Кіріспе
Акра халықаралық әуежайы, Гана. Котока халықаралық әуежайы – Гананың астанасы Акра қаласындағы халықаралық әуежай. Әуежайды Гана әуежайлары компаниясы (GACL) басқарады, оның кеңсесі әуежай аумағында орналасқан. Бұл Гананың жалғыз халықаралық әуежайы. 2023 жылы әуежай 3,1 миллион жолаушыға қызмет көрсетті, бұл 2020 жылы COVID-19 пандемиясы салдарынан азайған 1,2 миллион жолаушыдан қалпына келді. 1-терминал қазір пайдаланылмайды, бірақ оны FBO-ға қайта жаңарту жоспарлануда. 3-терминал Airbus A380 сияқты үлкен ұшақтарды қабылдауға қабілетті. Халықаралық әуежайлар кеңесі (ACI) 2019, 2020 және 2021 жылдары бұл әуежайды "Африкадағы ең жақсы әуежай" (жылына 2,5 миллион жолаушы) деп таныды.
Kotoka International Airport is an international airport in Accra, the capital of Ghana. The airport is operated by Ghana Airports Company Limited (GACL), which has its offices on the airport property. It is the sole international airport in Ghana. In 2023, the airport served a record of 3.1 million passengers, a recovery from the 1.2 million in 2020 (reduced due to the COVID 19 pandemic). Terminal 1 is presently no longer in use, but will be redeveloped into an FBO. Terminal 3 has the capacity for large aircraft such as the Airbus A380. The airport has been recognised as the "Best Airport in Africa" (2 5 Million pax per annum) for 2019, 2020 and 2021 by Airports Council International.
Тарих
Әуежай бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания Корольдік әуе күштері пайдаланған әскери әуежай болған. Соғыстан кейін ол азаматтық билікке берілді. 1956 жылы президент Кваме Нкрума оны терминал ғимаратына қайта жарақтандыру үшін даму жобасын бастады. Жоба 1958 жылы аяқталып, әскери база жылына 500 000 жолаушыға арналған әуежайға айналды. Әуежай бастапқыда Аккра халықаралық әуежайы деп аталды. 1969 жылы Аккра халықаралық әуежайы генерал-лейтенант Эммануэль Кваси Котоканың (1926–1967) құрметіне Котока халықаралық әуежайы деп қайта аталды, ол Ұлттық азаттық кеңесінің мүшесі болған. Котока қазіргі әуежай алдындағы алаңда болған сәтсіз төңкеріс әрекеті кезінде қаза тапты.
3-терминал
2016 жылдың 1 наурызында 274 миллион долларлық жаңа 3-терминалдың құрылысы ресми түрде басталды. Ол жылына 5 миллион жолаушыға қызмет көрсете алады, ал кеңейту мүмкіндігі 6,5 миллионға дейін жетеді. Негізді қазу рәсімін Гана президенті Джон Драмани Махама мен Түркия президенті Режеп Тайип Эрдоган жүзеге асырды. Жаңа 3-терминал сағатына 1250 жолаушыны қабылдай алады, оның құрамында үш бизнес-зал, кең сауда және бөлшек сауда аймағы және алты қону көпірі бар. Терминал 2018 жылдың 15 қыркүйегінде жолаушыларға есігін ашты.
Әуежай қаласы
Аэропорт-Сити Аккра – Котока халықаралық әуежайы төңірегіндегі қалалық даму жобасы. Бұл жобаны Гана әуежайлар компаниясы Limited іске асырып, әуежайлар енді тек терминалдар ғана емес, сонымен қатар сауданы дамытуға және жұмыс орындарын құруға арналған экономикалық өсу орталықтары екендігі принципіне негізделген. Аэропорт-Сити құрамына Marina Mall және One Airport Square сияқты сауда орталықтары, Accra Marriott Hotel, ibis Styles Accra және Holiday Inn Accra Airport сияқты қонақүйлер, сондай-ақ Africa World Airlines және Vodafone Ghana сияқты компаниялардың кеңселері кіреді. Қазіргі уақытта Accor компаниясының бес жұлдызды Pullman Accra Airport City және Marriott компаниясының Protea Hotel Accra Airport жобалары жүзеге асырылуда. American Airlines, Brussels Airlines және Turkish Airlines сияқты халықаралық әуе компанияларының билет сату және сауда кеңселері де Аэропорт-Ситиде орналасқан. Аэропорт-Ситиге жоспарланып отырған Аккра Sky Train жүйесінің бірнеше станциялары орналасады деп күтілуде.
Әскери мақсатта
Аэропорт өзінің инфрақұрылымын Гана әуе күштеріне қарасты Акра әуе күштері базасымен бөліседі. Онда Airbus C295 көлік ұшақтарының эскадрильясы, сондай-ақ Харбин Z 9 және Mil Mi 17 көп мақсатты тікұшақтары бар тікұшақ эскадрильясы орналасқан.
Апаттар мен оқиғалар
2000 жылдың 5 маусымында Гананың Тамаледен Аккраға бағыт алған Fokker F 27 ұшағы Котока халықаралық әуежайына қонған кезде апатқа ұшырады. Алты адам қаза тапты. 2009 жылдың 28 қаңтарында Аккрадан Лондон-Гатвикке (Ұлыбритания) ұшып бара жатқан Ghana International Airlines Boeing 757 ұшағы, 96 жолаушысы мен тоғыз экипаж мүшесімен бірге, Аккрадан көтерілген кезде басқару жүйелерінде ақауларды байқады. Экипаж «мейдей» хабарын берді және Котока халықаралық әуежайына қауіпсіз қонды, онда сол питото жүйесіне кедеріс келтіріп, жәндіктей жаратылыстың қалдықтары табылды. 2012 жылдың 2 маусымында DHL үшін Лагостан Аккраға рейстің орындалған Allied Air Boeing 727 жүк ұшағы, 4 экипаж мүшесімен бірге, қатты жаңбыр жауғанда қонған кезде ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Жерде кем дегенде 12 адам қаза тапты. 4 экипаж мүшесінің барлығы да аман қалды. 2014 жылдың 28 қазанында 77 жолаушысы бар Starbow BAe 146 200 ұшағы Аккрадан Такоради әуежайына бағыт алғанда, көтерілу кезінде гидравликалық жүйеде ақау пайда болды. Экипаж Аккрада шұғыл қонуға мәжбүр болды, нәтижесінде қону шассисы зақымдалып, өрт шықты. Шұғыл эвакуация кезінде екі адам жарақат алды. Ұшақ жарамсыз деп танылды. 2015 жылдың 10 қаңтарында ASKY Airlines Boeing 737 43QSF (Ethiopian Airlines компаниясынан жалға алынған) ұшағы қону кезіндегі апат салдарынан және ұшу-қону жолағынан шығудан қиын жағдайда зақымданып, жөндеуге келмейтін болды. Ұшақ жарамсыз деп танылды және қаза болған жоқ. 2017 жылдың 25 қарашасында Starbow ATR 72 500 ұшағы ұшу кезінде капитанның креслосы артқа жылғанынан ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Ұшақ әуежай периметріне соқтығысып, тоқтады. Бес жолаушы жарақат алды және ұшақ едәуір зақымдалғандықтан жарамсыз деп танылды.
COVID-19 пандемиясы
COVID-19 пандемиясына байланысты Ганадағы ішкі рейстер 2020 жылдың 30 наурызынан бастап тоқтатылды, бірақ 2020 жылдың 1 мамырында күшейтілген санитарлық шаралармен қайта басталды. Гана COVID-19 пандемиясына байланысты тоқтатылғаннан кейін ішкі рейстерді қайта бастаған Африкадағы алғашқы ел болды. 2020 жылдың 1 қыркүйегінде Гананың халықаралық әуе шекаралары белгілі бір шарттармен саяхатшыларға қайта ашылды. Жолаушылар өз елдерінде шығуға 72 сағаттан аспайтын уақыт ішінде ПТР-тестілеуден өтуге міндетті болды, сондай-ақ Котока халықаралық әуежайына келгеннен кейін тағы бір жылдам антигендік тест тапсыруы керек болды. Тест нәтижелерін жылдам өңдеу үшін әуежайда зертхана құрылды. Тест құны ЭКОУАС елдерінің азаматтары үшін 50 АҚШ доллары, ал қалған азаматтар үшін 150 АҚШ доллары шамасында белгіленді. Екі тесттен де теріс нәтиже алғандар Гана Иммиграциялық қызметінің келісімімен карантиннен және шектеулерден өтусіз Ганаға кіруге рұқсат алды. 2021 жылдың ақпан айында Президент Нана Акуфо Аддоның екінші кабинетіне тағайындалған министрлердің тексеру кезінде әуежайдағы тестке Frontiers Healthcare компаниясына келісімшарт беру процесі ашықтығының жетіспеуіне байланысты сынға ілікті. 2022 жылдың наурызында парламенттік оппозиция жолаушыларды әуежайға келгеннен кейін тестілеудің жоғары құнына наразылық білдіру үшін әуежайда демонстрация өткізуге уәде берді. Сала мамандары тест құнының жоғары болуы, егер осы мәселе жедел түрде шешілмесе, 2022 жылғы жолаушылар ағынын төмендетуі мүмкін екенін ескертті. Осыған жауап ретінде 2022 жылдың 28 наурызынан бастап толық вакцинацияланған жолаушылар үшін тест талаптары күштен шығарылды.