаттан айырылып, апатқа ұшырады. Ұшақ биіктігін жоғалта бастады, электр желісінің бағанасына соғылып, ul. Крупская көшесі, 105. 1968 жылы 24 ақпанда Кеңес үкіметі Ilyushin Il 18V (тіркеу CCCP 75560) Донецк әуежайынан ұшып бара жатқанда ұшу-қону жолағын басып кетті. Ұшақ жөндеуден тыс зақымдалды және кейіннен жойылды. 1993 жылдың 29 тамызында Магнитогорск авиакомпаниясының Антонов Ан 26 жүк ұшағы (реестрлік нөмірі РА 26549) ұшу-қону жолағының сол жағына қатты құлап, Хмельницкий әуежайынан келгеннен кейін қосалқы станция ғимаратына соқты. 1996 жылы 3 қарашада қауіпсіздік күштерінің киімінде киінген мердігерлер тобы Мәскеуден ұшып келген көрнекті жергілікті кәсіпкер Евген Щербанның ұшағына қап-қарасыз оқ ашты. Шербан мен оның әйелі, әуежайдың жер техникалық қызметкері мен ұшақтың инженері қаза тапты. 2013 жылдың 13 ақпанында South Airlines 8971 рейсі апатқа ұшырап, 5 адам қаза тапты. 2014 жылдың 26 мамырында Донецк әуежайының бірінші шайқасында Донецк Халық Республикасы мен Украина Ұлттық гвардиясы арасындағы атыс нәтижесінде "Константа" әуе компаниясына тиесілі "Яковлев Як 40" ұшағы (тіркеу нөмірі UR MMK) жойылған. 2014 жылдың қазан айында Донецк әуежайының екінші шайқасы кезінде CABI Airlines компаниясына тиесілі Dassault Falcon 50 (тіркеу UR CCC) ұшағы Донецк әуежайының ангарына қойылды. 2014 жылдың қазан айының басында түсірілген фотосуретте ұшақ ангар ішінде тұтас күйінде көрінеді. 17 қазанда жарияланған видеода ұшақтың қирағаны көрініс тапқан. Анық күні белгісіз.